Vakıflar Sağ
Akacan Holding
İhsan Erol ÖZÇİL

İhsan Erol ÖZÇİL

01.05.2017

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Gıda savunması

Son zamanlarda gündeme gelen ve gıda firmalarının önemle üzerinde durması gereken konulardan biri de Gıda Savunmasıdır. Gıda Savunması; gıdaların normal şartlarda besin zinciri içerisinde yer almayan ama oldukça önemli olan, biyolojik, kimyasal ve radyolojik maddelerle kasten kontamine edilmesine karşı önlem alınması çabalarıdır diye tanımlanmaktadır. Gıda Savunmasına dikkat etmeyen firmalar hatta devletler bazen riskli durumlarla karşı karşıya kalabilmektedir. Gıda Savunması, Gıda Güvenliğinin destekleyicisi olmasına rağmen, tamamen kasıt ve gıda sabotajlarına karşı alınacak tedbirleri açıklamaktadır. Food defence (Gıda savunma) konusunu HACCP sistemi ile karıştırmamak gerekir; HACCP sistemi gıdanın kasıtlı olmayan kontaminasyonlardan korunmasıdır. Eğer kritik noktalarda önlem alınmazsa, ne olacağını önceden tahmin edebilme temeline dayanan HACCP Planları ve SOP’s( Standard Operating Procedures), gıdayı kasıtlı olmayan kontaminasyonlardan korur. Bu kavram gıda güvencesi ve gıda güvenliği gibi kavramlarla karıştırılmamalıdır. Gıda güvencesi, insanların aktif ve sağlıklı bir yaşam sürmesi için, uygun, yeterli, güvenilir ve besleyici gıdaya en ekonomik şekilde ulaşmasıdır. Gıda güvenliği ise gıda kaynaklı hastalıkları önleyecek şekilde gıdaların işleme, hazırlama ve depolama aşamalarının gerçekleştirilmesini tanımlayan bilimsel bir disiplindir.

Gıda güvenliği sisteminde yer alan Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) sistemi ürün güvenliğini etkileyen tehlikelerin önceden belirlenmesi ve kontrol altına alınmasını sağlayan sistematik bir yaklaşımdır. Burada kasıtlı olmayan kontaminasyonlar söz konusudur. Gıda savunması kavramında ise kasıtlı eylemlere karşı güvenlik endişesi ve operasyonel tedbirler öne çıkmaktadır. Özellikle büyük perakende zincirleri, kendi tedarikçilerini denetlettirirken, denetim soru listesinde food defence ayrıntılı bir konu olarak ele alınmaktadır. Bu konu çokta bilinmemekte, ancak bununla ilgili özel bir müşteri talebi olması durumunda ele alınmaktadır. Burada amaç işletmenin risk değerlendirmesini yapmak ve güvenlik ile ilgili önlemlerin tanımlamasını yapmaktır. Değerlendirmenin yapılmasında işletmenin ilgili bölümleri ve alınan tedbirlerin etkinliği gözden geçirilmelidir. Tabii ki bu gözden geçirmenin bir kişi tarafından yapılması yeterli olmayacaktır. Bilgili ve sorumlu personelin katılımı sağlanmalıdır.

Bir kasıtlı saldırının hedefi; insanları öldürmek, ekonomiyi bozmak,  ticari rekabet, işinizi bozmak olabilir. Kasıtlı eylemleri genellikle tespit etmek zor olabilir. İşletme içi ve işletme dışından gelebilecek ve ürün emniyeti açısından risk oluşturacak noktaların tespiti ve bu risklerin önlenmesine yönelik, sistemin gözden geçirilerek iyileştirme ve devamlılığın sağlanabilmesi için bir Gıda Savunma Planına ihtiyaç vardır. Gıda Savunma Planı, size gıda ürünlerinin kasıtlı kontaminasyon (bulaştırma, kirletme) veya değiştirilmiş olacağı riskini en aza indirmek için atabileceğiniz adımları belirlemenize yardımcı olur. Bir plan beklenmedik olaylara hazırlıklı olmayı sağlar. Aynı zamanda oluşturduğunuz Gıda Savunma Planı, çalışanlarınız için güvenli bir çalışma ortamı sağlayarak, tüketicilerinize güvenli bir ürün sunmanıza yardımcı olacaktır.

Gıda savunma olayları genel olarak endüstriyel sabotaj, biyoterorizm ve tağşiş olarak sınıflandırılmaktadır. Gıda üretiminde çalışan bir işçi, ücret ve menfaatlerinden hoşnut olmaması nedeniyle üretim sırasında ürünlere zarar verebilir. Birbirine rakip firmalar tarafından da bu tip eylemler gerçekleştirilebilir. Burada şirketlere hem ekonomik hem de marka güveni açısından zarar verilmesi hedeflenmektedir. ABD’de bu tip olaylar yaşanmıştır. Örneğin üretilen dondurulmuş gıdaların bir işçi tarafından malathion adlı bir böcek öldürücü ile kirletilmesi sonucu zehirlenme olayları yaşanmış, ürünler geri çekilmiştir. Hepimizin 2008 yılında, melamin skandalı olarak duyduğu, Çin’de süt tozuna melamin katılması da bir örnek olarak verilebilir. Bunun yanında farklı ülkelere ihraç edilen ve laboratuar analizleri sonucu aflatoksin veya başka sebeplerle iade edilen gıda ürünleri üretici ülkeye kabul edilirken ciddi analizler yapılarak gümrükten geçirilmeli ve ona göre iç piyasaya sürülmelidir. Gıda firmaları ‘Gıda Savunma’ tedbirleri ile oluşabilecek riskleri bertaraf ederek kötü sonuçlar doğmasını engelleyebileceklerdir. Gıda üreticisi hatta satıcısı firmalarımız hem gıda güvenliği hem de gıda savunması konusuna dikkat ederek tüketicilere güvenilir gıdalar sunmuş olurlar. Günümüzde global gıda ticaretinin artması güvenilir gıda üretimi ve dağıtımı konusunda yeni zorlukları ortaya çıkarmakta ve bunun sağlık üzerine geniş yansımaları görülmektedir. Gıda tedarik zincirinin çok karmaşık bir yapı olması nedeniyle kasıt ve gıda sabotajlarına karşı olan eylemlere hedef olma potansiyeli giderek artmaktadır. Bunun için işletme içi ve işletme dışından gelebilecek kasıtlı eylemlere karşı risk oluşturacak noktaların tespiti ve bu risklerin önlenmesine yönelik bir gıda savunma yönetim sisteminin kurulması çok önemlidir.

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.