HUNKAR SAG GIYDIRME
8 MART ÖZEL
Prof. Dr. Mehmet HASGÜLER

Prof. Dr. Mehmet HASGÜLER

19.12.2016

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Niyazi Berkes’i anarken...

Niyazi Berkes Kıbrıslı bir sosyolog, bilim insanı... Ekim 1908’de doğan Berkes, 18 Aralık 1988’de 88 yaşında hayata gözlerini yumuyor... Bu vesileyle ikiz kardeşi Enver Berkes’i de anmadan geçmeyelim... Kendisini ölüm yıl dönümü nedeniyle anımsatmak ve genç sosyal bilimcilere örnek olması hasebiyle taşımak istiyorum... Orta öğrenimini tamamladıktan sonra eğitimine İstanbul Erkek Lisesinde devam ediyor... Yine anımsatmak lazım; Berkes’in ailesi Lozan Antlaşmasından sonra 1923’te İstanbul’a göç ediyor... O dönemde Lozan Antlaşmasıyla İngiliz bayrağı ve marşı altında yaşamayı kabul etmeyen çok sayıda insanın Kıbrıs’tan göç ettiği biliniyor...

Berkes, İstanbul Üniversitesinde lisans öğrenimini tamamlıyor...

1935’de sosyoloji çalışmaları için Behice Boran ile birlikte Chicago Üniversitesine gidiyor... İkinci Dünya Savaşı öncesinde yeniden Türkiye’ye dönüyor... Bu sefer İstanbul değil; Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesinde Sosyoloji doçenti olarak 1939’da göreve başlıyor... Tek parti döneminde 1948’de “solcu” ve “komünist” suçlamalarıyla Pertev Naili Boratav, Behice Boran, Mediha Esenel (Berkes), Muzaffer Şerif Başoğlu ve Azra Erhat ile birlikte görevlerinden hukuksuz biçimde uzaklaştırılıyorlar... Sonrasında 1952’de Kanada Mc.Gill Üniversitesi’nin İslam Araştırmaları Kürsüsünde öğretim üyeliğine başlıyor ve orada Türkiye üzerine bilimsel çalışmalarına devam ediyor... Bu üniversitede 1975’e kadar görev yapıp ve Emeritus Profesör olarak emekli oluyor...

Geleceğe kitaplar bırakmış bir hayat...

Emekli olduktan sonra yakınlarının çok olduğu İngiltere’ye yerleşiyor... Berkes’in 1930’larda Yeni Adam gazetesinde müstear ismiyle yazılar yazdığını Gökhan Ak’ın 2014’te Niyazi Berkes üzerine yazdığı makalesinden öğreniyoruz...  Yine aynı kaynağa göre Berkes’in tespit edilen ilk yazısının Felsefe ve İçtimiyat Mecmuasının Temmuz-Eylül 1929 tarihli sayısında Ahmet Niyazi adıyla yayınlandığını öğreniyoruz... Aynı şekilde 1940’lı yılların Ant dergisinde de bazı yazılarının yayınlandığı biliniyor...

Çalışmaları arasında henüz 1942’de yaptığı “Bazı Ankara Köyleri Üzerine Araştırma”çalışması, Türkiye’de alanındaki ilk monografi çalışmalarından biri olarak kabul ediliyor... Eserleri arasında “Siyasi Partiler”, “Batıcılık, Ulusçuluk ve Toplumsal Devrimler”, “Arap Dünyasında İslamiyet, Milliyetçilik ve Sosyalizm”, “Atatürk ve Devrimler”, “Teokrasi ve laiklik”, “100 soruda Türkiye İktisat Tarihi” (2 Cilt) ve  “Unutulan Yıllar” bulunuyor... Başucu eseri olarak kabul edilen “Türkiye’de Çağdaşlaşma” adlı çalışması sosyoloji alanında en önemli yapıtlardan sayılıyor; hala üniversitelerde Batı’da ve Türkiye’de ders kitabı olarak da kullanılıyor...

Üniversitelerimiz bu büyük ismin farkında mı?

Ülkemizin üniversite adası olma konusundaki iddiası çerçevesinde Niyazi Berkes’in de değerlendirilmesinde önemli yarar vardır... İleride gençler arasında eserleri ve hayatı üzerinden üniversitelerimizdeki sosyal bilimciler açısından çok zengin bir biyografi denemesi yapılması son derece faydalı olur... Eserlerini hala okuduğumuz anlamaya çalıştığımız böylesi bir sosyal bilimcinin ülkemizde hakkıyla bilinip bilinmediği bile belli değildir... Özellikle ülkemizin bilim diplomasisi konusunda ileride ortaya koyacağı çabalar açısından Niyazi Berkes isminin önemi büyüktür…

Bir dönem İngiltere’de kendisinin bazı yakınlarıyla tanışma fırsatı bulmuş olmama rağmen sonrasında izlerini kaybettiğimi de söylemek istiyorum... Üniversitelerimiz arasında sosyoloji disiplinine önem verenlerin amfilerinin veya kütüphanelerinin isimlerini Niyazi Berkes olarak koymaları en azından hayatları başarıyla geçen bu insanlarımıza sahip çıkmamız yönünde bir adım olabilir... Dahası karar vericilerinin de böylesi bir bilim insanının ismini bağımsız bir milli kütüphaneye vermesi de çok faydalı olur... Tekrardan rahmetle anarız...

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.