KTV
  • 30 Ekim 2017, Pazartesi 8:41
Prof. Dr. MehmetHASGÜLER

Prof. Dr. Mehmet HASGÜLER

Sandıklara “Çakıl Taşı” atalım!

Oy kullanma eyleminin geçmişi Antik Yunan’a dayanıyor. O dönemde Antik Yunanlılar kâse içinde bulunan “çakıl taşı”nı atarak oy kullanıyorlar. Yani işin geçmişinde, seçilecek kişileri çakıl taşıyla belirlemek var. Öyle ki seçmen davranışını ya da oy kullanma ediminin incelenmesine verilen ad psefoloji (seçim bilimi) terimi de buradan türüyor. Eski Yunanca’da psephos çakıl taşı anlamına geliyor. Milâttan önce beşinci yüzyıldan itibaren Yunan kentlerinde oy kullanma geleneği böyle başlıyor. Egemenliğin yani nihai otoritenin halka dayanması anlayışı da bununla bağlantılıdır. Halkın temsilcilerinin seçimi yani oy kullanma ediminin sonradan modern dönemde Birleşik Krallık’ta on yedinci yüzyılda uygulanmasıyla beraber bu gelenek on üç Amerikan sömürgesine de geçiyor. Bu dönemde birçok Avrupa ülkesindeki meclisler ya kapatılmış ya da lağvedilmişti. Parlamentoların Avrupa’da yeniden canlanması 1789 Fransız İhtilâliyle birlikte ve Napolyon’un 1815 yılındaki düşüşüyle başlamıştır. Halkın oyu, halkın katılımı da bu süreçte anlam ve önem kazanıp bugünkü haline geliyor.

Kıbrıs'ın kısa seçim tarihi

Oy kullanma hakkı öncelikle 19. yüzyılda belirli bir zenginliğe sahip erkeklere tanınıyor. Bu yüzyılın sonuna doğru tüm erkekler için bu uygulama kabul ediliyor. Bu durum Birinci Paylaşım Savaşının sonlarına gelindiğinde yani 1918’de kadınlar için de kabul görüyor ve genişletiliyor. Ülkemizde oy kullanma hakkının geniş anlamda kullanımı 1883 yılında oluşturulan Kavanin Meclisi’nin üyelerini seçerken uygulamaya konuyor ve halkın siyasal anlamda seçme hakkı bu yıllara dayanıyor. Sonradan Cumhuriyet döneminde yani 1960 yılında modern anlamda kurulan bağımsızlık koşullarında Türklerin Türkleri, Rumların Rumları seçtiği süreç başlıyor. Bu uygulama elbette Kavanin Meclisi’nde de aynıydı. Bilindiği gibi bu durum 1974’e kadar Kıbrıslı Türklerin siyasi partiler altında değil bağımsız listeler ve dönemin liderliklerinin oluşturduğu gruplarla seçime katılıyorlardı. Adanın iki kesime ayrılmasıyla birlikte seçimler özellikle Kuzey Kıbrıs’ta önceden kurulan CTP ve sonradan kurulan UBP, TKP, HP gibi partilerin belirledikleri adaylar üzerinden yapılmaya başlanıyor. Günümüze kadar siyasal partilerin gösterdiği Cumhurbaşkanı, milletvekili, belediye başkanı seçimleri bu şekilde yapılageliyor.

Kıbrıslı Türklerin siyasal tercihlerinde geleneksel faktörler çok fazla rol oynuyor. Daha Kavanin Meclisi döneminde ortaya çıkan patronaj yani kayırmacılık sisteminin hem Kuzeyde hem de Güneyde yeri tartışmasız biçimde önemini koruyor. Geleneksel anlamda bu siyasi ilişkilerin belirlenmesinde seçmenlerin oy davranışını belirleyen ana faktörlerden birisi hep patronaj üzerinden şekilleniyor. Ada nüfusunun küçük olması, geleneksel yani ailesel faktörlerin siyasi tercihler üzerinde rol oynamaya hala devam etmesine zemin teşkil ediyor. Kıbrıslı Türkler 1974 sonrasında üç anayasa referandumu (Annan Planını da eklersek dört olur), dokuz kez cumhurbaşkanlığı (KTFD döneminde Devlet Başkanlığı), dokuz kez milletvekilliği genel seçimleri, yedi kez de yerel yönetim seçimleri yapıyor. Burada ara seçimleri saymadığımızı söylemek lazım.

Yeni sistem Kıbrıs'ı nasıl etkileyecek?

Önümüzde 7 Ocak 2018’de erken milletvekilliği genel seçimleri var. Halkın erken seçimlerde ilk kez uygulanacak ülke düzeyindeki seçmen listeleriyle oy verecek olmasından ötürü birçok tartışma da yapılıyor. Bunlar arasında karma oy sırasında yaşanabilecek sıkıntılar seçmenlerden çok siyasileri tedirgin ediyor. Kıbrıslı Türk seçmenlerin 1883 yılından beri kesintili olarak oy kullanma hakkının oluşturduğu tercih etme kültürü önemli bir birikim yaratmıştır. Siyasilerin tedirgin olmasını gerektirecek bir durum ortada gözükmüyor. Seçmenler bilinçli biçimde tercihlerini yapıyorlar. Aslında şahsen merak ettiğim konu bu seçimlerle birlikte geleneksel oy verme kalıbında yaşanacak bir değişimin oranıdır. Öyle ki seçim sistemi değişirken ahali de değişiyor ama bunun oranı konusunda kesin bir kanaate varmak ancak seçimlerden sonra mümkün olabilir


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 BİNATLI YSK 9 5 3 1 9 18
2 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 10 6 0 4 5 18
3 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 9 6 0 3 5 18
4 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 9 5 2 2 4 17
5 BAF ÜLKÜ YURDU 10 5 1 4 12 16
6 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 9 4 4 1 5 16
7 YENİCAMİ AK 9 4 2 3 5 14
8 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 9 3 5 1 4 14
9 LEFKE TSK 9 3 2 4 -6 11
10 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 9 2 4 3 -2 10
11 TÜRK OCAĞI LİMASOL 9 3 1 5 -3 10
12 OZANKÖY SK 9 2 3 4 -8 9
13 YALOVA SK 9 2 2 5 -2 8
14 GENÇLİK GÜCÜ TSK 9 2 2 5 -9 8
15 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 9 1 4 4 -8 7
16 CİHANGİR GSK 9 2 1 6 -11 7

BURÇLAR

(21 Mart - 20 Nisan)

Koç Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(21 Nisan - 21 Mayıs)

Boğa Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Mayıs - 22 Haziran)

İkizler Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Haziran - 22 Temmuz)

Yengeç Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Temmuz - 22 Ağustos)

Aslan Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Ağustos - 22 Eylül)

Başak Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Eylül - 22 Ekim)

Terazi Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Ekim - 21 Kasım)

Akrep Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Kasım - 21 Aralık)

Yay Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Aralık - 21 Ocak)

Oğlak Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Ocak - 19 Şubat)

Kova Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

(20 Şubat - 20 Mart)

Balık Burcunun 25.11.2017 Günlük Yorumu

yukarı çık
Skull King Popup