Cyprus Today sol
  • 15 Eylül 2017, Cuma 8:31
AhmetTOLGAY

Ahmet TOLGAY

Hristofias’ın kaleminden: AKEL ve ENOSİS…

AKEL kökenli eski Rum Cumhurbaşkanı Dimitris Hristofias yaşam öyküsünü ve unutamadığı anılarını “Sessizleştirilen Tarih” adlı kitabında toparladı.  Hristofias, Türkçe çevirisi 387 sayfayı bulan kitabında , AKEL’in ve Rum solunun ENOSİS’le ilgili görüşlerini net vurgular ve argümanlarla ortaya koymaktadır. AKEL’in ve dolayısıyla Rum solunun da tıpkı aşırı Rum sağı gibi ENOSİS yanlısı olduğu, Hristofias’ın bu kitabıyla da belgeleniyor. Solcuların sağcı ENOSİS’çilerden farkı, bu işin silahla ve şiddetle değil, politik kampanyayla başarılmasından yana olmalarıdır. Neden mi? Çünkü işe silah ve şiddet girdiğinde olayın boyutlarının aşamayacakları kadar büyüdüğünü ve bu işten solcuların da nasiplerini aldıklarını Hristofias’ın anlatılarından anlıyoruz. Hristofias öz yaşam öyküsünü anlatırken tabii ki 15 Temmuz 1974 faşist Yunan cunta darbesine de değiniyor. Anılarının o bölümünde bu darbenin Rumların içişi olduğu iddialarını çürüten argümanlara yer vererek darbenin ENOSİS’i silahla ve şiddetle gerçekleştirme amacını taşıdığının altını çiziyor.

1946 doğumlu Hristofias Dikomo’ludur… O köyde doğup büyüdü… Girne ilçesine bağlı Dikomo, şimdi adına “Dikmen” dediğimiz Lefkoşa varoşundaki o köy…  Babası Hristofis inşaat işçiliği ve kahvecilik yapan solcu bir emekçiydi. İşçiliğinin yanı sıra, PEO sendikasının köydeki büfesini de çalıştırmaktaydı… Hristofias’ın kitabında yazılanlara göre Dikomo, Rum solunun kalesi sayılan yerlerden biriydi. Nüfusun yüzde 75’i solcu ve AKEL yandaşıydı. İngiliz Sömürge Yönetimi tarafından başına ödül konulan azılı EOKA’cılardan Matsis de bu köyde, solcuların bilgisi dahilinde, solcular arasında saklanmaktaydı. Hristofias köyde sakladıkları Kiriakos Matsis’in  solcu liderlere bir mesaj göndererek “Dikomolu solculara saygı duyuyorum. Hem birlik için çalışıyor, hem de mücadele ediyorsunuz” demesinin asla unutamayacağı öğretici bir anısı olduğuna parmak basıyor. Ve  “Bu olay o zamandan bu yana bilincime kazındı” diyor.

Ünlü bir EOKA’cının övgüsünden bu denli etkilenen Dimitris Hristofias sol hareketin ENOSİS’e bakış açısını da kitabının başlarında şöyle anlatmakta: 

“Çocuk yaştan itibaren Sol’un yurtsever bir güç olduğuna, EOKA savaşçıları gibi anti-emperyalist bir güç olduğuna inanmıştım. Kıbrıs’ın Yunanistan’la birleşmesi yolunda ikimiz de aynı mücadeleyi veriyorduk. EOKA Lideri Grivas’ın Sol’u mücadele dışında bırakmak istemesi ayrı tabii. Zira Grivas Sol’a darbe vurmak ve onu yok etmek istiyordu. Ama nihayetinde başaramadı. Yurtsever insanların, Kıbrıs’ı ve Yunanistan’ı seven gençlerin EOKA’ya girerek kahramanca mücadele etmiş olmasına ve bu uğurda hayatını feda etmesine rağmen, AKEL’in 9’ncu Kongresinde alınan ‘silahlı mücadelenin yanlış olduğu’ yönündeki kararı doğru buluyorum. Sol Hareket’in ‘Kıbrıs’ın gerilla savaşı için uygun olmadığı’ saptaması kesinlikle doğruydu. Grivas bile anılarında bunu belirtiyor.  Zira Kıbrıs bir adaydı ve İngilizler (koca bir İmparatorluk) onu kolaylıkla izole edebilir ve en nihayetinde mücadele bundan zarar görebilirdi. Mücadelenin sonuçları, sanırım bunu kendiliğinden ortaya koyuyor. Zürih ve Londra antlaşmaları, Kıbrıslı Rumların uzun yıllar boyunca güttükleri hedeften çok çok uzak bir sonuçtu.”

Hristofias kitabında, Kıbrıs’ın Yunanistan’a bağlanması konusunda Kıbrıslı Rumlar arasında tam bir ulusal birlik olduğunu belirterek “bundan dolayıdır ki ENOSİS’e ilişkin bir referandum (plebisit) düzenleyeceğini ilk  AKEL açıkladı. Ardından Kilise apar topar referandum düzenleyeceğini ilan etti. Ve AKEL, yurtsever duygularla hareket ederek aynı konuda iki ayrı referandum yapılmasının doğru olmayacağına karar verdi. Kilisenin referandumuna katılıp destek verdi. Bu bana göre AKEL’in üstünlüğünü ortaya koyar. 20 yıl boyunca böyle bir partide Genel Sekreter olarak çalışmış olmaktan dolayı gurur duyarım” diyor.

Kitabı satır satır okudukça Hristofias’ın sadece ENOSİS için farklı parkurda mücadele eden AKEL’in Genel Sekreteri olmaktan değil, efsaneleşen EOKA’cılar için de milliyetçi bir gurur duyduğunu görüyoruz. Bu gururunu şu satırlarla açıklamaktadır:

“Önlerinde saygıyla eğildiğimiz bir kahramanca mücadele var. Grigorios Afksentiyu’yu, ya da darağacında can veren diğer mücadelecileri onurlandırmamak olmaz. En başta da vizyon sahibi aydın insan Kiriakos Matsis’e saygı duymamak olmaz. Fakat onların mücadelesine rağmen sonuç ne oldu? Sonuç bir uzlaşmaya sürüklenmek oldu. Mümkün olana dayalı bir uzlaşmaya… Yunan iç savaşından sonra NATO’nun emri altında hareket eden Yunan Hükümetlerinin de müdahalesiyle ulaşılan bir sonuçtur bu…”

Şu gerçekleri de burada vurgulamam gerekir ki, ne AKEL’in kongrelerinde alınan ENOSİS kararları ve ne de 1967’de Rum Temsilciler Meclisi’nde AKEL’in katkısı, onayı ve imzasıyla alınan ENOSİS kararı bugüne dek kaldırılmış değildir.

Hristofias’ın kitabını okudukça Kıbrıs Türk solunun efsane kimliği Naci Talat Usar’ın “AKEL’in kuyruğunda maşrapa olmayacağız” vurgusu kulaklarımda çınladı durdu. Sevgili Naci, AKEL gerçeğini çoğu kişiden çok önce algılayabilecek bir zekânın ve vizyonun sahibiydi. Gelgelelim bugün oldu, bu vizyona henüz erişemeyenlerin varlığına tanıklık etmekteyiz.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 30 18 7 5 30 61
2 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 30 17 6 7 19 57
3 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 30 16 7 7 15 55
4 BİNATLI YSK 30 14 8 8 15 50
5 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 30 12 12 6 11 48
6 BAF ÜLKÜ YURDU 30 12 9 9 20 45
7 LEFKE TSK 30 13 5 12 16 44
8 CİHANGİR GSK 30 12 7 11 4 43
9 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 30 13 3 14 -1 42
10 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 30 11 8 11 7 41
11 TÜRK OCAĞI LİMASOL 30 13 2 15 2 41
12 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 30 10 7 13 -8 37
13 GENÇLİK GÜCÜ TSK 30 10 4 16 -25 34
14 YALOVA SK 30 6 7 17 -23 25
15 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 30 5 9 16 -35 24
16 OZANKÖY SK 30 4 7 19 -47 19
yukarı çık
ubp popup