Cyprus Today sol
  • 06 Mayıs 2018, Pazar 9:20
Dr. İsmailKEMAL

Dr. İsmail KEMAL

Marx 200 yaşında

Dünya tarihinde derin izler bırakan düşünürlerden biri de Karl Marx’tır. Marx, 5 Mayıs 1818’de Almanya’nın Trier kentinde dünyaya gelmişti. 200. doğum yıldönümünde Marx’a ilginin arttığını görüyoruz. 200 yıl sonra niçin Marx hala ilgi topluyor? Doğum yıldönümü nedeniyle Batı’nın önde gelen yayın organlarında yazılar çıkıyor. Bunların çoğu olumlu değerlendirmeler. Bu gazeteler Marksist veya solcu değil. Marksist jargonla “sermayenin” yayın organları. The Financial Times gazetesinde Marx’ın yeni biyografisini tanıtan yazının başlığı şöyle: “Niçin Karl Marx her zamankinden daha güncel?” The Economist dergisi Marx’ın 200. doğum yıldönümü nedeniyle yayınladığı yazıda “Dünyayı yönetenler: Marx’ı okuyun!” başlığını kullandı. Kısacası kapitalizmi devirmek isteyenlerden çok kapitalizmi korumak, kurtarmak isteyenler Marx’ın önemini kavrıyor gibi. İlginç.
   Marx’ın 200. doğum yıldönümü nedeniyle çeşitli etkinlikler düzenleniyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker, Marx’ın doğduğu Trier kentini ziyaret edecek. Şehirde Marx’ın bir heykeli açılacak. The British Library büyük düşünürün doğum yıldönümü nedeniyle çeşitli sergiler ve etkinlikler düzenliyor. Yayınevleri Marx’la ilgili yeni kitaplar yayımlıyorlar. “Genç Marx” isimli bir film yapıldı. İzledim ve tavsiye ederim. Bu konuda Kıbrıs’ta bir etkinlik yapılacağını duymadım. Bir sempozyum düzenlenemez miydi?
   Marx konusunda yazı yazmak zor iş. Öncelikle Marx’ı bilmek, okumak gerek. Bugünlerde solcuların ne kadarı Marx’ın önemli eserlerini okudu? Marx’ı böylesi kısa bir makaleye sığdırmak da zor. Ele alınabilecek konular o kadar çok ki. Birikim Dergisi’nin gündeme getirdiği bir kaç soru: “Marx'ın hep zikredilen "güncelliği" ile "bugün" neyi kastediyoruz? Marx'ın düşünsel mirasını ayrıştırmanın (genç-olgun vd.) bize öğreteceği bir şey olabilir mi? Marx'la Marksizm veya Marksizmler arasındaki farkları yeniden düşünmeli mi?” Bu sorulara başka sorular da eklenebilir. Marx konusunda çok sayıda kitap, makale yazıldı, yazılıyor ve yazılacak. Sosyal yaşamı ele alırken Marx’a değinmek kaçınılmaz. Batı üniversitelerinde sosyal bilimlerle ilgili tüm dallarda Marx vardır. Sosyolojinin kurucuları arasında sayılır.
   Marx’ı düşünürken onu yaşadığı dönem ve koşullar içine oturtmak gerek. Fransız İhtilali’nden sonra, bu ihtilalin Avrupa’da yarattığı değişim koşullarında dünyaya geldi. İngiltere’de Sanayi Devrimi, fabrikalar gelişme aşamasındaydı. Arkadaşı Engels’le birlikte hayatını dönemin en gelişmiş kapitalizmi olan İngiltere’yi çözümlemeye adadı. Hem teori, hem de eylem adamı oldu. Tüm dünya ile ilgilendi. “FilozofIar dünyayı yalnızca çeşitli biçimlerde yorumlamışlardır; oysa sorun onu değiştirmektir” dedi. The British Library’de dirsek çürüterek Kapital’i yazdı. İlginçtir, Fransız ekonomist Thomas Piketty de günümüzdeki eşitsizliği incelediği kitabına Kapital ismini verdi.
   Elbette şimdi Marx’ın yaşadığı koşullardan çok farklı koşullarda yaşıyoruz. Bilgisayar, internet, yapay zeka, robotlar çağındayız. İnsanların çok uzak olmayan gelecekte başka gezegenleri kolonize etmeye başlayacağı tahmin ediliyor. “Üretim araçları” çok değişti. “Proletarya” çok değişti. Üretimin önemli kısmı robotlar tarafından yapılacak. Marx bu değişimleri görse inceler ve teorik sonuçlar çıkarmaya çalışırdı. Evet, Marx’ın kapitalizmin çökeceği yönündeki öngörüsü gerçekleşmedi. Kapitalizm hala dinamik ve yaratıcı. Ama Marx bugün yaşasaydı bazı şeyleri tanırdı. Kapitalizmin dünyanın tüm köşelerine yayılması, küreselleşme onu hiç şaşırtmazdı. Kapitalizmin krizleri de onu şaşırtmazdı. En son büyük kriz 2007-2008’de patlak verdi ve dünyayı sarstı. Kapitalizmin iç çelişkileri varlığını koruyor ve sistemi tehdit ediyor. Günümüz kapitalist toplumlarında var olan “yabancılaşma”,derin gelir uçurumları da onu şaşırtmazdı. Günümüzde gelişmiş toplumların en büyük sorunu derin eşitsizliktir. Oxfam’a göre 2017’de global düzeyde yaratılan zenginliğin yüzde 82’si toplumun yüzde birine gitti. Bu durum sürdürülebilir mi?

Marx’ın kapitalizmin yerini alacak sınıfsız, devletsiz toplum öngörüsü de gerçekleşmedi.“Reel sosyalizm” olarak adlandırılan sistem çöktü. Bu sistemde Marksizm adına işlenen korkunç suçları unutmamak gerek. Yine de insanlar “daha adil ve daha özgür bir toplum” özleminden vazgeçmiyor. Bu nasıl, ne zaman olur? Olur mu? Bilmiyoruz. Marx, ütopyacılık yerine “görünen gerçek olsaydı bilime gerek kalmazdı” diyerek içinde yaşadığı toplumu incelemeyi seçmişti. Şimdi içinde yaşadığımız karmaşık dünyayı incelemek bizim görevimiz. Bunu yaparken Marx’ın analiz yönteminden yararlanabiliriz. Yeter ki dogmatik, katı determinist olmayalım. Onun “Altyapı son çözümlemede üst yapıyı belirler” önermesi temelde doğru olmakla birlikte fikirlerin tarihte, sosyal yaşamdaki rolü çok daha büyüktür.

Kuşkusuz Marx tartışmalara yol açan bir düşünür. Bu gayet doğal. Onu bir tür peygamber, fikirlerini bir tür din gibi algılamak yapılabilecek en büyük hatadır. İyi ki doğdun Marx.
 


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 30 18 7 5 30 61
2 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 30 17 6 7 19 57
3 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 30 16 7 7 15 55
4 BİNATLI YSK 30 14 8 8 15 50
5 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 30 12 12 6 11 48
6 BAF ÜLKÜ YURDU 30 12 9 9 20 45
7 LEFKE TSK 30 13 5 12 16 44
8 CİHANGİR GSK 30 12 7 11 4 43
9 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 30 13 3 14 -1 42
10 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 30 11 8 11 7 41
11 TÜRK OCAĞI LİMASOL 30 13 2 15 2 41
12 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 30 10 7 13 -8 37
13 GENÇLİK GÜCÜ TSK 30 10 4 16 -25 34
14 YALOVA SK 30 6 7 17 -23 25
15 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 30 5 9 16 -35 24
16 OZANKÖY SK 30 4 7 19 -47 19
yukarı çık