Cyprus Today sol
  • 07 Mayıs 2018, Pazartesi 10:15
GökselSAYDAM

Göksel SAYDAM

Vergi yükünün işletmeler ve tüketiciler üzerindeki etkileri

İşletmeler, ticari faaliyetlerini yürütürken her zaman mal veya hizmet satışlarının hasılatlarını azami düzeye çıkarmak, buna karşın da maliyetlerini asgari düzeye çekmek veya bu düzeyde tutmak için çaba gösterirler.

Sonuçta, bu çalışmalar işletmelerin brüt satış kârlarını oluşturur. İşletmelerin brüt satış kârlarının üzerine, varsa sair gelirler eklenir ve ilgili dönemde münhasıran gelirin elde edilmesi ile ilgili yapılan ve vergi mevzuatının öngördüğü harcama miktarları brüt kârdan düşülmek suretiyle işletmelerin Net Mal Kârı (Matrahı) veya Net Mali (Vergi) Kârı saptanır. Piyasa esaslarına göre hesaplanan safi kazanç (Net Kâr) veya safi zarar hesaplaması ilgili işletmeyi ilgilendirirken Vergi İdaresini “matrah” veya “vergi zararı” ilgilendirir.

İşletmelerin, net kârları üzerinden saptanacak matrahları olması halinde bu kârlar üzerindeki verginin devletin alacak payı hakkının olarak hesaplanmak suretiyle ayrılması ve ödenmesi gerekir. Devletin bu kârlar üzerindeki vergi alacak payı haklarına kurumlar veya gelir vergisi denir.Hesaplanan bu vergi, işletme, işletme sahibi, ortakları veya şirketin tüzel kişiliğinin tasarrufundan çıkarılarak bir defada veya belirli sürelerde devlete ödenir. Diğer bir ifade ile devlet işletmelerin birer doğal ortağıdır.

Devlete ödenen vergi miktarı, işletmelerin bu vergiyi hesaplamak amacıyla elde ettiği Dönem Net Kârınabölünmesi suretiyle işletmenin elde ettiği Net Kâr üzerinden ne kadarlık bir oranda vergi ödediğini gösteren rakam, işletmenin “vergi yükünü” oluşturur. Vergi yükünün saptanması aşağıda belirtilen iki türde hesaplanması halinde işletme yetkililerine daha gerçekçi veriler sağlamak bakımından önemlidir.

1- Ödenen Verginin Net Ticari Kâra olan vergi yükü oranı;

2- Net Mali Kâra (Matraha) olan vergi yükü oranı.

Bu iki tür kavram arasındaki fark şöyledir. Vergi Yükünün Net Ticari Kâr oranı esası, işletmenin vergi mevzuatındaki gider kısıtlamaları dikkate alınmadan yukarıda belirtildiği şekilde hesaplanan miktardır. Vergi Yükünün Net Mali Kâr oranı ise ilgili Net Ticari Kazançtan geçmiş yıl veya yılların zarar mahsubu (5 yıla kadar) yapıldıktan vergi mevzuatının öngördüğü yasal amortismanlar ile yatırım indirimleri yapıldıktan vs. teşvikler dikkate alındıktan sonra hesaplanan miktardır.

Birinci türde yapılacak hesaplama normal ticari işlemler sonucu ödenmesi gereken vergi yükü oranının, ikinci türdeki vergi mevzuatının işletmelere sağladığı dolaylı veya dolaysız teşvikler sonucu ödenmesi gereken vergi yükü oranından çok daha yüksek olduğu açıkça görülecektir. Diğer bir anlatımla, söz konusu vergi yükü oranı vergi mevzuatındaki indirimler ve teşvikler dolayısıylabüyük ölçüde düşmektedir; yani Devlet, Net Ticari Kârlar üzerinden alması gereken vergilerden işletmelerin doğal ortağı olması nedeniyle işletmeler leyhine dolaylı vergi fedakârlığı yapmaktadır.

Önemli olan devletin yapmakta olduğu vergi fedakârlığının ekonomi üzerinde yarattığı bu fedakârlığın (vergi maliyetinin) makul ve mantıklı olup olmadığı konusudur. Genel bütçe gelirlerinin


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 30 18 7 5 30 61
2 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 30 17 6 7 19 57
3 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 30 16 7 7 15 55
4 BİNATLI YSK 30 14 8 8 15 50
5 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 30 12 12 6 11 48
6 BAF ÜLKÜ YURDU 30 12 9 9 20 45
7 LEFKE TSK 30 13 5 12 16 44
8 CİHANGİR GSK 30 12 7 11 4 43
9 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 30 13 3 14 -1 42
10 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 30 11 8 11 7 41
11 TÜRK OCAĞI LİMASOL 30 13 2 15 2 41
12 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 30 10 7 13 -8 37
13 GENÇLİK GÜCÜ TSK 30 10 4 16 -25 34
14 YALOVA SK 30 6 7 17 -23 25
15 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 30 5 9 16 -35 24
16 OZANKÖY SK 30 4 7 19 -47 19
yukarı çık
Pop Up ek