Cyprus Today sol
  • 28 Ağustos 2017, Pazartesi 8:10
Av. HasanSÖZMENER

Av. Hasan SÖZMENER

Kamulaştırma (2)

Geçen haftaki yazımda, kamulaştırma ile ilgili anayasanın ve ilgili yasanın düzenlemelerini anlatmaya başlamıştım ve bitirememiştim.

Ne demiştim? Kamulaştırmaya yetkili makam, ilgili yasada belirtilmekte olan kamu yararına bir amaç için, bir taşınır veya taşınmaz malı, kamulaştırmaya karar verebilir ve bu kararını bir ihbarla Resmi Gazete’de yayınlar. Resmi Gazetede yayınlanan ihbarda, kamulaştırmaya itiraz için en az 15 günlük bir süre belirlenir ve

kamulaştırmayı yapacak olan makam, süresi içerisinde yapılan itirazları değerlendirir ve kamulaştırılması tasarlanan mala, bazı koşulları yerine getirerek ve çok kısa bir süreliğine girerek, ölçümler yapabilir ve malın, kamulaştırma amacına uygun olup olmadığına dair inceleme yapabilir.

Kamulaştırma ihbarının yayınlanmış olması, kamulaştırmayı yapacak olan makama, kamulaştırmayı tasarladığı mala, kamulaştırma amaçlarını gerçekleştirmek için girme veya malda herhangi bir iş ve işlem yapma hakkı vermez. Kamulaştırmayı yapacak olan makam, iş ve işlem yapmak için bir mala girerse, bu bir suçtur ve mülkiyet hakkına kanunsuz ve haksız bir müdahaledir. Bu gibi durumlarda, malı tasarruf edenin, güvenlik güçlerinin ve mahkemenin, bu tür suçları ve haksız ve kanunsuz müdahaleleri önleme hak ve yetkileri vardır. Hatta bu güvenlik kuvvetlerine ve mahkemelere verilmiş bir görevdir.

Kamulaştırma ihbarından sonra, kamulaştıracak olan makam, malı, kamulaştırma amaçlarına uygun bulursa, yasa gereği, uzlaşarak, malı satın alabilir. Eğer uzlaşma sağlanamaz ise, kamulaştırma ihbarından itibaren bir yıl içerisinde, bir kamulaştırma emrinin, Resmi Gazetede yayınlanmasını sağlar. Kamulaştırma emrinin, Resmi Gazetede yayınlanmasından sonraki bir ay içerisinde yine uzlaşma yollarını arayabilir. Kamulaştırmayı yapacak olan makamın, kamulaştıracağı malın mülkiyet hakkını elde edebilmesi için, malın serbest piyasadaki değerini, tazminat olarak ilgili mal sahibine veya menfaat sahiplerine ödemesi gerekmektedir. Ödenmesi gereken tazminatı taraflar uzlaşarak belirleyemezlerse, kamulaştırma emrinden itibaren bir ay geçmesi üzerine veya uzlaşma sağlanamayacağının anlaşılması halinde bir ay dahi geçmeden tazminatın belirlenmesi için mahkemeye başvurulabilir. Mahkemeye başvuru, kamulaştırmayı tasarlayan makam tarafından yapılacağı gibi, menfaat sahipleri veya mal sahibi tarafından da yapılabilir.

Mahkeme, ödenmesi gereken tazminatı belirledikten sonra, tazminatın, peşin olarak ve nakden ödenmesi gerekmektedir. Anayasa, tazminatın, yasanın belirleyeceği beş yılı aşmayan taksitler halinde ödenebileceğini belirtmektedir. Ancak ilgili yasa, tazminatın peşin ve nakit olarak ödenmesini emretmektedir. İlgili yasa, tazminatın, kamulaştırma ihbarının Resmi Gazete’de yayınlandığı tarihteki malın değerine göre belirleneceğini belirtmekle birlikte, anayasa mahkemesi, bu düzenlemeyi, anayasaya aykırı bulmuş ve tazminatın miktarı, malın, duruşma tarihindeki değeri dikkate alınarak belirlenmektedir.

Uzun lafın kısası, kamulaştırmayı yapacak olan makam, kamulaştırmayı tasarladığı mala ilişkin tazminatı ödemedikçe, malın mülkiyetine hak kazanamaz ve o mala, kamulaştırma amaçlarını gerçekleştirmek için giremez, yani, yol yapacaksa yolu yapamaz, malın içine kepçe, şiro, kamyon, gönderemez, cami, okul, devlet binaları inşaatına başlayamaz. Bunları her kim yaparsa, suç işlemiş olur, anayasanın kişilere tanımış olduğu temel hak kapsamında olan mülkiyet hakkına haksız ve kanunsuz olarak müdahale etmiş olur. Kamu yararı, yapılacak olan yolun veya binanın, kamuya sağlayacağı yarar ne kadar yüksek olursa olsun, bu yarar, yasal durumu değiştirmeye kafi değildir.

Kamulaştırmayı yapacak olan makam nasıl hareket etmelidir?

Öncelikle kamulaştırma amacına uygun olarak bir proje hazırlamalıdır. Bu projenin gerçekleştirilmesi için, ne kadar malın kamulaştırılması gerektiğini belirlemelidir. Kamulaştırılması gereken malların kıymetlerinin ne olduğuna ilişkin bir değerlendirme yapılmasını sağlamalı ve ödemesi muhtemel tazminat miktarını saptamalıdır. Bu saptamayı yaptıktan sonra da bütçeye, ödenmesi gerekecek olan tazminat miktarı kadar ödenek koymalıdır. Halbuki devlet böyle yapmamaktadır. Bir hukuk devletine yakışmayacak şekilde henüz kamulaştırma ihbarı bile yayınlamadan, bütçeye ödenek koymadan, kişilerin mallarına girmekte, kişilerin mallarını, yıkıp, dökmekte, viran hale getirmektedir. Sonrasında da kişiler, mahkemeden ara emri aldıklarında, kamuya, mal sahipleri ve mahkemeler suçlu olarak takdim edilmektedir.

Ödenecek tazminatın belirlenmesi için devletin mahkemeye başvuruda bulunma hakkı vardır. Yüzlerce, binlerce kamulaştırma girişimleri yapılmış olduğu halde, devletin veya kamulaştırmayı yapan makamın bir defasında bile mahkemeye başvuruda bulunduğuna ben şahsen rastlamadım. Bu konudaki başvurular hep malları kamulaştırılan kişiler tarafından yapılmaktadır. Onlar da, mülkiyet hakları ellerinden alınmasın düşüncesi ile, mahkemeye başvurmayı geciktirmekte veya hiç müracaat etmemektedirler. Sonuç itibarı ile yol projelerinin zamanında gerçekleştirilmemesinin suçluları, mahkemeler veya malları kamulaştırılmak istenen mal sahipleri değildir. Hakikatten hukuk devleti ilkeleri uygulanmış olsa idi, bu güne kadar onlarca, yüzlerce yetkili hakkında, yargısal işlem yapılırdı. İtiraf etmeliyim ki, bir zamanlar bir veya birkaç yargıç, devletçi düşüncelerle ve hukuka aykırı olarak, bu tür ara emirlerini vermiyorlardı ve yetkililer de, bu emirlerin, haklı oldukları için verilmediğini zannediyorlardı. Mahkemede, “devlet güçlüdür, devletin parası vardır, neticede ortaya bir zarar çıkarsa devlet ödeyecek olanağa sahiptir” şeklinde savunma yapan bir hukukçu veya hukukçular hakkında ne düşündüğümü bu köşemde yazmak istemiyorum ancak yazmış olsaydım ne yazacağımı, herhalde tahmin edebilirsiniz.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 30 18 7 5 30 61
2 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 30 17 6 7 19 57
3 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 30 16 7 7 15 55
4 BİNATLI YSK 30 14 8 8 15 50
5 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 30 12 12 6 11 48
6 BAF ÜLKÜ YURDU 30 12 9 9 20 45
7 LEFKE TSK 30 13 5 12 16 44
8 CİHANGİR GSK 30 12 7 11 4 43
9 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 30 13 3 14 -1 42
10 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 30 11 8 11 7 41
11 TÜRK OCAĞI LİMASOL 30 13 2 15 2 41
12 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 30 10 7 13 -8 37
13 GENÇLİK GÜCÜ TSK 30 10 4 16 -25 34
14 YALOVA SK 30 6 7 17 -23 25
15 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 30 5 9 16 -35 24
16 OZANKÖY SK 30 4 7 19 -47 19
yukarı çık
Pop Up ek