HUNKAR SAG GIYDIRME
8 MART ÖZEL
Av. Hasan SÖZMENER

Av. Hasan SÖZMENER

16.01.2017

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Çekler

Ceplerde, evlerde, işyerlerinde veya bir yerlerde nakit para bulundurmanın risklerini ortadan kaldırmak için, bir şeyler düşünüldü ve bazı tedbirler geliştirildi. Bu tedbirlerden bir tanesi de çek denilen kıymetli belgedir.

Nakit paranızı cebinizde, evinizde, işyerinizde veya bir yerlerde bulundurmak yerine, götürüp bankaya yatırırsınız, banka size bir çek hesabı açar ve bir çek defteri verir ve siz ödemelerinizi, nakit para ile değil, yazacağınız çeklerle ödersiniz. Çekle ödeme yaptığınız kişi de bankanıza gider, sizin yazdığınız çeki verir ve çeke yazdığınız parayı banka o kişiye öder.

Görülebileceği gibi çek, bir ödeme aracıdır ve paraya çok yakın bir ödeme aracıdır. Çekin diğer bir özelliği, ciro edilebilmesidir. “Ciro edilebilme” ne demektir? Sizin çekle ödeme yaptığınız kişinin, sizin çekinizle bir başkasına ödeme yapabilmesi demektir. Bir örnek verelim. Siz, Ahmet Lale isimli şahıstan bir şeyler aldınız ve satış bedeline karşılık beş bin Türk Liralık bir çek yazıp Ahmet Lale’ye verdiniz. Ahmet Lale’nin de Mehmet Karanfil’e borcu vardır. Ahmet Lale, iki türlü hareket edebilir. Ya çekinizi, bankanıza götürüp, üzerinde yazmakta olan beş bin Türk Lirası’nı bankanızdan alır ve aldığı paradan Mehmet Karanfil’e olan borcunu öder, ya da, sizin ona verdiğiniz çekin arkasına, çeki Mehmet Karanfil’e ciro ettiğini yazar ve imza ederek, çeki, Mehmet Karanfil’e verebilir. Ahmet Lale’nin, kendi adına yazılmış olan çeki, Mehmet Karanfil’e verme işlemine, “ciro işlemi” denmektedir. Mehmet Karanfil de, Ahmet Lale gibi iki şekilde hareket edebilir. O da, çeki ya, bankaya götürüp karşılığını bankadan alabilir veya bir başkasına olan borcuna karşılık, çekin arkasına ciro işlemi yapıp, çeki bir başkasına verebilir. Bu şekilde bir çek, ciro edile edile elden ele geçebilmektedir. Çeki her ciro edene “ciranta” denmektedir.

Gelelim en önemli konuya. Diyelim ki, çek beş kez ciro edildi ve çeki elinde bulunduran en son kişi Mustafa Gül, çeki bankaya götürdü ve çek karşılıksız çıktı. Çekin karşılığı olan beş bin Türk Lirası’nı, Mustafa Gül, kimlerden talep edebilecektir? Mustafa Gül, çekin karşılığını, çeki düzenleyen kişi olarak sizden ve size ilaveten, çekin arkasına ciro işlemi yapan 5 cirantanın tamamından talep edebilecektir. Yine diyelim ki, Ahmet Lale’nin size satmış olduğu mal bozuk çıktı ve hatta siz satın aldığınız malı Ahmet Lale’ye iade ettiniz. Siz bu durumu, Mustafa Gül’e karşı bir savunma olarak ileri sürebilir misiniz? Maalesef süremezsiniz ve satın almış olduğunuz malın bozuk çıkmış olması ve malı iade etmiş olmanıza rağmen, çekin karşılığından, Mustafa Gül’e karşı sorumlu olmaya devam edersiniz. Bu durum adaletsiz gibi görülse de, hukuki durum bu çerçevededir. Çünkü Mustafa Gül, sizinle Ahmet Lale arasındaki durumu bilememektedir. Bilse dahi bu durumu ispat etmek hemen hemen imkansız gibidir. Hatta birçok çekin, bu gibi savunmaları bertaraf edebilmek için ciro edildikleri de bilindiği halde bu bilinenler ispatlanamamaktadır.

Çek bir ödeme aracı olmasına rağmen ülkemizde, çekler, ödeme aracı olarak kullanılmalarından daha çok, teminat ve kredi maksatlı olarak kullanılmaktadır. Burası KKTC ya, illa ki, her konuda olduğu gibi bu konuda da tuhaflıklar olacaktır.

Sık sık duyuyorum. “Bir tanıdık, benden yüz bin Türk Liralık bir hatır çeki istedi, piyasaya sürmeyecekti söz vermişti, ben de yazdım verdim, adam sözünde durmadı ve çeki piyasaya sürdü.” “Taksitle borçlandım her ayki taksitim için benden teminat olarak çekler alındı. Ben taksitlerimi ödediğim halde, çekler bana iade edilmedi ve piyasaya sürüldü.” “Usta mobilya yapacaktı parası için çek yazıp verdim ancak, mobilyalar bana teslim edilmedi.” Bu ve buna benzer birçok şikayet. Yüzlerce kişi, bu tür şikayetlerle, yazmış oldukları çeklerin karşılıklarının ödenmemesini istemekte ve bu konuda çareler aramaktadırlar. Bu kişiler, çekleri, amaçlarına uygun olarak kullanmadıklarından bu tür zor durumlarla karşılaşmakta ve aslında ödeme yapmamaları gerektiği halde ödeme yapmak durumunda kalmaktadırlar.

Benim tavsiyem, bu gibi durumlarda çek yazılmamasıdır. İlla ki yazılması gerekiyorsa da, yazılacak olan çeklerin, ciro işlemlerine kapatılarak yazılmalarıdır. Bir çekin “ciro edilemez” şekilde nasıl yazılması gerektiğini, avukatınıza veya bankanıza danışarak öğrenebilirsiniz.

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.