Vakıflar Sağ
Akacan Holding
Vet. Hek. Kerem GÜNEŞER

Vet. Hek. Kerem GÜNEŞER

12.03.2017

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Scrapie

Scrapie; koyun ve keçilerin merkezi sinir sistemini etkileyen ve öldürücü olabilen bir hastalığıdır. Hastalık; merkezi sinir sisteminde vakuoler(kesecikler) ve süngerimsi değişiklikler ile karakterizedir. Pek çok hayvan türünde ve insanlarda görülen Transmissible Spongiform Ensefalopati (TSE) ler olarak adlandırılan hastalıkların prototipidir. Hastalığın adı, hasta hayvanların sürekli olarak yabancı objelere sürtünme isteği olan “scrape” kelimesinden köken alır.

Etiyoloji

Hastalığın etkeni; konakçının normal prion proteini ile reaksiyona giren ve inaktivasyona dirençli anormal birprion proteindir. Prion proteinin, fonksiyonu henüz tam olarak bilinmeyen konakçı proteini olduğu ve bilinen buluşma metotlarına karşı anormal direnç gösterdiği bilinmektedir. Yani etkenin bulaşıcılığı yüksek ve çevresel faktörlere karşı oldukça dirençlidir.

Bulaşma yolları

Hastalıkta, anneden yavruya doğumdan önce ya da sonra bulaşmanın şekillenebileceği saptanmıştır. Kuluçka süresi çok uzundur. Bu süre 4-8 ay, bazen 24 ay, ender olarak da 5 yıl kadar sürebilir. Doğumdan sonra (horizontal) bulaşmada; yavru suları ve zarları ile ayrıca sıvılar yoluyla çevre bulaşması sonucu hastalık yayılabilmektedir. Enfekte hayvanların sindirim sistemlerinde bulunan prion proteinin de enfeksiyona neden olabileceği konusunda bazı kanıtlar bulunmuştur

Scrapienin insan sağlığı açısından risk oluşturduğuna dair bilimsel bir kanıt bulunmamakta olup, ayrıca koyun ve keçilerden, çiftlikler, kesimhane ya da et satışı yapılan yerlerden insanlara bulaştığına dair epidemiyolojik verilere de rastlanmamıştır.

Klinik bulgular

Hastalığın yılın herhangi bir zamanında görülebildiği, ancak stres faktörlerinin etkili olması sebebiyle kuzulama döneminde daha çok gözlendiği bildirilmiştir. Çoğu hayvanda haftalar hatta aylar sürebilen klinik bulgular görülürken, bazılarında ise hastalığın çok hızlı gelişerek ölümle sonuçlandığı saptanmıştır. Erkek ve dişilerin her ikisinde de ve çoğunlukla 2-5 yaş arasında görüldüğü, ancak bir yaşın altında ve 5 yaşın üzerindeki hayvanlarda da görülebileceği kaydedilmiştir. Hastalıkta kuluçka periyodu;bulaşma yoluna,etkenin dozuna ve patojenisitesine ve konakçının genetik duyarlığına bağlıdır. Koyunlarda inkübasyon periyodu keçilerden biraz daha uzundur.

Hastalığın klinik bulguları, farklı koyun ırkları, bireyler ve ülkeler arasında farklar gösterebilir.

Hastalık yavaş seyirlidir ve hasta hayvanlarda ölüme kadar ilerleyen başlıca klinik bulgular aşağıda sıralanmıştır:

• Kaşıntı

Hayvan kaşıntıyı hafifletmek için vücudunu yemlik ve parmaklık gibi sert objelere sürter, bacak ya da vücudun diğer bölgelerini ısırır. Bu nedenle aşırı yapağı kaybı ve deride zedelenmeler oluşur.

• Davranış değişiklikleri

• Hasta hayvan kolay heyecanlanır,

• Aşırı sinirlilik hali gözlenir, saldırganlaşır ve sese duyarlılık artar,

• Diş gıcırdatma, dudak şapırdatma şekillenir,

• Sürünün gerisinde kalır,

• Depresif hale gelir.

• Duruş ve hareketlerdeki değişiklikler

• Hasta hayvanda özellikle baş ve boyunda titreme görülür,

• Erken devrede alışılmamış şekilde hızla koşar,

Arka bacaklar ile tavşan benzeri sekme hareketi yapar,

• Şiddetli inkoordinasyon şekillenir,

• Sendeleyerek yürür, arka ayaklar güçsüzleşir ve ayakta duramaz.

• Son bulgular

• İştah azalması olmamasına rağmen kilo kaybı gözlenir,

• Ölüm şekillenir.

Teşhis

Teşhis; scrapie etkeninin bir prion denilen protein olması dolayısı ile teşhisi oldukça zor ve karmaşık uygulamalar gerekmektedir. Klinik olarak şüphe duyulan hayvanlarda ölüm sonrası yapılacak sinir sistemi dokularının mikroskobik muayeneleri sonucu teşhis konulabilir. Bunun dışında uygulanacak bir takım ileri boyutta teşhis teknikleri de bulunmaktadır.

Mücadele ve kontrol

Scrapie, bir sürüde ortaya çıktığında kontrol edilmesi oldukça güç bir hastalıktır. Hastalıktan korunma ve kontrol amacıyla;

• Şüpheli hayvanların bildirilmesi,

• Hastalığın varlığının uygun teşhis yöntemleriyle saptanması,

• Erken dönemde enfeksiyonun varlığının belirlenmesi,

• Konakçıların duyarlılığının belirlenmesi amacıyla scrapiegenotipleme testinin uygulanmasının gerekliliği saptanmıştır.

Tüm klinik olaylar ötenazi edilmeli ve karkaslar imha edilmelidir.

Hastalıklı hayvanların, sürü içindeki belirli bir soydan geldiği saptanırsa, o soydan gelen koyun ve koçlar damızlıktan çıkartılarak kasaplık olarak değerlendirilir

Temas eden hayvanlar kesilmeli ya da izole edilerek 2 yıl karantinada tutulmalıdır.

Bulaşmış olduğu düşünülen mera ve padoklar boş bırakılmalıdır.

Ajanın doğal inaktivasyonu için gereken kesin süre bilinmediğinden altlıklar tamamen imha edilmeli ve bulaşmış malzemeler %0.5 sodyum hipoklorid ile dezenfekte edilmelidir.

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.