HUNKAR SAG GIYDIRME
Vet. Hek. Kerem GÜNEŞER

Vet. Hek. Kerem GÜNEŞER

02.10.2016

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Mavi dil hastalığı

Ülkemizde geçtiğimiz hafta içinde Rum kesiminde ve ara bölgede görülen bu hastalık; özellikle koyunların ve sığırların bir hastalığı olup, Küçükbaşlarda ekonomik kayıplara sebep olan ve sineklerle bulaşan bir hastalıktır. Ülkemizin içinde bulunduğu kurak ve sıcak iklim, hastalık için uygun olup sinek mücadelesi hastalığın temel koruyucu unsurunu oluşturmaktadır. Hastalığın insan sağlığı üzerine bir etkisi şu an için bilinmemesine rağmen, sinekler aracılığı ile hayvanlar arasında hızla bulaşabiliyor olması ve yol açtığı ekonomik kayıpları hastalığın ciddiyetini göz önüne koymaktadır.

Etken: Etken Reovirus familyasından Orbivirus'tur. Çift sarmallı RNA taşır. Tespit edilmiş 24 serotipi vardır.
Avrupa'da görülen BT-8 serotipi sığırlarda belirgin hastalık bulgusu oluşturması ve sperma ile bulaşması ile diğer serotiplerden ayrılmaktadır. BT-8 Ülkemizde tespit edilmemiştir.

 

Duyarlılıkları: Sıcaklık: 50 °C'de 3 saat; 60 °C'de 15 dakikada inaktive olur. pH: pH > 8.0 ve pH < 6>

Kimyasal ve Dezenfektanlar: İyodoforlar ve fenolik bileşiklere duyarlıdır. Virüs protein mevcudiyetinde çok stabildir. (Örneğin, saklanan kanda, 20° C' de 1 yıl hayatta kalır).

Bulaşma: Hastalığın direkt yolla bulaşmadığı kabul edilmektedir. Bulaşma sadece Culicoides (sokucu tatarcık sineği) cinsi sineklerle olmaktadır. Culicoides cinsi sinekler biyolojik vektörler olup, enfekte bir hayvandan kan emerek virüsü almalarının ardından 7 gün içinde virüsü vücutlarında yeterli miktarda üretip, bir başka hayvanı enfekte edebilecek hale gelmektedirler. Hasta olan fakat belirti göstermeyen boğalar ve koçlar spermleriyle hastalığı dişilere bulaştırabilirler.

Duyarlı hayvanlar: Koyun ve keçilerde yaygın olarak, sığırlarda da daha az belirtiyle görülür. Merinos ırkı koyunların hastalığa yatkınlığı olduğu bilinmektedir. Sığırlarda genellikle bulgu göstermeksizin seyreder.
Bunun yanında keçi, bufalo, geyik ve deve gibi diğer yabani ruminantlarda da hastalığın görülebildiği bildirilmiştir.

Bulgular:

1. Yüksek ateş.
2. Fazla miktarda tükrük salgısı ve salya akıntısı,
3. Önce şeffaf seröz sonra irinli mukoprulent burun akıntısı,
4. Solunum güçlüğü ve kesik kesik nefes alma,
5. Ağız, dudaklar, yüz, göz kapakları ve kulaklarda ödeme
6. Ağız mukozasında ülserasyon ve nekrozlar,
7. Dil, hiperemik ve ödematöz, hastalığın ilerleyen basamaklarındaysa siyanotik (mavi),şişmiş ve bazen de ağızdan dışarı sarkmış görülebilir(Hastalık bu sebepten dolayı mavi dil adını almıştır.En tipik bulgu budur.)
8. Tırnakların ayakla birleştiği noktalarda hiperemi(kanlanma) sonucu kırmızılaşma,
9.Kasık bölgesi ve çevresinde kanama noktaları görülebilir.
10. Ayaklarda görülen lezyonlara bağlı olarak topallığa yol açabilir,
11. Ciddi durumlarda kasılmalar
12. Yavru atma veya anaormal kuzu doğumları,
13. Pneumonia(zatüre) komplikasyonları
14. Zayıflama, iştahın azalması
15. 8-10 gün içinde ölüm veya kıllarda dökülme (alopecia), kısırlık ve büyüme geriliği ile seyreden uzun bir nekahat dönemi ile iyileşme.
16. Sığırlarda hastalık belirtileri daha az olup çene altında şişlikler, irinli burun akıntısı gibi bulgular gözlenir. Yeni doğan buzağılarda zaman zaman ishaller ve ölüm oluşabilir.

Teşhis:

Başlıca teşhis Realtime PCR ile Virüs'e ait RNA'nın alınan marazi maddelerden tespiti ile yapılmaktadır.

Marazi madde olarak;

Canlı Hayvanlardan:

•Yüksek ateşli, hastalık bulgusu gösteren hayvanlardan EDTA'lı defibrine kan (10 ml).
•Ağız, burun ve göz akıntılarından alınacak örnekler gönderilmelidir,

Ölen Hayvanlardan

• Lezyon görünen tüm organlar, başlıca dil, dudak, akciğer, dalak, karaciğer, böbrek, lenf yumruları aseptik olarak alınarak soğuk zincirde gönderilmelidir.

Atık yapılan yavrulardan

 

 

 

• Beyin, beyincik, dalak, karaciğer, akciğer ve böbrek aseptik olarak alınarak soğuk zincirde gönderilmelidir.
Hastalığı atlatan veya aşılanan hayvanların bağışıklık durumunun tespiti isteniyorsa bu durumda kan serumu gönderilmelidir.

Nekropsi Bulguları:

Solunum ve sindirim sistemi mukozalarında lezyonlar görülür. Ağız, yemek borusu, mide, bağırsak mukozalarında ülserler, şişme, kanamalar oluşur. Şiddetli olgularda akciğerlerde kanamalar, ödem ve köpüklü balgam bulunur. Göğüs boşluğunda ve kalp kesesinde sıvı içeriği toplanması söz konusu olur.
Atık yapılan yavrularda anomaliler ve beyin dokusunda zedelenme ve anormal doku yapısı oluşur.

Tedavi ve Korunma: Direkt tedavi yoktur. Koyunlarda aşı ile korunma sağlanmalıdır.

Sineklerle mücadele gereklidir. Hastalığın salgın şeklinde görüldüğü yer ve mevsimlerde bilhassa değerli damızlık gebe hayvanların özellikle gebeliklerinin ilk döneminde uygun bir repellent (sırttan dökme, püskürtme vb.) yardımı ile sineklerden etkin şekilde korunma sağlanmalıdır.

Aşı gebe koyunlara yapılmaz.  Gebe koyunlara aşı yapılırsa yavru atma görülür.  Gebelere kuzulama sonrası aşı yapılır.  Koyun dozu 1 ml’dir ve deri altı olarak uygulanır.  Koçların aşıya bağlı geçici kısırlığı olabileceği için, koçlara, koç katımından sonra aşılama önerilir.  Aşının bağışıklık sağlamasının 1 ay kadar zaman alacağı bilinmelidir.  Sineklerin yaygınlığından 1 ay önce aşı yapılması tavsiye edilir. Hastalığı atlatan hayvanlar 2 yıl süreyle bağışık kalabilir.  Bu hayvanlar ağız sütü (kolostrum) vasıtasıyla bağışıklığı sağlayan antikorlarını yavrularına da geçirebilirler. Bu yavrular 6 ay kadar bağışık kalırlar. Bu sebeple hastalığa karşı yapılan aşıların 6 aylıktan küçük kuzulara yapılmaması gerekir. Damızlıkta kullanılan boğa ve koçların özellikle suni tohumlamada kullanılanların belli zaman aralıklarıyla muayenelerinin yapılması ve Mavi dil yönünden negatif olan hayvanların kullanılması gereklidir. Aksi takdirde hastalığın çok geniş sahalara yayılması önlenemeyecektir. Hastalığın tamamen ortadan kalkması, başka bir deyişle hastalığın eradikasyonu için hasta hayvanların kesime gönderilmesi de uygun bir çözümdür.

Aşı dışındaki önlemler;  karantina tedbirleri, hayvan hareketlerinin kısıtlanması ve sineklerle mücadeledir.  Virüs vücut dışında canlı kalamaz.  Sineklerle her türlü olanak kullanılarak mücadele sürdürülmelidir. 
 

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.