HUNKAR SAG GIYDIRME
8 MART ÖZEL
Uzm. Sos. Nihal SALMAN

Uzm. Sos. Nihal SALMAN

15.01.2017

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Anne baba davranışlarının, çocuklar üzerindeki etkileri

Bireylerin kişilik gelişiminde, çocuklukta yaşanılanların çok büyük etkisi olduğu bilenen bir gerçektir. Çocuklukta yaşanılanlar ise, anne-babanın birbirleri ile ilişkisi ve çocuğa karşı tutumları bu yaşantıların büyük bir kısmını oluşturur. Yani hepimizin kişilikleri ailemizin bize karşı tutuları ve bizim bu tutumları anlamlandırmamızla oluşmuştur. Sağlıklı bir kişilik yapısında çocuklar yetiştirmek istiyorsak, çocuklarımıza karşı tutumlarımızın büyük etkisi olduğunu bilmemiz gerekmektedir. Aile tutumlarını şu şekilde sınıflandırabiliriz:

Şiddetli ret edici, ana baba tutumu

Şiddetli ret edici modelde ki ailelerde çocukların söz hakları yoktur, çocukların kişilik yapıları, zekâ düzeyleri beğenilmez. Çocuğa karşı sürekli hayır kelimesini kullanan büyükleri çocuğun kişilik gelişimini, hayatı algılayışlarını, özgürlük ve bağımsızlık duygusunu dikkate almaz. Daha çok çocuğun başaramadıkları üzerinde durulur ve çocuk yoğun eleştiriler alır. Çocuğun iyi ve olumlu yönlerinden çok, çocuğun devamlı kötü ve

olumsuz yönleri üzerinde durulur. Çocuğun ihtiyaçları, yaşına bağlı gereksinimleri vs. çocuğa ilişkin hiç bir şey dikkate alınmaz. Aile ve çocuk arasındaki ilişki soğuk, kopuk ve genelde ailenin emirleri üzerine kuruludur.

Bazen bir ebeveyn bu tutumu edinmişken bazen de her ikisi böyle davrana bilir.

Bu ailelerde genellikle anne-baba arasındaki iletişimde aynı düzeydedir ve negatif yönlüdür. Aile sıcak, sosyal ve güven verici havadan kesinlikle yoksun olmakla birlikte sürekli gerilim, çatışma, kavga, bağırma üzerine iletişim kurmuştur. Bu ailelerde çocuk bir köle misali ne denirse onu yapmakta, aileden uzak kalmaya özen göstermekte, sevginden yoksun, üzgün, anlaşılmamış bir şekilde büyümektedir.

Reddedici tutumla yetişen çocukların özellikleri

Kaygılı ve kendine güvensizdir

Tutarsız, kararsız, sıkıntılıdır.

Suçluluk duygusu yoğun bir şekilde yaşanır.

İnsanlarla arası ilişkilerde başarısızdır, eş bulmakta zorlanır.

Saldırgandır, isyankârdır, sürekli çatışma halindedir.

İnsanların haklarına saygı göstermezler.

Kayıtsız ve pasif, anne baba tutumu

Pasif ve kayıtsız ebeveyn, çocuğun davranışları karşısında “ilgisiz ve kayıtsız” davranışlar sergileyen anne babadır. Bu tutum içindeki anne babalara göre çocukların davranışlarını hoş görmek gerekir. Bu tutumda ki anne babalar hoşgörü ile ilgisizliği karıştırmaktadır. Çocuğun yanlış yâda doğru yapması aileler için önemli değildir. Bu tip ailelerde çocuk fiziksel ve duygusal yalnızlığa itilmektedir.

Bu tutum içindeki ailelerin kayıtsızlığı çocuklar tarafında dahi hissedilmekte çocuk kendisinin önemsenmediğini, varlığının veya yokluğunun bir anlamı olmadığını düşünmektedir. Çocuk danışanlarla yapılan bazı görüşmelerde, çocuk eve erken gitmem veya geç gitmem ailem tarafından fark edilmiyor, hangi saatte gitsem de ailem karışmıyor diye ifade edilmektedir.

Birçok ailenin başına gelmiştir; “eve erken gel” dediğimiz ergen, arkadaşlarımın aileleri hiç karışmıyor, onlar ne güzel eve geçte gidebiliyor. Ergene göre arkadaşlarının aileleri süper aile, kendi ailesi anlayışsız, müdahaleci. Eve istediği saatte giden ergenlerle yapılan danışmalarda işin rengi öyle değil, bu ailelerin çocuklarına kayıtsız kalmasıdır. Bu tip ailelerde çocuk fiziksel ve duygusal yalnızlığa itilmektedir. Bu ailelerde önemli olan çocuğun aileye problem yaşatmamasıdır. Çocuk problem yarattığı zaman ise aile çocuğu sert bir şekilde uyarıp, düzelmesi için tehdit eder.

İlgisiz kayıtsız tutumla yetişen çocukların özellikleri

-Çocuk dikkat çekmek için saldırgan ve huysuz davranabilir.

-İnsanlarla ilişki kurmanın temeli aile olduğu için, bu temelden yoksun yetişen çocuk iletişimde yetersiz kalmaktadır.

-Sözlü iletişim yetersizliğinden dolayı dil gelişiminde gecikme, konuşma bozuklukları ortaya çıkabilir.

-Özgüven eksikliği yaşabilir.

-Hayata karşı kaygısız ve yetersizlik duyguları besler.

Baskıcı, otoriter, katı ve sıkı anne baba tutumu

Çocuğu sürekli baskı altında, bir amaç için yetiştirmeye çalışan, onun isteklerini dikkate almayan bit tutum içinde olan aile modelidir. Çocuğun sorumluluk almasına müsaade edilmez, hayatının tüm ipleri ailelerin elindedir. Çoğunlukla anlayışsız, hoşgörüsüz, katı ve baskıcı bir tutum içindedirler. Bu ailelerde disiplin adı altında bazen farkına vararak bazen de farkına varmadan baskı uygulanır. Çocukların en küçük hataları bile sert bir şekilde karşılanır. Çocuktan kurallara sorgulamadan uyması beklenir, evde her şey kurallara ve saatlere bağlıdır. Uyku saatleri bellidir, yemek yeme saatleri bellidir, ders saatleri bellidir, vs.

Sürekli baskı altında tutulan çocukların ileriki yaşlarda ahlak düzeyleri “Kohlberg Ahlak Gelişimi” kuramındaki gelenek öncesi dönemin itaat-ceza aşamasında kalır. Kural koyucular yoksa kurallar çiğnenebilir düşüncesi ile kurallara bakan bir insan olur. Toplumumuzda yapacağımız çok basit bir gözlemde dahi bu sonuca ulaşabiliriz. Trafik kurallarını, hukuk kurallarını, vs. kuralları otorite (polis) yoksa çiğnerler. Çocukluk döneminde sürekli kurallar ile yönlendirilenler ileriki yaşlarda hiçbir kuraldan hoşlanmayacakları için, kurallar arkasında yatan toplumsal düzen iyiliğini göremezler.

Bu ailelerde anne-babalar sürekli haklıdır, kesinlikle hata yapmazlar ve çocuğun seviyesine inmezler. Baskıcı ve otoriter ailenin verdiği eğitimde ceza verici bir yaklaşım vardır. Aile cezayı iyi bir ders olsun, bir daha hata yapmasın mantığı ile verilir.

Otoriter bir ailede yetişen çocukların özellikleri

-Stresli, saldırgan, tedirgin çocuklardır

-Kendilerine güvensizdirler.

-Sessiz çekingen başkalarının etkisinde kolayca kalabilen çocuklardır, genelde başkaların kararlarını uygularlar.

-Sürekli eleştirildiği için aşağılık duygusu geliştirebilir, suçluluk duygusuna sahipler.

-Dış kontrol etkisinde oldukları için yaşamları sanki kendi yaşamları değil de çevrelerinin yaşamlarıymış gibi hissederler.

Kaynak: http://www.psikolojiportali.com/anne-baba-tutumlari/

https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/Annebaba Tutumları.pdf

(Devam edecek)

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.