Güngut
Vakıflar Sağ
Akacan Holding
Prof. Dr. Vedat YORUCU

Prof. Dr. Vedat YORUCU

25.11.2016

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Doğu Akdeniz Doğalgazı’nın geleceği

Geçtiğimiz Pazartesi günü, Lefkoşa ara bölgede bulunan Chateau Status’ta, PRIO tarafından organize edilen bir enerji konferansı vardı. Konferans’ın konusu, “Doğu Akdeniz Doğalgazı’nın Geleceği” ile ilgili idi. Konferansa bir birinden değerli konuşmacılar katıldı. Konuşmalar üç ayrı panelde gerçekleşti ve son panelde konuyu özetleyen bir oturum gerçekleştirildi.

   ***

Küresel ve bölgesel piyasalarda doğalgaz fiyatlarında sert düşüşlerin görülmesinden sonra, derin deniz diplerinden çıkan doğalgazın ulusal ve küresel piyasalara erişiminin zorlaştığına dikkat çekilmiştir. Bunun nedeni, dünyanın en büyük doğalgaz üreticisi ve rezerv zengini Rusya’dan gerçekleşen doğalgaz ticaretinin diğer ülkelere göre çok daha ucuz olmasıdır. Rus gazının Doğu Akdeniz doğalgazına göre, çok daha düşük fiyatlarla Avrupa pazarına ulaşılabileceğine vurgu yapılmıştır.

   ***

Mısır münhasır ekonomik bölgesinde, Zohr yatağında tespit edilen büyük miktardaki doğalgaz rezervinden sonra, sadece Kıbrıs doğalgazı değil, aynı zamanda İsrail doğalgaz rezervlerinin de şu an için mukayeseli avantajını kaybettiği belirtildi. Bu gelişmelerden sonra şu an için Mısır’ın enerji oyununda önemli bir misyon üstlendiğini, Doğu Akdeniz Enerji denkleminde Kıbrıs’ın ve İsrail’in şimdilik denklem dışında kalması sağlamıştır.  İddialara göre, Zohr doğalgaz leğeni, sadece buzdağının görünen yüzüdür. Konferansta konuşma yapan Türk konuşmacı Sohbet Karbuz, Doğu Akdeniz’de 13 ayrı bölgede doğalgaz üretimi yapılması için çalışmalar yapıldığını, ancak bu çalışmaların şimdiki fiyatlara göre ekonomik görünmediğini söyledi.

   ***

Türkiye’nin Azerbaycan ile imzaladığı ve inşaasına devam edilen TANAP boru hattının dışında, Rusya ile  yeni imzalanan Türk Akımı doğalgaz  hattının devreye gireceğini, Rus doğalgazı’nın bugünkü fiyatlara göre bir MBTU’sunun 4 Dolar’a satılabileceğini, oysa Doğu Akdeniz Doğalgazı’nın aynı piyasalara yüzde 50 artışla en ucuz 6 - 6.5 Dolar’a satılabileceğine dikkat çekilerek, şuan için Kıbrıs doğalgazının piyasası olmadığına vurgu yapıldı.

   ***

Türkiye’nin İran’dan çok daha ucuza doğalgaz ithal edebileceği gibi, 2020’nin başından itibaren Kuzey Irak’tan da çok ucuza doğalgaz ithal etmeye hazırlandığını, hatta Kuzey Irak Kürt Yönetimi ile anlaşma yaptığını ve Şırnak sınırından Kuzey Irak’a yeni bir boru hattı inşa edileceğinin altı çizildi. Tüm bunları bir araya getirdiğimizde, çok yüksek sermaye yatırımı gerektiren pahalı altyapı yatırımlarına Avrupa Birliği’nin destek

vermeyeceğini, ancak Avrupa Birliği’nin enerji arz güvenliğine özel önem verdiğine işaret edilerek, Avrupa’nın ileri dönem çıkarları gözetilerek Doğu Akdeniz enerji çanağında yeni kaynaklardan elde edilecek doğalgaz rezervlerinin birleştirilerek bütün ve tek bir rezerv kaynak olarak değerlendirilebileceği ifade edilmiştir.

   ***

Peki etrafımızda bunlar cereyan ederken ve Kıbrıs’a barış getirilmesi için doğalgaz rezervlerinin katalizör olabileceği üzerinde görüşler belirtilirken, Kıbrıs Türk tarafının pozisyonunun ne olabileceğini söyleyen hiç kimse yoktur. Bu durumda Avrupa Birliği vatandaşı olan Kıbrıslı Türklerin, Kıbrıslı Rumlarla bir anlaşmaya varamaması halinde enerji denkleminin dışında kalacağı acı bir gerçektir. Peki anlaşma olması halinde neler olacaktır?

   ***

Anlaşma olması halinde Federal Kıbrıs hükümetinin ortağı olarak Kıbrıslı Türklerin de bölgesel gaz ticaretindeki gelirlerden pay alacağı, Rum tarafı ile Türkiye’nin ticari ve diplomatik ilişkileri normalleşecek ve mevcut rezervler Doğu Akdeniz ağına dahil edilerek önce Türkiye’ye, oradan da Avrupa Birliği pazarına ulaşabilecektir. Anlaşma olmaz ise, Kıbrıslı Rumların Afrodit yatağındaki doğalgaz rezervleri uzun bir süre daha yerinde kalacaktır. Akdeniz coğrafyasına yakın komşularla işbirlikleri geliştirmek ve ortak ağa dahil olmak, hem İsrail’in hem de Güney Kıbrıs Yönetiminin çıkarına olacaktır. Aksi halde her ikisi de, bence uzun bir dönem denklem dışında kalabilecektir.

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.