Cyprus Today sol
  • 02 Ekim 2017, Pazartesi 8:49
Av. HasanSÖZMENER

Av. Hasan SÖZMENER

Teminata bağlamak (adli kontrol)

Polis, bir suç işlendiğine ilişkin bir şikayet veya bir duyum aldığında, işlendiği iddia edilen suçun hakikatten işlenip işlenmediğine dair bir soruşturma yapar. Yapılan soruşturmada, iddia edilmekte olan suç, hakikatten işlenmişse, soruşturmaya, işlenen suçun kimin tarafından işlendiğinin belirlenmesi ve belirlenir ise, yargılanmak üzere, mahkemeye havalesi gayesi ile devam edilir.

Ciddi suçların soruşturulması sırasında, şüpheli kişi veya kişiler, mahkemenin emri ile tutuklu bırakılabilirler. Şüpheli kişi veya kişilerin, soruşturma maksadı ile tutuklu kalmaları gerekmeyebilir veya soruşturma tamamlanmış olabilir.

Soruşturma sırasında veya sonrasında şüpheli kişi veya kişilerin, bilahare aleyhlerine açılması muhtemel ceza davasında, hazır bulunmalarının temini gerekir. Yani, şüpheli kişi veya kişilerin, ileride yapılacak yargılamadan kaçmalarının önlenmesi gerekir.

Şüpheli bir kişinin, yargılanmaktan kaçmasının önlenmesi için, mahkemenin tedbir alması istemi ile, mahkeme huzuruna çıkarılmasına, “Teminata çıkarma” denmektedir. Hakkında mahkemece tedbir alınan şüphelinin bu durumunu izah etmek için de, “Teminata bağlandı” kavramını kullanırız. Mahkemenin bu konudaki emrine de “Teminat emri” denilmektedir. Türkiye’de ise, “Adli kontrol” kavramı kullanılmaktadır.

Ülkemizde mahkemeler, kendiliğinden harekete geçerek, bir şüphelinin teminata çıkarılmasını veya teminata bağlanmasını sağlayamazlar. Bir şüpheliyi, teminata çıkaran, polis veya iddia makamıdır. Tatbikatta bu konuda izlenmekte olan usul şudur; şüpheli tutuklu ise, polis onu, serbest bırakmadan önce, teminat için mahkemeye götürmekte ve onun teminata bağlanmasını istemektedir. Şüpheli tutuklu değil ise, polis bu maksat için, şüpheliye randevu vermekte ve şüpheli ile buluşup, şüphelinin, mahkeme huzuruna çıkmasını sağlamaktadır.

Eskilerde çok az sayıdaki şüpheli, bu maksat için, mahkeme huzuruna çıkarılmakta idi. Genellikle ciddi suçlar söz konusu olduğunda bu yola başvurulurdu. Sonradan ne gibi gelişmeler oldu bilemeyeceğim ama, aldığım duyumlara göre, nerede ise, tüm şüpheliler, bu maksat için, mahkeme huzuruna çıkarılmaktaymış. Yani bir teminat modası çıkarılmış ve işin enteresan tarafı, mahkemeler, şimdiye kadar polisin bu konudaki hiç bir talebini ret etmemiş. Yani ortaya çıkan tabloya göre, teminat emirleri, polisin, teminat isteyip istememesine bırakılmış. Polis istemez ise, verilmez, isterse de, muhakkak verilir. Teminat istemlerinin karara bağlanmasında, şüphelilerin ve avukatlarının hemen hemen söz hakları yokmuş.

Teminat emirleri, kişilerin temel hak ve özgürlüklerine, yasaklamalar veya kısıtlamalar getiren emirlerdir. Bu maksat için bir şüphelinin tutuklanmasına veya konacak bir takım tedbirlerle serbest kalmasına emir verilmektedir. Bu nedenle bu emirlerin verilmesi, rutine bağlanmamalı ve her talep doğrultusunda teminat emri verilmemelidir. Teminat istemleri o kadar yoğunlaşmıştır ki, ceza mukayyitliklerinin iş yoğunluğunu hatırı sayılır miktarda artırmıştır.

Polisin talebi üzerine verilmekte olan bu teminat emirlerinin çok büyük sıkıntılara yol açmakta olduğunu da gözlemlemekteyim. Özellikle, KKTC vatandaşı olmayan yabancılar ve dolayısı ile Türkiye vatandaşları için konmakta olan tedbirler, bu kişilerin başına büyük dertler açmaktadır.

Yabancı durumundaki bir şüpheli serbest bırakılacaksa, bu kişinin yurt dışına çıkışı yasaklanmakta, bir miktar nakdi teminat yatırması istenmekte ve bir veya birkaç kefilin imzalayacağı bir kefalet senedi istenmektedir. En büyük sıkıntı, kefil tedarikinde yaşanmaktadır. Çünkü, kefilin, KKTC’de ikamet ediyor olması şartı aranmaktadır. Hatta bazı teminat emirlerinde, kefilin, KKTC vatandaşı olması da şart koşulmaktadır.

Bir düşünelim. Yabancı bir ülkede, bir mahkeme sizden, o ülkede ikamet etmekte olan bir kefil istedi, soruyorum sizlere, kim size kefil girer? Kimi kefil olarak bulup da mahkemenin huzuruna götürebilirsiniz? Diyelim ki, hade buldunuz. Yabancılar için verilmekte olan bu teminat emirleri, bu kişilerin yıllarca, hatta birçok halde bir yıl iki yıl da değil, çok daha uzun yıllar boyu, ülkelerine gidememe durumunu yaratmaktadır. İnsanları, KKTC’ye hapsetmekteyiz. Teminat değişikliği yapıp da ülkesine gitmek isteyen yabancılar ise, tamamı ile savcıların keyfine bırakılmış durumdadır. Mahkemeler bu gibi durumlarda insiyatif yüklenmemekte ve ilgili savcının ağzından ne çıkarsa o doğrultuda hareket etmektedir. Ben bu güne kadar, bir savcının teminat emri değişikliğine hayır demesinden sonra, mahkemenin teminat emrini değiştirdiğine dair bir emir verdiğini duymadım. Teminat emri değiştirilecekse de, şüphelinin veya avukatının söz hakkı yine yoktur. Değişiklik koşullarını savcı belirler ve şüpheli ve avukatı da buna boyun eğer.

Yukarıda anlatmaya çalıştığım bu durumlar, halk tarafından hoş karşılanmamaktadır. Şüpheli kişiler hakkında teminat emirleri veren mahkemelerdir. Yetki mahkemelerde olduğuna göre, bu emirleri verip vermemek veya verilen emirlerde değişiklik yapma yetkisinin de kendisinde olduğunu, özellikle polise ve savcılara hissettirmelidir. İş yoğunluğu nedeni ile, mahkemeler, bu konularda tarafların anlaşmalarını istemektedirler ancak, bu durumda da, şüphelinin veya avukatının, savcının öne sürmekte olduğu şartları kabul etmek dışında başka bir şansı yoktur. Çünkü şüpheli ve avukatı bilmektedir ki, savcının önerdiği koşulları kabul etmediği takdirde, müracaatı mahkeme tarafından ret edilecektir.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 30 18 7 5 30 61
2 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 30 17 6 7 19 57
3 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 30 16 7 7 15 55
4 BİNATLI YSK 30 14 8 8 15 50
5 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 30 12 12 6 11 48
6 BAF ÜLKÜ YURDU 30 12 9 9 20 45
7 LEFKE TSK 30 13 5 12 16 44
8 CİHANGİR GSK 30 12 7 11 4 43
9 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 30 13 3 14 -1 42
10 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 30 11 8 11 7 41
11 TÜRK OCAĞI LİMASOL 30 13 2 15 2 41
12 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 30 10 7 13 -8 37
13 GENÇLİK GÜCÜ TSK 30 10 4 16 -25 34
14 YALOVA SK 30 6 7 17 -23 25
15 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 30 5 9 16 -35 24
16 OZANKÖY SK 30 4 7 19 -47 19
yukarı çık
Pop Up ek