• 23 Ekim 2016, Pazar 11:02
AkayCEMAL

Akay CEMAL

Bugün de biraz da nostalji ‘Eski Kıbrıs, Eski Lefkoşa’

Siyasetten, sorunlardan biraz uzak duralım derken, değerli dostumuz Ahmet Sanver’in “Orijinal Resimler ve Belgelerle Eski Kıbrıs Eski Lefkoşa Anılarım-4” isimli kitabı geçti elime…

Ön kapakta tarihi bir fotoğraf: ‘Peruz ve dansöz arkadaşları.’ Ama şimdiki dansözler gibi değil. Modanın öncüleri gibi zamanın güzel kıyafetleri ve şapkalarıyla poz veriyorlar. Arka kapakta ise, kitabın yazarının anne ve babasının düğünde çekilmiş fotoğrafı, altında da “Bu kitapta, 1940’lı - 50’li yılların Kıbrıs’ına ait, özellikle de Lefkoşa’nın yaşantısını ve yaşayanlarını anlatan gerçek öyküleri bulacaksınız” deniliyor ve şunlar ekleniyor:

“Okuyanlar, şimdilerde var olmayan, o dönemin adet, gelenek ve kültürünü anımsayacak, bilmeyenler ise öğrenecektir. Bu öykülerde, her yaştan herkesin kendinden bir şeyler bulacağına da inanıyorum.”

Kitabın ‘İçindekiler’ bölümünde konu başlıkları şöyle sıralanıyor:

‘Ev Komşularımız Peruz Hanım, Nişan Ağa ve Uncu Ebaminondas İle İlginç Anılar’, ‘Annemin Rum

Komşusu Hrisanti ve İpek Böceği ile Çiçek Suyu Marifetleri’, ‘1950’lerin Ev İşleri, Ev Yaşantıları, Adetleri, Gelenek ve Görenekleri’, ‘Sinemalar, Korkularım, Drakula ve Kurşun Dökme’, ‘Yumurta Hırsızı ve Köpeklerimiz’, ‘Cuma Namazı; Turhan Korun ve Taner Tevfik’, ‘Eski Günlerdeki Yemişlerimiz – Goggolarımız.’

Siyah-beyaz fotoğrafların da sayfalara serpiştirildiği kitapta, 1950’de tahta buzdolabı ve onu üreten ustaların fotoğrafının yanı sıra, şimdiki buzdolaplarının olmadığı dönemde yiyecekleri özellikle sineklerden korumak için evlerde kullanılan telli dolap, kurşun döken kadınlar, ipek böcekçiliğine dair resimler yer alıyor. Bu arada geçmişin ünlü solistlerinden Hamiyet Yüceses, Zeki Müren, Müzeyyen Senar, ses ve sinema sanatçısı Suzan Yakar, ünlü sinema oyuncusu Atıf Kaptan, ünlü müzisyenlerimizden, öğretmen Fikret Özgün, ayrıca Aynalı ve Yoğurtçu Musa’nın fotoğrafları bulunuyor.

Eski yemişlerden söz edilirken, bunlar arasında gonnara, horoz şekeri, değnekli ve baston şekerleri, pastelli, eskiden Lefkoşa’da sırtlarında güğümleriyle dolaşan şerbetçiler ve geçmişin vazgeçilmez yemişlerinden gannavuriyi saymak lazım… Kavrulmuş, tuzlu gannavuriyi yaşlı bir kadın sabahları hazırlar, öğleden sonra Lefkoşa’yı dolaşarak sini içinde satardı. Ambalajı, ustaca çok ince sarılmış kâğıttan külahlardı. Son sayfada eski bayram yerinde bir zamanlar çocukların vazgeçemediği cıncırakların (kopçalar) fotoğrafı da yer alıyor.

Ahmet Sanver, komşuları Peruz hanımın, Anadolu’dan tehcir edilen Ermenilerden olup, annesine ev işlerinde bile yardımcı olduğunu anlatırken, “Annem, Peruz’un gençliğinde ‘Şantöz’ olduğunu söylerdi. Onun ne demek olduğunu sorduğumda ‘Kabarede dans eder, oyun oynardı” diye yanıtlardı” şeklinde naklediyor ve şunları aktarıyor:

“Peruz’un çok sevdiği ve beraber yaşadığı yakışıklı taksi şoförü Pavlos isimli bir Rumdu… Sonradan bozuşmuşlardı. Peruz bir süre de Lefkoşa’da Kuruçeşme’de permanantçılık da yaptı. 1950’li, 60’lı yıllarda bayan kuaförleri yoktu. Yalnız permanantçılar vardı. Bir gece çığlıklar ile uyandık. Peruz’n bahçesindeki tavuk kümesi yanıyordu. Tavuklar kümeste, Peruz ise kümes dışında canhıraş bağırıyorlardı. Beş dakika içinde kümes tavuklarla birlikte yandı kül oldu. Herkes bu sabotajı Havva Hanımın yaptığına inandı, ama kimse kanıtlayamadı. 1963 yılı Aralık ayında başlayan toplumlararası çatışmalar nedeniyle Peruz geçici olarak Rum kesimine taşındı, ama bir daha geriye dönmedi. Bir gün Emlâkçı Hasanoz’dan onun hayatta olduğunu öğrendik.”

Yazar şunları da aktarıyor:

“Evimizin batısında Hacı Halit Dedezade’ler vardı. Onun yanında da Nişan Ağa’nın evi. Nişan Ağa çok çalışkan biriydi ve 20 kadar süt ineklerine gün boyu bakar, gece de sağım yapardı. Oğlu Berç ise alkolik ve hayırsız biriydi. Nişan Ağa’nın en büyük yardımcısı gelini Andiğoni idi. Oğlu Vartan ile yaşıttık ve oyunlar oynardık… Türkçeyi çok iyi konuşurdu. Sonraları Nişan Ağa öldü, oğlu Berç de evini sattı ve tüm ailesiyle Ermenistan’a göç etti.

Ebaminondas’ların işyeri ise şimdiki Türkiye Büyükelçiliği kançılaryasının tam karşısında ve Meclis’in yanındaki yapılardı. Un değirmeni vardı, ayrıca büyük buz kalıpları yapar ve satardı. Uzak yerlere ise Buzcu Enver Dayı kamyoneti ile servis yapardı… Evimizin 50 metre kadar gerisinde kalan Hrisanti ise annemle çok iyi arkadaştı ve ipek böcekçiliği ile uğraşırlar, gülsuyu yaparlardı… Kızı Olga ise kız kardeşim Esin ile oyunlar oynardı. Hrisanti’ler bir gün ailece bize geldiler. Meğerse İngiltere’ye gidiyorlarmış, vedalaşmaya gelmişler… Annemle Hrisanti çok ağladılar, çok zor ayrıldılar.”

Aslında bir çırpıda okunabilen bir kitap… Eski yaşamdan ve dostluklardan bahseden örneklerle dolu. Sadece bir – iki saatinizi alan kitabı ‘mutlaka okuyun’ diyoruz.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 13 8 1 4 6 25
2 YENİCAMİ AK 13 7 3 3 12 24
3 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 13 6 6 1 10 24
4 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 13 8 0 5 6 24
5 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 13 7 3 3 5 24
6 BİNATLI YSK 12 6 4 2 9 22
7 BAF ÜLKÜ YURDU 13 5 3 5 11 18
8 TÜRK OCAĞI LİMASOL 12 5 1 6 2 16
9 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 13 3 7 3 -1 16
10 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 13 4 4 5 -2 16
11 LEFKE TSK 13 4 2 7 -5 14
12 GENÇLİK GÜCÜ TSK 13 4 2 7 -12 14
13 CİHANGİR GSK 13 3 4 6 -9 13
14 YALOVA SK 13 3 3 7 -5 12
15 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 13 2 5 6 -9 11
16 OZANKÖY SK 13 2 4 7 -18 10

BURÇLAR

(21 Mart - 20 Nisan)

Koç Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(21 Nisan - 21 Mayıs)

Boğa Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(22 Mayıs - 22 Haziran)

İkizler Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(23 Haziran - 22 Temmuz)

Yengeç Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(23 Temmuz - 22 Ağustos)

Aslan Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(23 Ağustos - 22 Eylül)

Başak Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(23 Eylül - 22 Ekim)

Terazi Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(23 Ekim - 21 Kasım)

Akrep Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(22 Kasım - 21 Aralık)

Yay Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(22 Aralık - 21 Ocak)

Oğlak Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(22 Ocak - 19 Şubat)

Kova Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

(20 Şubat - 20 Mart)

Balık Burcunun 18.12.2017 Günlük Yorumu

yukarı çık
Skull King Popup