HUNKAR SAG GIYDIRME
8 MART ÖZEL
Derviş Kemal DENİZ

Derviş Kemal DENİZ

13.02.2017

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Devlete ait kurumların yönetimindeki sorumluluk

KKTC Meclisinin Kıbrıs Türk Hava Yollarının faaliyetlerini sonlandırmasının nedenlerini araştıran komitesinin hazırlamış olduğu rapor önemli bir ses getirmiş gibi görülebilir. Ancak  geçmişte KKTC’de devlete ait kurumların faaliyetlerinin durdurulması ile ilgili yapılanlar ,bu raporun da gazete sayfalarında veya televizyon programlarında partilerin birbirlerini suçladıkları bir tiyatro sahnesinin mizanseninden öteye geçmeyeceğini işaret etmektedir. Bu konuda halkımızın büyük bir kısmında görüş birliği vardır.

Kıbrıs Türk Hava Yollarının faaliyetlerine son vermesine yol açan sebepleri sıralamaya kalksak, bu sıralama sayfalarca sürecektir. Bugünlerde partiler birbirlerini suçlamaya kalksalar da bilinen gerçek , 2002 yılından itibaren KTHY yönetiminde adam bulunduran her partinin KTHY’nin batışında katkısı olduğudur. Bu nedenle Kıbrıs Türk Hava Yollarının batış nedenlerini siyasi bir arenada siyaset üzerine tartışmak yerine bilimsel olarak yasalar ve uygulamalar açısından değerlendirmek  gerekmektedir.

Şirketler nasıl yönetilir ?

KKTC’de şirketlerin kuruluş ve faaliyetlerini düzenleyen yasa, KKTC Şirketler Yasasıdır. Şirket hisselerinin devlete veya özel kişi veya kurumlara ait olması yasanın uygulanması açısından bir farklılık getirmez. Devlete ait şirketler de özel kişi veya şahıslara ait şirketler de KKTC Şirketler Yasası kurallarına bağlıdırlar.

KKTC Şirketler yasası içerisindeki maddeler şirketin kuruluş ve faaliyetleri ile ilgili kuralları ortaya koyar. Şirketin sevk ve idaresi ile ilgili maddeler şirketin tüzüğünde yer alır. Şirketin tüzüğü de şirketin anayasası gibidir. Nasıl bir ülke anayasanın maddelerine bağlı olarak yürütülür şirketler de tüzüklerinin içerdiği maddelere göre yürütülür. Direktörlerin görevi de şirketi tüzüğün maddelerine uygun olarak yürütmektir.

Şirket tüzüğünde olmayan ancak şirket yöneticilerinin uyması gereken kurallar İngiliz hukuk sisteminin temelinde bulunan Case Law ( Davalar)  esasında çözümlenmektedir. Yani kanunda yazılmayanlar geçmiş davalarda verilen kararlar çerçevesinde uygulanmaktadır. Hukuk dilinde bunlara içtihat kararları denilmektedir. Bu nedenle KKTC’de faaliyet gösteren şirketlerin yönetimini yürüten direktörlerin görev ve sorumlulukları açıkça KKTC Şirketler Yasasında değil de dava sonuçları ve verilen kararlarla belirlenmiştir.

Şirket Yöneticilerinin Görev ve Vasıfları  nedir ?

KKTC’de faaliyet gösteren şirketlerin direktörlük görevini ifa eden kişilerin iki önemli görevi vardır. Bunlar sırası ile Finansal Sorumluluk ( Fiduciary Duty)  ve Emanetcilik Görevi ( Duty of Care). Bu sorumluklardan finansal sorumluluk şirketin faaliyetlerini sürdürebileceği bir finansal yapıyı korumaktır. Bu nedenle şirketlerin finansal açıdan zora girmesi direktörlerin sorumluluğu olarak ortaya çıkar. Direktörlerin diğer görevi de kendilerine emanet edilen şirket varlıklarının değerini korumak için yönetici olarak gerekli her türlü icraatı yapmaktır.

Direktörler ile ilgili genel uygulama yukarıda belirtilen görevleri yapabilecek kapasite ve bilgide kişileri direktörlük görevine getirmektir. Milyonlarca Lira değerinde bir şirketin yönetimini belirli bilgi, beceri ve deneyimi olan kişilerin yönetimine vermek şirketlerin finansal gücü ile birlikte varlıklarını korumasının en büyük güvencesidir.

Bizde Devlete ait Kurumlara Yönetici atarken neye dikkat  edilir?

KKTC’de geçmişe bakarsak, devlete ait kurumların yönetici mevkilerine atanan kişilerin büyük bir bölümünün onları o göreve atayan kişilere yakınlıkları dışında kural olarak olması gereken bilgi, beceri ve deneyimin olmadığı görülmektedir. Buna ilave olarak devlete ait kurumları yöneten kişilerin yasal görev tanımını bir tarafa bırakarak onları atayanlar doğrultusunda kararlar vermeleri geçmiş başarısızlıkların temelini oluşturmuştur. Devlete ait kurumlara yönetici atanan kişilerin esas sorumluluğu kendilerini atayanlara değil bu şirketlerin gerçek sahibi olan halkadır. Nasıl bir özel şirkette yönetici durumunda olan bir direktör o şirketin hissedarlarının menfaatleri doğrultusunda hareket ediyorsa, devlete ait kurumlarda da yöneticiler halkın sahip olduğu değerleri korumak zorundadır.

Devlete ait şirketlerin yönetimine gelen kişi onu oraya atayanların veya yakın çevresinin çıkarları doğrultusunda şirket yönetirse, sonucunda doğacak zararların bedelini de kendi ödemesi gerekir. Devlet kurumlarında yönetici durumunda olan kişilerin bilmesi gereken, her şey iyi gittiği durumda sorun olmaz. Ancak sorun olduğunda yasal olarak sorumlu onlara direktifleri verenler değil kendileridir. Yine de geçmişteki başarısızlıkların cezasız kalması devlete ait şirketlerde yönetici olanlara hiçbir şey olmayacağı hissini vermekte ancak sonunda kaybeden halk olmaktadır.

Sonunda kaybeden ülke

Devlete ait kurumları korumak bir vatandaşlık görevidir. Bu görev sabah akşam kuru milliyetçilik söylemleri ile olmaz. Esas milliyetçilik kimseye ihtiyaç duymadan yönetilebilen bir devlet yaratmaktır. Eğer yapılan yanlışlıklar ile halka ait varlıklar elden çıkar ise, bunun arkasından egemenlik uygulanan her alanda zafiyetler doğması gelir. Böyle olunca da önüne gelen herkes sizin egemenlik haklarınızın ne olacağı ile ilgili ahkam keser.

Bu nedenle halkın, sahip olduğu varlıklara sahip çıkması ve bunların doğru ve halk menfaati için yönetilmesi gerektiğini ısrarla talep etmesi gerekir. Popülist yöneticileri alkışlayıp iki gün sonra onlara söven çalışanlar olmadığı bir ortamı sağlayan uygulamaları inşallah devlete ait şirketlerde her zaman  görürüz.

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.