Vakıflar Sağ
Akacan Holding
Vet. Hek. Kerem GÜNEŞER

Vet. Hek. Kerem GÜNEŞER

29.01.2017

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Enterotoksemi hastalığı (Muzmudi)

Enterotoksemi Clostridiumperfringes isimli bakterilerin toksinleri ile (Çıkardıkları zehirli salgı) oluşan koyun ve sığırlarda görülen çok hızlı seyreden ve öldürücü karakterde bir hastalık grubudur. Dünyanın her yerinde görülüp koyun, kuzu ve genç buzağılarda önemli kayıplara yol açmaktadır. Toksin tiplerine göre A,B,C,D,E ve F olmak üzere 6 tipi bulunmaktadır.

Clostridiumperfringes doğada yaygın olarak bulunan oksijensiz ortamda yaşayan bir bakteridir. Sağlıklı hayvanların bağırsaklarında her zaman hastalık yapmayacak düzeyde bulunmaktadır.

Bu bakteriler sağlıklı hayvanların bağırsaklarında her zaman bulunur. Normal koşullarda hastalık oluşturmazlar. Bağırsak hareketlerinin azalmasına neden olan durumlarda süratle çoğalır ve toksin çıkarırlar. Hayvanların besi durumlarının iyi olması, Fazla süt verme, proteince zengin yemler, ani yem değişikliği, Kötü bakım ve beslenme, üşütme ve tarla ürünlerinin tarladan kaldırılmasından sonra, hayvanların tahıl tarlalarına sürülmesi gibi faktörler hastalığın hazırlayıcı sebeplerini oluşturur.

Fazla miktarda hazır yemlerin verilmesi ve ani yem değişikliği durumlarında, işkembenin bakteri yapısı hemen bu değişikliğe ayak uyduramaz, çok miktardaki yem veya sindirime uğramış yemler ince bağırsağa geçer ve buralarda mikroplar üreyerek toksinleri oluştururlar. Ortaya çıkan toksinler bağırsakların yapısını bozar. Damar iç yapısında, akciğer, kalp, böbrek ve beyinde değişikliklere neden olur. Beyindeki bozulma su toplaması ve küçük kanamalarla hayvanın kısa sürede ölmesine yol açar.

Koyunlarda hastalık en çok 3-8 haftalık kuzularda, özellikle besi durumları iyi ve 6 aylıktan bir yaşına kadar olanlarda görülür. Yaşlı koyunlar arasında hastalık genellikle ilkbahar- yaz aylarında fazla oranda, sonbahar aylarında biraz daha az görülmektedir. Hastalık kısa bir kuluçka döneminden sonra ölümle sonuçlanır. Çok hızlı seyreden hastalıkta kuzular, hiçbir klinik belirti göstermeden ölü olarak bulunur. Bazıları birden başlayan dönme, sıçrama vb. gibi sinirsel belirtiler gösterirler. Hayvan yere düşer, çırpınır ve 1-2 dk a içinde ölür. Bazı hayvanlarda durgunluk, kaslarda kasılmalar gözlenir, yere düşer ayakları ile karınlarına vururlar. Bazı olaylarda ise sadece ishal dikkati çeker. İshalin meydana geldiği durumlarda iyileşme görülebilir. Hafif olaylarda ölüm daha uzun sürelerde meydana gelebilir, böyle koyunlarda beden ısısı yükselir.

Hastalık keçilerde çok hızlı, normal ve yavaş seyreder. İshal ilk ve en çok görülen belirtidir.2-3 gün sürer. Normal seyirde beden ısısında yükselme görülür. Şiddetli sancı, ishal ve 4-36 saat içinde ölüm meydana gelir. Yavaş seyirli durumlarda hastalık birkaç hafta devam eder. Hayvanda iştahsızlık ve değişken özellikte ishal görülür.

Hastalık buzağılarda da koyunlarda olduğu gibi hızlı seyreder. Ateş yükselir, hayvanlarda böğürme, şuursuzluk ve kasılmalar görülür. Kasılmalar ölünceye kadar devam eder. Yavaş seyirli vakalarda hayvan sakin durur, diş gıcırdatması, körlük vardır. Bu durum 2-3 gün devam eder ve iyileşme görülebilir.

Hastalık hızlı seyrettiğinden, belirtilerin ortaya çıkmasına fırsat kalmadan ölümlerin görülmesi, enterotoksemiden kuşku uyandırır. Yakın zaman da yapılan yem değişiklikleri, fakir otlu meradan bol otlu meraya geçiş olup olamadığı, kanlı ve kansız ishalin bulunup bulunmadığının öğrenilmesi ve en besili hayvanların sağlıklı görünürken aniden ölmeleri hastalığın tanımına yardımcı olur.

Enterotoksemi den korunma; iki amaca yönelik olarak yapılır. Birincisi hastalığın oluşmasında rol oynayan etmenleri ortadan kaldırmaktır. İkincisi ise aşılatmaktır.

Korunma esasları şöyle sıralanabilir:

1. Süt kuzularının ilk dönemlerinde emzirme işlemi denetim altında tutulmalı, emzirme azar azar yapılmalı ve sık olmalıdır.

2. Koyunlar meraya sabahın erken saatlerin de aç karnına salınmamalıdır.

3. Soğuk ve kırağılı havalarda meraya çıkarmamalı, en azından kırağının çözülmesi beklenmelidir.

4. Koyunlara küflü ve bozuk yemler verilmemelidir.

5. Hastalık çıktığı zaman yoğun yemler azaltılmalı, kaba yemler daha çok verilmelidir.

6. İç parazitlere karşı etkin ve düzenli bir protokol uygulanmalıdır.

7. Aşılama yurdumuz koşullarında enterotoksemiye karşı korunmanın temel ve en etkili aracıdır.

Enterotoksemi aşısı, mevsimlere geçişte, yem değişikliklerine başlamadan önce, besiye alınan hayvanlara besi öncesinde yapılır. Kuzu ve buzağı gibi ilk defa aşılanacak havanlara 21 gün ara ile 2 defa aşı uygulanması ve 6 ay sonra tekrar tek doz yapılacak aşılar 1 yıl boyunca bağışıklığı oluşmasını sağlar. Daha önceden aşılanmış yetişkin hayvanların yılda bir aşılanması var olan bağışıklığın devamı için yeterli olacaktır. Gebe koyunlarda doğumdan 30 gün öncesinde yapılacak aşılamalar da doğru bir protokoldür. Gebelik ile birlikte artan yem tüketimine karşı koruma sağlarken, pasif bağışıklık ile yavrunun korunmasında fayda sağlayacaktır.

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.