KTV
  • 17 Temmuz 2017, Pazartesi 9:12
GökselSAYDAM

Göksel SAYDAM

Vergi gelirlerinin kamusal hizmetlere dönüşmesi gerekliliği

Kamu hizmetleri bir devletin varlık nedenidir. Kamu hizmetlerinin kaynağını ise başta vergiler olmak üzere harçlar ve resimler oluşturmaktadır. Bu nedenle, devletlerin halkına karşı olan ihtiyaçlarını gidermek veya karşılamak zorunda olduğu kamusal hizmetleri için yaptıkları giderleri karşılamak için gelir elde etmeleri gerekmektedir.

Gereksinim duyulan bu gelirlerin çok büyük bir kısmı vergi, resim, harç adı altında tanımlanan yükümlülüklerden sağlanmaktadır. Bahse konu kamu gelirlerine istinaden KKTC’de uygulanan diğer bir gelir türü ise çeşitli isimler ve amaçlar için uygulanan fonlardır. Bu nedenle, vergi ve diğer kamu gelirleri, başta devlet olmak üzere Belediyeler ile kamu kurumları tarafından talep ve tahsil edilmesinin nedeni ve gerekçesi, kamu hizmetlerinin, yani halka yönelik sunulan, daha doğrusu sunulması gereken hizmetler için yapılan harcamaların karşılanmasıdır.

Vergilerin tarh, tahakkuk ve tahsiline konu yasal düzenlemelere ilişkin ilkeler, ülkelerin Anayasalarında belirtilmiş olup, bu konu “Vergi Ödevi” başlığı altında KKTC Anayasası’nın 75’nci maddesinde yer almakla olup uygulama hakkındaki adalet, eşitlik ve hak arama konuları gibi konular ise diğer maddelerde yer almıştır.

Diğer bir anlatımla, vergilerin Anayasada ifadesini bulan vergilendirme ilkelerine uygun olarak yasalarla düzenlenmesi, talep ve tahsil edilmesi gerekmektedir. Bu ilkelerden bir tanesi de, tüm demokratik ülkelerin Anayasalarında yer almış olan “vergi gelirlerinin kamu giderlerinin karşılığı olması kuralıdır”. Bu kural, vergilerin kamu giderlerinin karşılığı olarak talep ve tahsil edilmesini öngörürken, tahsil edilen vergi gelirlerinin kamu hizmetleri dışında herhangi bir alanda ve/veya amaç dışı harcanmamasını ayrıca açıklamaktadır.

Bu konudaki görüşlerimi açıklamaya başlamadan önce “Kamu Giderleri” veya “Kamu Harcamaları” olarak anılan tabirlerin tanımı hakkında ilgililere ve onların kılavuzları ile halkımıza bilgiler vermeyi yararlı gördüm. Muhasebe Dersleri kaynaklarına göre kamu giderlerinin tanımı şöyledir:

“Devlet veya diğer kamu tüzel kişilerin (Belediyeler ile köy veya özel idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri) kamu harcamalarını karşılamak amacıyla yaptıkları ödemelere kamu giderleri denir. Kamu giderleri, devlet (amme) masrafları veya kamu harcamaları ile aynı anlama gelmektedir”.

Yukarıdaki açıklamadan da anlaşılacağı gibi Devlet hizmetlerinin gerçekleştirilebilmesi için yapılan harcamalar kamu giderleri olarak tanımlanır. Devlet halkına yönelik hizmetlerini özellikle eğitim, sağlık, ulaşım, güvenlik vb. alanlarda sürekli olarak sürdürmektedir. Bu hizmetleri yerine getirirken yaptığı harcamalar kamu giderlerini oluşturmaktadır. Örneğin, bir okulun, hastanenin veya yolun yapımında veya tamiratında çalışanlara ödenen ücretler, bu tesislerin makine ve teçhizatlarına, demirbaşlarına,ısınma, aydınlatma, haberleşme masraflarına, makul ve mantıklı sayıdaki personele ödenen ücretler, maaşlar ile sağlanan diğer menfaatler ve benzerleri kamu giderleridir.

Diğer bir anlatımla, “Kamu Giderleri” kamunun, yani halkın kullanılmasına veya yararlanmasına yönelik yapılan giderlerdir. Anayasamızın 75.’nci maddesinde yer alan, “Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür” kuralı TC’nin 1961 tarihli Anayasası’nın 61(1). maddesinde ve bilahare 1982 tarihli Anayasası’nın da 73(1). maddesinde aynı ifadelerle yer almıştır.

Bu gerçekten hareketle, Anayasamızın 75(1). maddesinde yer alan kural bir yandan vatandaş ile yabancı ayırımı yapmaksızın her kişiyi mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlü kılarken diğer yandan ise vergilerin ancak kamu giderlerini karşılamak amacıyla alınabileceğini açıkça kurala bağlamıştır. Bahse konu madde içeriğinin açık ve emredici bir şekilde düzenlenmesi, vergiler ile ilgili temel anayasal ilkelerin varlığına kaynaklık etmektedir. Bu kurallardan birisi, vergi gelirlerinin kamu giderlerinin karşılığı olması gerekliliğidir.

Bahse konu yasal dayanak ve açıklamalar dikkate alındığında “vergi gelirlerinin kamu giderlerinin karşılığı olması kuralının” gerçek anlamı, kamu giderleri gerektirmedikçe, kimseden vergi alınmaması ve vergi adı altında toplanan paraların kamu giderleri dışında harcanmamasıdır.

Diğer bir anlatımla, “vergi gelirlerinin kamu giderlerinin karşılığı olması kuralı”, kişi ve işletmelerden ancak kamu gideri gerektirdiği kadar vergi alınabilmesi veya tahsil edilen vergilerin sadece kamu giderleri için harcanabilmesi anlamına gelmektedir.Bu nedenle, vergilerin alınması, kamu giderlerinin karşılanması amacına yönelik olmalıdır. Nitekim Anayasamızın 75(1). maddesinde “Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür” şeklinde ifadesini bulmuştur.

Bahse konu kuralın tanımına TC Anayasa Mahkemesi’nin çeşitli kararlarında rastlamak mümkündür. Bunlardan bir tanesi 26.03.1974 gün ve E.1973/32, K.1974/11 (AnyMKD. S.12, s.114-144) referanslı TC Anayasa Mahkemesinde yer almıştır.

Bu konuda, geçtiğimiz hafta kaleme almış olduğum “Vergilerin, Mali ve Ekonomik Prensipleri” başlıklı yazımın A.2 paragrafında ifade etmiş olduğum gibi Vergi Amaçlarının Fonksiyonlarına ilişkin görüşlerimi bir kez daha aşağıda belirtmeyi uygun gördüm şöyle ki;

A.2 Vergileme amaçlarının fonksiyonları şunlardır:

  1. Bütçe fonksiyonu: yani kamu giderlerini karşılamak ve ülkenin alt yatırımları gerçekleştirmek;
  2. Ekonomik fonksiyonu: yani kalkınma, parasal politika (Monetary Policy) ve istihdam politikalarına yön vermek;
  3. Sosyal adaleti fonksiyonu: yani sosyal adaleti sağlamak için gelir dağılımını düzenlemek.

KKTC’deki uygulamalara bakıldığı zaman acaba devletin ve özellikle bazı Belediyeler ile diğer kamu kurumlarının tahsil ettikleri vergi, resim, harç ve fonlar kamu giderlerinin karşılanmasında kullanılıyor mu? Buna evet demek mümkün değildir. Hükümetlerin ve bazı Belediyelerin yıllardır tahsil ettikleri vergiler karşılığında sundukları kamusal hizmetler yeterli mi veya çağdaş normlarda mı? Yoksa bu vergilerin yaklaşık


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 BİNATLI YSK 9 5 3 1 9 18
2 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 9 6 0 3 6 18
3 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 9 6 0 3 5 18
4 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 9 5 2 2 4 17
5 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 9 4 4 1 5 16
6 YENİCAMİ AK 9 4 2 3 5 14
7 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 9 3 5 1 4 14
8 BAF ÜLKÜ YURDU 9 4 1 4 11 13
9 LEFKE TSK 9 3 2 4 -6 11
10 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 9 2 4 3 -2 10
11 TÜRK OCAĞI LİMASOL 9 3 1 5 -3 10
12 OZANKÖY SK 9 2 3 4 -8 9
13 YALOVA SK 9 2 2 5 -2 8
14 GENÇLİK GÜCÜ TSK 9 2 2 5 -9 8
15 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 9 1 4 4 -8 7
16 CİHANGİR GSK 9 2 1 6 -11 7

BURÇLAR

(21 Mart - 20 Nisan)

Koç Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(21 Nisan - 21 Mayıs)

Boğa Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Mayıs - 22 Haziran)

İkizler Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Haziran - 22 Temmuz)

Yengeç Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Temmuz - 22 Ağustos)

Aslan Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Ağustos - 22 Eylül)

Başak Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Eylül - 22 Ekim)

Terazi Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Ekim - 21 Kasım)

Akrep Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Kasım - 21 Aralık)

Yay Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Aralık - 21 Ocak)

Oğlak Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Ocak - 19 Şubat)

Kova Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(20 Şubat - 20 Mart)

Balık Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

yukarı çık
Skull King Popup