KıbrısFm
Vakıflar Sağ
Akacan Holding
Prof. Dr. Vedat YORUCU

Prof. Dr. Vedat YORUCU

20.01.2017

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

KKTC’de parasal ve finansal gelişmeler

KKTC Merkez Bankası’nın yayınladığı III. Çeyrek Bülteni’ndeki finansal derinleşme rakamları (Kaynak: KKTC Merkez Bankası, Bülten III), üzerinde durulması gerekmektedir. Şöyle ki 2016 yılı tahminlerine göre hesap edilen 2016 yılı finansal derinleşme rakamlarına göre, brüt kredilerin milli gelire oranı yüzde 105,1’den yüzde 106’ya, toplam mevduatların milli gelire oranı yüzde 131,6’dan yüzde 137,7’ye,  toplam aktiflerin milli gelire oranı da yüzde 165,9’dan yüzde 173,6’ya yükselmiştir. Tüm derinleşme rakamlarında belirgin bir yüzdelik artış olduğu anlaşılmaktadır. Özetle, finansal derinleşme rakamlarının tümünün de artış trendinde olduğunu, ancak brüt kredilerin milli gelire oranına baktığımızda arışın yüzde 1’in altında olduğunu ifade edebiliriz. Tabiki tüm bu rakamlar Temmuz-Eylül 2016 dönemini kapsamaktadır.

   ***

KKTC Bankacılık sektörü performans rasyolarını incelediğimde, tahsili gecikmiş alacakların brüt krediler içerisindeki payının 2016 Eylül sonu itibarıyla 0,23 puan artarak yüzde 6,82’ye yükseldiğini vurgulamakta yarar görürüm. Bu rakam, 2016’nin ikinci çeyreğinde yüzde 6,59’a gerilemişti. Oysa üçüncü çeyrekte tekrar yükselişe geçerek yüzde 7 gibi tehlikeli sınıra yaklaştı. Merak edip iki üç yıl geriye giderek bu rakamı geçmiş dönemlerle mukayese ettiğimde, Tahsili Gecikmiş Alacaklar’ın Aralık 2014 sonunda, bir önceki döneme göre 0,02 puan azalarak yüzde 6,46’ya gerilediğini görüyoruz. Bu oran, 2013-2014 Aralık döneminde 0,09 puan artmıştı. 2013Aralık ayı sonunda Tahsili Gecikmiş Alacaklar rakamı yüzde 6,37 idi. Bu rakam Aralık 2014’te yüzde 6,46’ya, Aralık 2015’de ise yüzde 6,88’e yükselmişti. 2016’ya geçtiğimizde Mart sonunda tahsili gecikmiş alacakların yüzde 6,92’ye yükselip, yukarıda da belirttiğimiz gibi ikinci çeyrekte yüzde 6,59’a düşmüştü. 2016 Eylül sonu itibarıyla bu rakamın tekrardan yüzde 6,82’ye yükselmesi endişe verici bir durumdur. Bunun nedeni, kullandırılan kredilerin geri dönüşünde sorunların yaşanmasıdır. Giden krediler bir şekilde geri dönmemektedir. Bunun esas nedeni, ülkede yaşanan ekonomik bunalımdır. Bunun bir başka nedeni de, doğru kullandırılmayan, kamu bankaları aracılığıyla siyasi yandaşlara kullandırılan batık kredilerdir. Yatırım yapan bazı işletmelerin borçlarını geri ödemekte sıkıntılar çektiği bilinmektedir. Kullandırılan krediler gecikmeli de olsa geri ödenmelidir. Bankalar kredi verirken ya yeterince araştırma yapmamakta, ya da yatırımların fizibilite raporlarını doğru düzgün incelememektedir. Ya da üst düzey yöneticilerden gelen emre göre kredi kullandırılmaktadır. Yani bunun diğer adı popülizmdir, liyakatsizliktir. Aynı zamanda, tüketici gelirinin bozulmasından ötürü de, ikinci bir tetikleyici olarak, tüketici kredilerinin geri ödenememesi tahsili gecikmiş alacakları artıran başka bir nedendir.

   ***

Mevduat üzerinden kullandırılan brüt krediler rakamlarına baktığımda, 2016 yılının Eylül ayı sonunda, 2015’in aynı dönemine göre yüzde 0,79’luk bir düşüş kaydedildiğini ifade edebiliriz (yüzde 77,75’ten yüzde 76,96’ya gerilemiştir). Peki yıllık değişime bakıldığında, 2013 Aralık ayında yüzde 78,67 olan bu rakam, 2014 Aralık ayında yüzde 81,18’e yükselmiş, 2015 Aralık sonunda da yüzde 80,05’gerileyerek nisbi bir azalış göstermiştir. Brüt kredilerdeki büyüme hızında oldukça dalgalı bir değişim olduğunu ifade edebilirim. 2013 yılında brüt kredilerde gerçekleşen artış hızı yüzde 9,26 iken bu rakam 2014 sonunda yüzde 5,46’ya, 2015 sonunda da yüzde 2,54’e gerilemişti. Merkez Bankası uzmanları, 2016 yılının Mart sonunda bu rakamın yüzde -0,47, Haziran sonunda yüzde 2,74, Eylül ayı sonunda da yüzde 0,88 seviyesinde gerçekleştiğini ifade etmektedir. 2016 yılı sonunda artış hızının yüzde kaç olacağı merak konusu olmakla beraber, bu rakamlara dikkat edilmesi ve sorgulanması gerektiğini düşünürüm.

   ***

Mevduattaki büyüme hızında da, durum diğer göstergelere benzerlik içermektedir. 2015 yılının Haziran ayında mevduattaki artış hızı yüzde 6,05 iken, aynı yılın Eylül ayında yüzde 7,75’e yükselmişti. Aralık ayı sonunda ise mevduat artış hızı eksiye dönerek yüzde -0,41 olarak gerçekleşmişti. 2016 yılının Mart sonunda tekrar artıya dönen rakam, yüzde 0,53 olarak gerçekleşirken, 2016’nın Haziran sonunda toparlayarak yüzde 1,97’ye çıkmıştı. Ancak 2016’nın üçüncü çeyreği sonunda (Eylül 2016) sürpriz bir artış performansı göstererek yüzde 4,68’e yükselmiştir. Bu artış hızının nereden kaynaklandığını merak eden çok insan vardır. Acaba Türkiye’den KKTC’deki mevduat hesaplarına iddia edildiği gibi yüklü miktarlarda para transferleri mi gerçekleşti? 15 Temmuz darbe girişimi sonrası Türkiye’deki bazı FETÖ’cülerin paralarını KKTC’deki banka hesaplarına aktardığı yönünde birtakım iddialar vardır. Birileri bu konuda açıklama yapma gereği duyar mı acaba?

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.