• 20 Kasım 2017, Pazartesi 9:36
Derviş KemalDENİZ

Derviş Kemal DENİZ

Önemli olan kayıt dışı ekonomik faaliyetleri vergi sisteminin kapsamına almak

2016 yılı faaliyet dönemine bağlı olarak gerek kurumların gerekse şahısların ödemiş oldukları vergiler gazetelerde yayınlanır yayınlanmaz halktan belirli tepkiler gelmeye başlamıştır. Vergi ödeme listelerine bakarak hangi şirket veya şahısın gerektiği kadar vergi ödeyip ödemediği tartışılan esas konu olmuştur.

İnsanoğlu tarih boyunca vergi vermeyi hiçbir zaman benimsememiş, vergiyi asgari miktarda ödemek için elinden geleni yapmıştır. Vergi ödemeden kaçınmak insanoğlunun doğasında vardır. Orta çağlarda hükümdarlara ödenen vergilerden kaçınmak için din bile değiştiren insanlar olduğunu tarih kitapları yazmaktadır.

Kurumların ve kişilerin ödedikleri verginin yeterli olup olmadığı ile ilgili olarak kurumun veya kişinin ödediği vergiyi bu kurum veya kişinin mali yapısına bakarak değerlendirmek bilimsellikten uzak bir davranıştır. Ödenen verginin kurum veya kişiye göre az mı çok mu olduğuna değil, bu durumun yaratılmasına olanak yaratan şartlara bakmak gerekir. Bu şartlar da ülkede mevcut olan ve uygulanan vergi sistemine göre şekillenmektedir.

KKTC gerek kurumlar gerekse gelir vergisi oranları açısından diğer ülkelerle karşılaştırıldığında düşük oranda vergi uygulayan bir ülke olarak görülebilir. Ancak, bu karşılaştırma ülkelerin nüfus, ekonomik hacim, sahip olduğu toprak ve uluslararası ticarete erişim esas alınarak yapılırsa, KKTC dünyanın en yüksek vergi oranlarına sahip ülkesi olarak görülür. Biraz dikkatle bakılacak olursa ada ülkelerinin hiçbirinde KKTC’deki kadar yüksek oranda vergi yoktur.

Her ilgili kişinin merak ettiği, ada ülkelerinde vergi oranlarının neden düşük olduğudur. Bu soruya verilebilecek en önemli cevap kısıtlı sayıda nüfus, yine kısıtlı miktarda üretimde kullanılacak kaynak ve en önemlisi üretim için gerekli olan toprağın küçüklüğüdür. Bu şartlara bağlı olarak kısıtlı miktarda üretim yapabilen halkın, bu kısıtlı üretimi kısıtlı bir nüfusa satması, dünyanın büyük ülkelerinde ekonomik faaliyetler yürüten kurum veya şahıslara göre çok zor ve risklidir. Bir diğer taraftan bakacak olursak, ülkenin kurum veya şahıslara ekonomik faaliyet yapıp para kazanmaları için sunduğu olanakların son derece sınırlı olduğu ve bunun neticesinde, zorlukla elde edilen sınırlı kârların mevcut oranlarda vergilendirilmelerinin, ülkede faaliyette olan kurum veya şahısların ekonomik açıdan rekabet etme güçlerini azalttığı da tesbit edilmesi gereken önemli bir gerçektir. Bu nedenledir ki ülkemizde yatırım yapan ve ekonomik faaliyetlerden kâr elde etmeye ve insan istihdam etmeye çalışan kişi veya kurumların küreselleşen dünyada yurt dışından gelen rekabete karşı ayakta kalabilmeleri ancak, vergi oranlarında yapılacak indirimler ve teşviklere bağlıdır. Bu yapılmazsa kurum veya şahısların güçlü ekonomik birimlere dönüşmesi sağlanamaz.

Gazetelerde yayınlanan vergi listelerinde yer alan kurum ve şahısların ödedikleri vergi miktarlarının tartışılması bir tarafa bırakılarak, ülkedeki vergi sistemi dışındaki ekonomik aktivitenin hacmi dikkate alınmalıdır. Zaman zaman kayıt dışı ekonomi ile ilgili yapılan araştırmalarda, ülkedeki kayıt dışı ekonominin ` seviyelerinde olduğu belirtilmektedir. Bu durumda, halkın gazetelerde gördüğü, vergi sistemi içinde olan kurum ve şahıslardır. Bu vergi sistemi içinde bulunan kurum ve şahıslar kaydını resmi dairelere yapan ve ticari işlemlerini kayıt altında tutan işletmelerdir. Kayıt altında olan bu kurum veya şahılar arasında da vergi kaçağına neden olanlar olsa da en tehlikelisi kayıt altında olmayan işletmelerdir. Genelde bu tip işletmelerin resmi dairelerde kaydı olmadığından bu işletmeler üzerinden yapılan işlemler de büyük bir kaçak oluşturmaktadır.

Bu yazıda belirttiğim şekilde KKTC’de kurum veya şahısların ödedikleri vergiyi artırmak ve kayıt dışındaki ekonomik aktiviteyi sistem içine getirmek için önce sistemde, sonra da vergi oranlarında önemli değişiklikler yapmak gerekmektedir.

Bugün listelerde yer alan ve halkın az vergi ödediğine inandığı kurumların ülkedeki vergi sisteminin uygulamaları ile verilen teşviklerden faydalandığının bilinmesi gerekir. Gerek gelir vergisi gerekse kurumlar vergisi uygulamaları, ülkede yatırım yapan kurumlara teşvik sağlamaktadır. Yatırım indirimi altında sağlanan bu teşvikler vergiden indirim olarak kullanılmakta ve dolayısı ile kurumlar veya şahıslar daha az vergi ödemektedirler. Dünyanın her yerinde yatırım yapan kurum veya şahıslara bu gibi teşvikler sağlanmakta, yapılan yatırım ile istihdam ve ekonomik canlılık yaratıldığından kurum veya şahıslar teşviklendirilmektedirler.   KKTC’de olan budur. Bu nedenle çok büyük bir kurumun az vergi verdiğine değil, ne kadar yatırım yaptığına bakmakta fayda vardır.

Bugün itibarı ile KKTC’de uygulanan vergi oranları maalesef çok zor şartlarda ekonomik faaliyet gösteren işletmeleri vergi verme yönünde teşvik etmemektedir. oranındaki Kurumlar Vergisi’nin Gelir Vergisi ile birleşmesi ile birlikte KKTC’de kurumlar #.50 oranında vergi ödemek zorundadırlar. Diğer taraftan şahıslar gelirleri yükseldikçe 7 oranında vergi ödemektedirler. Biraz önce de ifade ettiğim gibi KKTC gibi ada ülkesinde bu oranlar çok yüksektir ve bu oranlarda vergi vermek zorunda olan kurum ve şahıslar el üstünde tutulmalıdır.

KKTC’de ekonomik koşulları istenilen düzeyde değildir. Ülkede kronik bir nakit darlığı mevcuttur. Övünülen öğrenci ve turist sayısına rağmen işletmelerin çekle ödeme süreleri ortalama 60-70 güne gelmektedir. Bu durumun yaratılmasında devletin yüksek vergi ve harçlarının büyük rolü vardır. Tabii ki devletin bütçesine kaynak sağlamak ülkede her iş yapan kişinin görevidir. Ancak, bu kaynak sağlanırken iş insanımızı da kaybetmeyelim.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 15 9 3 3 17 30
2 BİNATLI YSK 15 8 5 2 12 29
3 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 15 9 1 5 8 28
4 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 15 8 4 3 6 28
5 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 15 8 1 6 3 25
6 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 15 6 6 3 7 24
7 BAF ÜLKÜ YURDU 15 5 5 5 11 20
8 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 15 5 5 5 -1 20
9 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 15 4 7 4 -1 19
10 LEFKE TSK 15 5 2 8 -5 17
11 GENÇLİK GÜCÜ TSK 15 5 2 8 -16 17
12 TÜRK OCAĞI LİMASOL 15 5 1 9 -4 16
13 CİHANGİR GSK 15 4 4 7 -5 16
14 YALOVA SK 15 4 3 8 -5 15
15 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 15 3 6 6 -8 15
16 OZANKÖY SK 15 2 5 8 -19 11
yukarı çık
Skull King Popup