• 20 Şubat 2017, Pazartesi 11:41
Derviş KemalDENİZ

Derviş Kemal DENİZ

Aile şirketleri

Nüfus yapısı ve kapladığı alan açısından küçük ölçekli ülkeler sınıfında yer alan ada ülkelerinden biri de, içinde yaşadığımız Kıbrıs adasıdır. Bu adanın yıllardır gerek kuzeyinde gerekse güneyinde iş yapan işletmelerinin birkaç istisna hariç tümü aile işletmesidir. Bu işletmelerin bir kısmı şahıs işletmesi, bir kısmı ortaklık, bir kısmı da limited şirket olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. İşletmelerin faaliyetlerini ileriki nesillere taşıması için kurumsallaşmaya gereksinimleri vardır. Bu kurumsallaşmanın da birinci adımı işletmenin yasal yapısını bir limited şirkete dönüştürmektir.

KKTC gibi küçük ada ülkelerinde aile şirketlerinin ticari hayatın hemen hemen tümünü temsil etmesi nedeni ile bu şirketlerin sürdürülebilirlikleri, gelecek nesiller için olduğu kadar ülke açısından da çok önemlidir. Bu nedenle aile şirketlerinin sürdürülebilir bir yapıya sahip olmaları ise onların kurumsallaşmasına bağlıdır.

Aile şirketlerinin başarısı aile fertlerinin kendi etraflarında kenetlenip başarıya odaklı bir ekibe ve üst seviyede çalışan bağlılığına sahip olmaları ve hızlı karar alabilmeleri neticesinde daha da artmaktadır. Bu yapıları ile avantajlı görünen aile şirketlerinin karşılaştığı en büyük tehlike, ailenin kalabalıklaşması ile birlikte ailenin yöneticisi durumunda olan kişinin yönetimi devretmesi sonucu oluşacak durumların, şirketin sürdürülebilirliğine olan etkisidir.

Aile şirketlerinde aile fertlerinin sayılarının artması, tek kişi tarafından kurulan ve yönetilen şirketlerde, bu kişinin ayrılması sonucu haleflik sorunu yaratmaktadır. Haleflik sorunu sadece şirketin yönetiminde değil, varlığının paylaşımında ve dağılımında da görülmektedir. Bu sorun önceden yapılacak bir planlama ile ilerde çözülmezse, büyük emeklerle yaratılan şirketlerin ortadan kalkması kaçınılmaz olmaktadır. Dünyada üçüncü nesilde devam eden aile şirketleri, toplam içerisinde sadece yüzde 10’dur. Bu şirketlerin ortalama ömrü de 25 ile 30 yıl arasında değişmektedir.

Büyük emek ve fedakarlıklarla oluşturulan ve ileriki nesillere taşınan aile şirketlerinin kurucunun yönetimden ayrılması sonrası faaliyetlerine devam edememesi büyük bir kayıptır. Bu kaybın önlenmesi için şirketleri kuran ve yöneten birinci nesil aile üyelerinin geleceğe dönük planlı hareket etmeleri gerekmektedir.

Aile şirketlerinde birinci nesil; şirketi ikinci nesil aile üyelerine devretmeden çok önce, bir haleflik planı yapmalıdır. Bu haleflik planı, yönetimin kime geçeceği ve şirketin varlıklarının ikinci nesil arasında nasıl dağıtılacağını içermelidir. Haleflik planı, sadece şirketin en üst yönetimi değil mevcut alt yönetimini de içermelidir. Şirkette uzun yıllar çalışmış ve şirket ile özdeşleşen elemanların emeklilikleri sonucu boşaltacakları yerlere yerleştirilecek kişiler ile ilgili de haleflik planı yapılmalıdır.

Aile şirketlerinin sürdürülebilir bir konuma gelmesi için hazırlanacak olan haleflik planı “Aile Anayasası” ile yazılı bir hale gelmektedir. Son yıllarda dünyanın birçok yerinde aile şirketi sahipleri, gelecek nesillerin devralacağı işletmelerin yönetimi ile varlıklarının dağılımını sistematik bir yapı içerisine oturtan aile anayasaları hazırlatmaktadırlar. Hazırlanan aile anayasası ailenin gaye, hedef ve değerlerini ortaya koymakta, aileye ait şirket ve varlıkların yönetimi ile varlıkların faaliyetlerinden doğacak gelirlerin halefler arasında dağılımının kurallarını yazılı olarak belirlemektedir.

Aile anayasasının yasal bir zorunluluğu yoktur. Aile anayasası gelecek nesillerin sahip olduğu haklardan çok aileye ait şirket ve varlıkların sürdürülebilir nasıl bir yapıya sahip olmaları gerektiği ve bunun sağlanması için aile bireylerinin nasıl hareket etmelerini belirlemektedir. Kurumsal yapının tesisi de aile anayasasının kurallarına tüm aile bireylerinin uyması ile sağlanmaktadır ve aile şirketlerinin nesiller boyu devamı da bu kurallara uymaktan geçmektedir.

Aile şirketlerinin sürdürülebilir bir yapıya sahip olmaları için tek başına aile anayasası yeterli değildir. Aile anayasası ile birlikte hissedarlar arasındaki ilişkileri ve hakları belirleyen “Hissedarlar Anlaşması” da aile anayasası ile birlikte hazırlanmalıdır. Ancak, bu iki ana belgenin pratikte başarılı olarak uygulanmaya konması için iyi hazırlanmış bir iç denetim mekanizmasına ihtiyaç vardır. İç denetim mekanizması oluşturulan iç kontrollerin denetiminde önemli rol oynar. İç kontrol da aile şirketlerinin muhasebe kayıtlarının doğru tutulması ve bu kayıtlara dayalı olarak hazırlanan finansal tabloların doğru ve gerçek bilgiler içermesi için şarttır. İç kontrol sistemi çalışmayan bir aile şirketinde sağlıklı finansal veya mali bilgilere ulaşmak mümkün olmayacağından, sağlıklı iç kontrole sahip olmayan şirketlerin bankalar gibi finansal kurumlara sunduğu raporlar da değerli bulunmamaktadır.

Gelişen teknoloji ve rekabet şartları finansmana erişim ihtiyacını büyük ölçüde artırmaktadır. Bu nedenle her yeni gelişimde daha fazla ihtiyaç duyulan ve talep edilen finansmana ulaşmak, güvenilir finansal tablolara bağlıdır. Bu nedenle aile şirketlerinin iyi hazırlanmış bir iç kontrol mekanizmasını devamlı olarak yürürlükte tutması gerekmektedir.

Ülkemizde de son yıllarda aile şirketleri kurumsallaşma adı altında aile anayasası hazırlamakta ve gelecek nesillerin takip edeceği kuralları belirlemektedirler. Ancak, biraz önce de belirttiğim gibi aile şirketlerinin, sadece aile anayasası ile gelecek nesillerin sorumluluk ve görevlerini belirlemeleri yeterli değildir. Buna ilave olarak mutlaka ve mutlaka iyi bir finansal yapı oluşturulmalıdır. İç kontrolü de içeren bu finansal yapı, aile anayasasının uygulanıp uygulanmadığını da dolaylı olarak kontrol etmektedir. Bu nedenle, aile şirketleri kurumsallaşmayı sadece aile anayasası hazırlamakla sınırlandırmasınlar. Yapılanların uygulanabilir olması iç kontrollerin yerinde olmasına bağlıdır.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 13 7 3 3 12 24
2 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 12 7 2 3 5 23
3 BİNATLI YSK 12 6 4 2 9 22
4 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 12 7 1 4 5 22
5 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 12 5 6 1 8 21
6 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 12 7 0 5 5 21
7 BAF ÜLKÜ YURDU 12 5 2 5 11 17
8 TÜRK OCAĞI LİMASOL 12 5 1 6 2 16
9 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 12 3 7 2 0 16
10 LEFKE TSK 12 4 2 6 -4 14
11 GENÇLİK GÜCÜ TSK 13 4 2 7 -12 14
12 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 12 3 4 5 -6 13
13 CİHANGİR GSK 12 3 3 6 -9 12
14 YALOVA SK 12 3 2 7 -5 11
15 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 12 2 5 5 -5 11
16 OZANKÖY SK 12 2 4 6 -16 10

BURÇLAR

(21 Mart - 20 Nisan)

Koç Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(21 Nisan - 21 Mayıs)

Boğa Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(22 Mayıs - 22 Haziran)

İkizler Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(23 Haziran - 22 Temmuz)

Yengeç Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(23 Temmuz - 22 Ağustos)

Aslan Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(23 Ağustos - 22 Eylül)

Başak Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(23 Eylül - 22 Ekim)

Terazi Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(23 Ekim - 21 Kasım)

Akrep Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(22 Kasım - 21 Aralık)

Yay Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(22 Aralık - 21 Ocak)

Oğlak Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(22 Ocak - 19 Şubat)

Kova Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

(20 Şubat - 20 Mart)

Balık Burcunun 16.12.2017 Günlük Yorumu

yukarı çık
Skull King Popup