KıbrısFm
Vakıflar Sağ
Akacan Holding
Uzm. Mine  ÇAĞLAR

Uzm. Mine ÇAĞLAR

16.04.2017

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Kanser hastalığıyla mücadele

“Kanser” hastalığı, zamanla yarışan ve kişilerin yaşama haklarını ellerinden alabilen önemli bir sağlık sorunudur. Kanser hastalığı tek hücre hastalığıdır. İnsan organizmasındaki herhangi bir organ veya dokudan köken alabilir. Hastalığı oluşturan hücreler temelde vücut hücreleri olmakla birlikte bu hücreleri etkileyen çeşitli etkenler sonucunda hücrelerin ölümsüzleşip aşırı üreyerek diğer organ ve dokuları iş göremez hale getirmeleri ile sonuçlanan, kendi vücudumuzun bir anlamda saatli bombası olarak nitelendirilebilecek bir hastalıktır. Kanser hastalığı, tek bir hücrenin kontrolsüz ve aşırı üreyerek kendine benzer hücrelerden bir ordu yapması ve tüm vücuda yayılabilmesidir. Kanser hastalığının temelinde bozulmuş çoğalma kapasitesi yatmaktadır.

Kanser hastalığının oluşumunda birçok neden suçlanmaktadır. Kanser hastalığı multifaktöriyel bir hastalıktır. Bu nedenden dolayı, kanser hastalığı ile olan mücadelede başarıya ulaşabilmek için sistematik bir yol izlenmesi gerekmektedir. Çağdaş ve sistematik olamayan tercihler hastalığın tedavi edilebilirlilik şansını dolayısıyle, hastanın yaşam şansını azaltmaktadır. Hastalıkla mücadelede başarı oranını en fazla etkileyen bu mücadelenin çağdaş, sistematik ve kaliteli olmasıdır. Kanser hastalığını diğer hastalıklardan ayıran bu yönüdür.

Kanser hastalığıyla mücadelede dört önemli mücadele basamağı bulunmaktadır. Bu mücadele basamaklarından ilki “kanser epidemiyolojik haritası” nın oluşum temelini oluşturan “kanser kayıt sistemi” dir. Bu nedenden dolayı, tüm sağlık sektörünün kalitesi için vazgeçilmez olan kayıt sitemi ile elde edilen istatistikî verilerin hassas, güvenilir ve işlenebilir düzeyde olması gerekmektedir. Toplumların sağlık düzeyini gösteren, sağlık sektörünün kalitesini belirleyen, kayıt birimlerinin gücü olduğu tartışmasızdır. Kanser hastalığı ile mücadelede kayıtçılığın önemini ve vazgeçilmezliğini bir kez daha vurgulamak isterim. Ülkelerin kanser hastalığı ile mücadelede bir yol haritası, geceyi aydınlatan bir far ışığıdır kanser kayıt sistemi… Bir anlamda karne… Kanser hastalığı ile mücadelede karşı karşıya kalınan problemin düzeyinin belirlenebilmesinde ülkedeki kanser sıklığının, dağılımının ve yoğunluğunun bilinmesi gerekmektedir. Hastalığın görülme (insidans) oranlarının bilinmesi yanında bölgesel yoğunluklarının (prevalans) saptanabilir olması, bir halk sağlığı problemi olan kanser hastalığına karşı mücadelede elde edilen epidemiyolojik bir karnedir. Bu karne, kanserojen maddeler, çevre, hava, su kirliliği gibi etmenler ile halk sağlığı boyutunca mücadele edebilmenin temel gerekliliğidir. Halk sağlığı boyutunca önemi tartışmasız olan kanser hastalığı ile mücadelede ülkede yapılan çalışmaların başarı düzeyleri ise kanser hastalığından olan ölüm oranlarının (sürvival) elde edilmesi ile belirlenir.

Kanser kayıt çalışmalarının yapıldığı bir çatı olan “Kanser Kayıt Merkez”leri, kanser kontrolünün merkezi sinir sistemidir. Kanser Kayıt Merkezleri tanımlanmış bir nüfusta kanser hastalığı görülüşü ile ilgili istatistikler üretebilmek için bütün kanser olguları hakkında bilgi toplayarak bu bilgiyi sınıflamak ve toplum üzerindeki kanser etkilerini değerlendirip kontrol edebilecek önemli bir çatıdır. Sağlıklı kanser kayıtçılığında, hasta kayıtlarının toplanmasında yasal altyapı ve kanser hastalığının bildirimi zorunlu hastalık haline getirilmesi vazgeçilmez unsurdur. Kanser Kayıt Merkezi’nde, demografik ve tıbbi verileri toplama metotlarını yürütebilecek bilgi birikimi eğitimli personel ve teknik donanıma ihtiyaç duyulmaktadır.

Kanser kayıt çalışmalarında iki çeşit veri toplama yöntemi vardır.
a. Aktif veri toplama yöntemi
b. Pasif veri toplama yöntemi

Her iki veri toplama yöntemiyle toplanan verilerin elektronik ortamda değerlendirilmesi sonucu elde edilecek bilgiler, kanser mücadelesine yön veren en önemli unsurlardır. Bu amaçla, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve ileri gelen kanser kuruluşları kanser kayıtçılığında özel bilgisayar programları oluşturarak (CAN-REG programı) tüm dünya ülkelerinin ayni programla birbirleri ile daha kolay iletişim halinde olmaları sağlanmış ve kanser kayıtçılığında ayni dili konuşuyor hale gelinmiştir. ICD-O gibi sınıflamaların uluslararası standardizasyonda önemi büyüktür.

Kanser hastalığıyla mücadelenin ilk ve önemli basamaklarından birisi olan kanser kayıtçılığının sağlıklı yürütülmesi neticesinde, epidemiyolojik araştırmalar, sağlık hizmetlerinin planlanması, koruyucu hekimlik çalışmalarının geliştirilmesi, hasta bakım hizmetlerinin geliştirilmesi, yaşam sürelerinin tespiti ve ülke kaynaklarının buna göre planlanması, sağlık taramalarının çağdaş bir biçimde planlanıp yürütülebilmesi mümkün olmaktadır.

Kaliteli veri toplama ve veri analizi neticesinde, tanımlanmış bir coğrafi alanda oturanlar arasında bir takvim yılı boyunca tanı almış toplam yeni kanser olgusu sayısı yani kanser insidansı elde edilebilir. Ayni zamanda bölgelere göre kanser tiplerinin dağılımı ve kanser yoğunluğunun türlere göre belirlenmesi yani kanser prevalansı oranları da sağlık hizmetlerinin planlanmasında en önemli unsuru oluşturur. Olası etiyolojik faktörlerin saptanması, gruplar, toplumlar ve ülkeler arası vaka karşılaştırmaları, olgu kontrol çalışmaları, zaman eğrileri ve kohort çalışmaları elde etmek mümkün olur. Kanser kayıt sisteminin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi neticesinde elde edilen bu bilgilerin tümü devletlerin bu hastalıkla olan mücadelede yapacakları öncelikli yatırımlar ve harcamaların denetlenebilmesine olanak sağladığı gibi kaliteli çağdaş mücadelenin imkanını sağlar.
Değerli okurlarım, bugünkü konuma son vermeden önce bir kez daha vurgulamak istiyorum ki, kaliteli sağlık yönetimi ancak iyi bir kayıt sistemi ile mümkün olabilmektedir. Kanser hastalığı ile mücadelede kanser kayıtçılığı en büyük temeldir. Kanser hastalığıyla mücadelede ancak, ulusal temelde oluşturulacak başarılı kanser kayıt sistemleri ile çağdaş düzey yakalanmış olunacaktır. Son olarak bir kez daha önemle vurgulamak istiyorum ki, başarılı bir “Kanser Mücadelesi” ancak başarıyla uygulanan bir “Kanser Kayıt Sistemi” temelinde gerçekleşebilir.
 

 

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.