KTV
  • 09 Ekim 2017, Pazartesi 10:13
Derviş KemalDENİZ

Derviş Kemal DENİZ

Tayvan modeli

Bu yıl içerisinde yoğunlaşan Kıbrıs sorununa çözüm bulma çalışmalarının sonuçsuz kalması sonucu bundan sonra Kıbrıs Türk tarafının izleyeceği yolun ne olacağı ile ilgili zaman zaman zaman farklı formüller ortaya atılmaktadır. Son günlerde Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu’nun Monaco modeli açıklamasının ardından Ekonomi ve Enerji Bakanı Sunat Atun’un Tayvan modeli açıklaması geldi. Geçmişte siyasilerin zaman zaman yaptıkları açıklamaları hatırlayacak olursak, Tayvan modeli konusu daha önce yine gündeme gelmişti. Bu bakımdan sayın Sunat Atun’un dillendirdiği bu model yeni bir öneri olmamasına rağmen, önümüzdeki dönemin bir strateji tanımlaması olarak düşünülebilir.

Geçen gün Ekonomi Bakanının Tayvan modeli açıklamasının ardından bu konu ile ilgili olarak daha derine bir araştırma yapma ihtiyacı duydum ve öğrendiklerimi de bu sayfalara taşımaya ve sizlerle paylaşmaya karar verdim. KKTC’de maalesef fikir olarak ortaya atılan bir şey pek de bilimsel olarak tartışılmamaktadır. Bunun nedenini son yıllarda KKTC’nin ilerlediği yolda önemli sayılabilecek konularda ayakları yere basan ve halkın yaşamına olumlu yönden etki edebilecek kararların yeteri kadar alınmamasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle Ekonomi Bakanı’nın ortaya koyduğu düşünceyi eksisi ve artısı ile ve KKTC gerçeğine uygun olup olmadığı ekseninde tartışmamız gerektiğine inanıyorum.

Tayvan modelini anlamak için öncelikle Tayvan adlı bu devletin ne olduğuna ve tarihi sürecine bakmak gerekir. Bugün itibarı ile dünyada Tayvan ile ilgili en sık sorulan soru “Tayvan bir bağımsız devlet midir yoksa Çin Halk Cumhuriyeti’nin bir parçası mıdır ?” sorusudur. Sorulan bu sorunun cevabını yıllardır süren tarihi çekişmenin kökeninden çıkarabiliriz.

Tayvan halkı ve hükümeti Tayvan’ın Çin Halk Cumhuriyeti’nden ayrı bağımsız bir devlet olduğunu söylemekte ve bu konuda politikalar uygulamaktadır. Bu söylemin altında Tayvan’ın kendini sadece Tayvan olarak değil Çin Cumhuriyeti olarak kabul etmesi yatır. Tayvan’ın kendini Çin Cumhuriyeti olarak kabul etmesi de onun yıllardır süren Çin ana kıtasının da egemenlik olarak kendine bağlı olarak görmesine bağlıdır. Biraz sonra değineceğim gibi bu konudaki haklılığı da tarihi süreçte meydana gelen olaylarla işkilidir. Bu tarihi süreç Tayvan’ın savunduğu ilkelerin değişmesine neden olsa da geçmişte ve bugün yaşananlar Tayvan hükümetine savunulacak önemli bir materyal sunmuştur.

19’uncu yüzyılın sonlarında Çin’de Qing hanedanlığı hüküm sürmekteydi. Bu dönemde Qing hanedanlığı Çin, Tayvan, Moğolistan ve bazı küçük sınır ülkelerine sahip idi. 1884 yılında Qing hanedanlığı ile Japonya arasında çıkan savaş sonrasında 1885’te Tayvan Japonlar tarafından işgal edilmişti. Japonya’nın Tayvan’daki hakimiyeti İkinci Dünya Savaşı’nın bittiği 1945 yılında sona erdi. Bu arada 1912 yılında Qing hanedanlığı gitti ve yerine Çin Cumhuriyeti ilan edildi. Bu durumda 1945 yılında Tayvan, Çin Cumhuriyeti’nin yönetimine geçmiş oldu.

Tayvan modelini tartışmaya açan esas gelişme 1949 yılındaki olaylarla başladı. 1949 yılında Mao’nun başını çektiği komünist güçleri milliyetçi Çin Cumhuriyeti hükümet güçlerini yenerek yönetimi ele geçirdi. Çin’in milliyetçi hükümet yetkilileri ve onların yandaşları Çin’i terk ederek Tayvan’a yerleştiler. Tayvan’a yerleşen milliyetçi hükümet Tayvan’da tüm Çin ana kıtası da dahil olmak üzere toprakların yasal devleti olduğunu ve Çin’de yönetime gelen komünist rejimin kabul edilmemesi gerektiğini dünyaya ilan etti.

1950 yılında Kore’de çıkan iç savaşta Amerika Birleşik Devletleri komünist güçlere karşı savaştı. Amerika Birleşik Devletleri, bu savaşta karşısında olan Çin Halk Cumhuriyeti’nin Tayvan üzerinde güç kullanmasına imkan vermemek adına Tayvan’ın ABD’nin savunma şemsiyesi altına girmesini sağlamıştır. Bu gelişmeler ışığında Tayvan’da bulunan Çin Cumhuriyeti Birleşmiş Milletler’de üye ülke olarak yer almıştır. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 1 Şubat 1952’de 505 sayılı kararı ile Çin’deki komünist hükümeti, Tayvan’daki onlara göre yasal Çin Cumhuriyeti’ne karşı ayaklanmış isyancılar olarak kabul etmiştir. Bu da gösteriyor ki Birleşmiş Milletler genel kurulu kararı ile Tayvan’daki Çin Cumhuriyeti’ne uluslararası tanınmışlık sağlamıştır.

Tayvan’daki Çin Cumhuriyeti uzun yıllar Çin ana kıtası da dahil kendini tek tanınmış ülke kabul etse de dünyada değişen konjonktür ve 1979 sonrası soğuk savaşın bitmesi Çin Halk Cumhuriyeti’nin tüm Çin topraklarının yasal temsilcisi olduğunun kabulünü sağlamıştır. 25 Ekim 1971’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 2758 sayılı kararı, Çin Halk Cumhuriyeti’ni Çin’in tek yasal temsilcisi olduğunu ve Çin Cumhuriyeti’nin yani Tayvan’ın Birleşmiş Milletler’de bu kararın geçtiği tarihten itibaren usulsüz ve gayri yasal olarak işgal ettiği yerden derhal çıkarılmasını belirtmişti.

25 Ekim 1971 sonrası gelişen olaylar Tayvan’daki Çin Cumhuriyeti’nin Birleşmiş Milletler’de Çin’in tek temsilcisi olan Çin Halk Cumhuriyeti’nin baskılarına tabi olmasına neden olmuştur. Tayvan’da değişen hükümetlerin bazılarının Çin Halk Cumhuriyeti ile federal bir yapıya girme, bazılarının da tamamen bağımsız kalma politikaları Tayvan’ın statüsünün ne olacağı ile ilgili soruların gündemde kalmasını sağlamaktadır. Ancak, 1979 yılında Tayvan ile Çin Halk Cumhuriyeti aralarında karşılıklı uçuşlar ve halkların seyahati konusunda anlaşmışlardır. Bu anlaşmada Çin Halk Cumhuriyeti, Tayvan’ın verdiği pasaportları tanımasa da Tayvan vatandaşları Çin’e seyahat edebilmektedirler.

Yazının bu kısmında tarihi gelişmeleri ele almaya çalıştım. Gelecek haftaki yazımda Tayvan’ın bu tarihi süreç sonucu gelmiş olduğu siyasi ve ekonomik durumu ele almaya çalışacağım.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü

ANKET

Yarın seçim olsa oyunuzu hangi partiye verirdiniz?

    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 4 2 2 0 4 8
2 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 5 2 2 1 3 8
3 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 4 2 2 0 3 8
4 BİNATLI YSK 4 2 2 0 3 8
5 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 5 2 2 1 0 8
6 CİHANGİR GSK 4 2 1 1 3 7
7 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 4 2 0 2 0 6
8 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 4 2 0 2 -1 6
9 LEFKE TSK 4 1 2 1 -1 5
10 YALOVA SK 4 1 1 2 1 4
11 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 4 0 4 0 0 4
12 GENÇLİK GÜCÜ TSK 4 1 1 2 -2 4
13 TÜRK OCAĞI LİMASOL 4 1 1 2 -2 4
14 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 4 0 3 1 -1 3
15 OZANKÖY SK 4 0 2 2 -5 2
16 BAF ÜLKÜ YURDU 4 0 1 3 -5 1

BURÇLAR

(21 Mart - 20 Nisan)

Koç Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(21 Nisan - 21 Mayıs)

Boğa Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(22 Mayıs - 22 Haziran)

İkizler Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(23 Haziran - 22 Temmuz)

Yengeç Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(23 Temmuz - 22 Ağustos)

Aslan Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(23 Ağustos - 22 Eylül)

Başak Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(23 Eylül - 22 Ekim)

Terazi Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(23 Ekim - 21 Kasım)

Akrep Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(22 Kasım - 21 Aralık)

Yay Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(22 Aralık - 21 Ocak)

Oğlak Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(22 Ocak - 19 Şubat)

Kova Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

(20 Şubat - 20 Mart)

Balık Burcunun 21.10.2017 Günlük Yorumu

yukarı çık
Skull King Popup