KıbrısFm
Vakıflar Sağ
Akacan Holding
Prof. Dr. Vedat YORUCU

Prof. Dr. Vedat YORUCU

30.09.2016

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Birleşmiş Milletler (Unctad) Baş Ekonomisti’nin söyledikleri

Kıbrıs Türk Ekonomi Kurumu ile Uluslararası Final Üniversitesi’nin ortaklaşa düzenledikleri dünkü konferansın konuğu Birleşmiş Milletler – UNCTAD Baş Ekonomisti Prof. Dr. Yılmaz Akyüz idi. Konferans, Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nda ilgiyle izlendi. Prof Dr. Yılmaz Akyüz, dünya çapında sayılı iktisatçılar arasında yer alan önemli bir şahsiyettir. Prof Akyüz’ün bu konferansta işaret ettikleri hepimizi yakından ilgilendirmektedir. Prof. Akyüz’ün konuşmasının özetini aynen paylaşıyorum.

   ***

“Dünya ekonomisinin görünümü son derece kaygı vericidir.  Büyüme 2008-09’daki krizden bu yana en düşük düzeydedir. ABD krize neden olduğu halde diğer ülkelerden daha çabuk toparlandı ama ekonomisi sanıldığından çok daha kırılgandır. Sıfır faiz politikasından, piyasalarda deprem yaratmadan geri dönmesi çok zordur. Öte yandan yeni bir daralma karşısında yapabileceği fazla bir şey yok – cephanesini tüketmiştir.

   ***

Avrupa, ekonomik kriz bir yana finansal krizi bile çözebilmiş değildir. EURO bölgesi uzun süren gelir kayıplarından sonra kriz öncesi milli gelir düzeyini 2016’nın ilk çeyreğinde ancak yakalayabilmiştir. Kişi başına düşen gelir hâlâ 2007’nin altındadır. Yunanistan’ın borç sorunu sekiz, on senedir çözülememiştir.

   ***

8 yıl önce ABD’de başlayan kriz tam çözümlenmeden yeni bir krize doğru yol alındığı konusunda ciddi ve yaygın endişeler vardır. Kriz, ABD ve Avrupa’dan sonra üçüncü bir dalga halinde Yükselen ve Gelişmekte olan Ülkelere (ya da UNCTAD ve South Centre’da kullandığımız deyimle Güney’e) doğru yayılmaktadır. Üç, beş yıl önce bu ülkeler, yükselen ekonomiler denen grup, BRICS denen grup, dünya ekonomisinin lokomotifi olarak görülüyorlardı. Şu anda bunlar sorunun bir parçası haline geldi. Hemen hepsi kırılgan. Çin de, Hindistan da dahil. Bir kısmı zaten resesyonda. Kalanlar da zar zor, borçla harçla büyüme çabasındadır.

   ***

Hem ABD hem de Avrupa’da kriz yanlış yönetildi.  Uygulanan politikalar, dünya ekonomisinin sistemik ve yapısal sorunlarını daha da vahim hale getirdi. Gelir dağılımı daha da bozuldu. Çalışanların gücü ürettikleri mal ve hizmetleri satın almaya yetmiyor ve bu da talep sorunu yaratıyor, üretimi düşürüyor. Şirketler üretken yatırımdan çok spekülasyon ile meşgul. Borçlanarak borsalarda ya da gayrimenkul piyasalarında balon yaratıyorlar.

   ***

Daha da önemlisi global ekonomi finansal olarak daha da kırılgan hale geldi. ABD ve AB’de krizin nedeni aşırı borç idi. Bulunan çözüm, sıfır faiz ve hızlı parasal genişlemeyle daha çok borç yaratmak oldu. Sadece ABD ve Avrupa’da değil tüm dünyada ve özellikle de Güney’de. 2008’den bu yana toplam olarak dünyada 50 trilyon dolar borç yaratıldı; Türk ekonomisinin 70 katı kadar. Bir tahmine göre Güney’de finans dışı şirketlerin toplam borcu 25 trilyon doları buluyor.  Bu borcun milli gelire oranı son 6 yıl içinde 50 puan arttı. Bunların çoğu dolar cinsinden ve ciddi faiz ve kur riski taşıyor. Eğer global ekonomi bir kere daha daralmaya, resesyona girerse bu borcun önemli bir kısmı ödenemez ve 2008’dekinden daha büyük bir borç krizi doğabilir.

   ***

Tüm dünyanın kaderi neredeyse ABD’nin para politikasına bağlı hale geldi. ABD’den ya da piyasalardan gelebilecek ciddi ve kalıcı bir finansal şoka karşı Güney ne yapabilir?  Çoğu ekonominin fazla bir seçeneği yok. Zira temeller sağlam değil: Tasarruf ve yatırımlar çok düşük, ödemeler dengesi bozuk, rezervler yetersiz ve sanayi güçsüz. Maliye ve para politikalarında hareket alanı 2008’den çok daha kısıtlı. Şoklara tepki “business as usual” mı olacak? Yani her zamanki gibi, faizleri yükselt, rezervleri kullan, bitince IMF’ye git borç al, bankaları ve yabancı alacaklıları kurtar, IMF kemerinizi daha da sıksın, büyüme çöksün, işsizlik tırmansın vs. Eğer böyle bir duruma düşmek istemiyorsanız, gelmesi hemen hemen kaçınılmaz olan şoklara karşı ne yapacağınızı şimdiden planlamanız gerekmektedir.”

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.