KıbrısFm
Vakıflar Sağ
Akacan Holding
Prof. Dr. Vedat YORUCU

Prof. Dr. Vedat YORUCU

04.04.2017

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Parasal ve finansal gelişmelerde son durum

KKTC Merkez Bankası’nın yayınladığı VI. Çeyrek Bülteni’ndeki finansal derinleşme rakamları hakkında bazı tespitlerde bulunacağım. Şöyle ki 2016 yılı tahminlerine göre hesap edilen 2016 yılı finansal derinleşme rakamlarına göre, brüt kredilerin milli gelire oranı yüzde 106’dan yüzde 117,4’e çıkmıştır. Toplam mevduatların milli gelire oranı ise yüzde 137,7’den yüzde 153,1’e, toplam aktiflerin milli gelire oranı da yüzde 173,6’dan yüzde 194,4’e yükselmiştir. Tüm derinleşme rakamlarında belirgin bir yüzdelik artış olduğu anlaşılmaktadır. Özetle, finansal derinleşme rakamlarının tümünün de artış trendinde olduğunu, ancak brüt kredilerin milli gelire oranına baktığımızda, artışın yüzde 10,75 civarında olduğunu ifade edebiliriz.

   ***

KKTC Bankacılık sektörü performans rasyolarını incelediğimde, tahsili gecikmiş alacakların brüt krediler içerisindeki payının 2016 Aralık sonu itibarıyle 0,22 puan azalarak yüzde 6,82’den 6,60’a yükseldiğini vurgulamakta yarar görürüm. Bu rakam, 2016’nin ikinci çeyreğinde yüzde 6,59’a gerilediğini söyleyebiliriz. Bu rakam aynı yılın üçüncü çeyreğinde tekrar yükselerek yüzde 6,82 rakamına ulaşarak tehlike sinyalleri vermişti. Son çeyrekte, az da olsa gerileme olması sevindiricidir. Merak edip iki üç yıl geriye giderek bu rakamı geçmiş dönemlerle mukayese ettiğimde, Tahsili Gecikmiş Alacaklar’ın Aralık 2014 sonunda, bir önceki döneme göre 0,02 puan azalarak yüzde 6,46’ya gerilediğini görüyoruz. Bu oran, 2013-2014 Aralık döneminde 0,09 puan artmıştı. 2013Aralık ayı sonunda Tahsili Gecikmiş Alacaklar rakamı yüzde 6,37 idi. Bu rakam Aralık 2014’te yüzde 6,46’ya, Aralık 2015’de ise yüzde 6,88’e yükselmişti. 2016’ya geçtiğimizde Mart sonunda tahsili gecikmiş alacakların yüzde 6,92’ye yükselerek, ikinci çeyrekte yüzde 6,59’a düşmüştü. 2016 Eylül sonu itibarıyle bu rakamın tekrardan yüzde 6,82’ye yükselmesi endişe verici bir durumdur. Bunun nedeni, kullandırılan kredilerin geri dönüşünde sorunların yaşanmasıydı. Giden krediler bir şekilde geri dönmemektedir. Bunun esas nedeni, ülkede yaşanan ekonomik bunalımdır. Bunun bir başka nedeni de, doğru kullandırılmayan, kamu bankaları aracılığıyla siyasi yandaşlara kullandırılan batık kredilerdir. Yatırım yapan bazı işletmelerin borçlarını geri ödemekte sıkıntılar çektiği bilinmektedir. Kullandırılan krediler gecikmeli de olsa geri ödenmelidir. Bankalar kredi verirken ya yeterince araştırma yapmamakta, ya da yatırımların fizibilite raporlarını doğru düzgün incelememektedir. Ya da üst düzey yöneticilerden gelen emre göre kredi kullandırılmaktadır. Bunun diğer bir adı da popülizmdir. Aynı zamanda, tüketici gelirinin bozulmasından ötürü de, ikinci bir tetikleyici olarak, tüketici kredilerinin geri ödenememesi tahsili gecikmiş alacakları artıran başka bir nedendir.

   ***

Mevduat üzerinden kullandırılan brüt krediler rakamlarına baktığımda, 2016 yılının Aralık ayı sonunda, 2016’nın aynı dönemine göre yüzde 0,04’lük bir düşüş kaydedildiğini ifade edebiliriz(yüzde 80.05’ten yüzde 76,72’ye gerilemiştir). Peki yıllık değişime bakıldığında, 2013 Aralık ayında yüzde 78,67 olan bu rakam, 2014 Aralık ayında yüzde 81,18’e yükselmiş, 2015 Aralık sonunda da yüzde 80,05’egerileyerek nisbi bir azalış göstermiştir. Brüt kredilerdeki büyüme hızında oldukça dalgalı bir seyir olduğunu söyleyebiliriz. 2013 yılında brüt kredilerde gerçekleşen artış hızı yüzde 9,26 iken bu rakam 2014 sonunda yüzde 5,46’ya, 2015 sonunda da yüzde 2,54’e gerilemişti. Merkez Bankası uzmanları, 2016 yılının Mart sonunda bu rakamın yüzde -0,47, Haziran sonunda yüzde 2,74, Eylül ayı sonunda da yüzde 0,88 seviyesinde gerçekleştiğini ifade ederken, bu rakam 2016 yılı sonunda yüzde 10,78 olarak gerçekleşmiştir. Bu da kanımca olumlu bir gelişmedir.

   ***

Mevduattaki büyüme hızında da, durum diğer göstergelere benzerlik içermektedir. 2015 yılının Aralık ayı sonunda mevduat artış hızı eksiye dönerek yüzde -0,41 olarak gerçekleşmişti. 2016 yılının aynı döneminde tekrar artıya dönen mevduat artış hızı yüzde 11,12 olarak yılı kapattı. Bu artış hızının nereden kaynaklandığını merak eden birçok kişi vardır. Türkiye’de 15 Temmuz darbe girişimi sonrası Türkiye’deki bazı zenginlerin paralarını KKTC’deki banka hesaplarına aktardığını ve daha sonra da taşınmaz mal alımında kullandıklarını düşünüyorum. İnşaat furyasının nedeninin ekonomide üretim artışı ve gelir artışı olmadığı hakkında ciddi kuşkularım vardır.

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.