HUNKAR SAG GIYDIRME
Vet. Hek. Meryem HOCA

Vet. Hek. Meryem HOCA

23.10.2016

  • Website
  • Google+
  • Instagram
  • LinkedIn
  • Email

Sığırlarda tüberküloz

Hayvan sağlığının güvence altında olmadığı durumlarda, insan sağlığı ve sürdürülebilir gıda güvenilirliğini temin etmek mümkün değildir. Çünkü insan sağlığını tehdit eden mikroorganizmaların birçoğunu hayvansal gıdalardan ve hayvanlardan insanlara geçen hastalıklar oluşturur. Tüberküloz özellikle hayvansal gıda arzında, gıda güvenilirliğini tehdit eden hastalıklardan biridir.

İnsan ve hayvanlarda görülen bir enfeksiyon hastalığıdır. Ekonomik yaşam koşullarının etkisiyle evcil hayvanlar arasında oldukça yaygındır. Özellikle entansif besiciliğin yapıldığı bölgelerde sığırlarda sık görülür. Etken, sığır tipi tüberkülozun etkeni mycobacterium bovis'tir. 0.2- 0.6x 1.5-4.0 cm. boyutlarında, gram pozitif,  sporsuz, hareketsiz organizmalardır.

Sığır tüberkülozu, insanlarda da görülebilen zoonoz bir hastalıktır. Hayvanlarda özellikle akciğer, diğer organ ve dokularda kazeöz (peynirleşme) karakterde tuberküllerin oluşmasıyla belirlenen kronik ve bulaşıcı enfeksiyöz bir hastalıktır. Hayvanlarda tüberküloz etkenleri vücuda genellikle solunum ve sindirim yoluyla girerek hastalık meydana getirir.
Tüberküloz bulaşma şekli

Mycobacterium diye bilinen canlı organizmalar hayvanlara genellikle solunum ve sindirim yolu ile bulaşmaktadır. Hayvanlar bu organizma canlılara kendi aralarında doğal bir mücadele reaksiyon gösterirler. Bu reaksiyonlar hayvanın vücut savunma ve saldırılarına bağlıdır. Hayvanların vücuda solunum ve sindirim yolu ile bir şekilde girerek virülent mikroorganizmalar bölgeye yerleşir ve üreme evresine geçerler hayvan organlarında lezyon oluşturarak hayvanın lenf yumurtalarında bozukluklara sebep olurlar. Hayvanın lenf yumurtalarında ilk bozukluklar başlar hayvan vücudu bazen bu duruma direnç gösterir ve iyileşebilir. Hayvan vücuduna giren lezyonlarda mikroorganizmalar bulunur. Konakçının direncinin kırıldığı anda lezyonlar tekrar aktif hale gelirler ve yine lezyonlarda gelişmeye başlarlar. Ve hayvanın kanına karışarak vücuda yayılırlar burada generalizasyona sebep olurlar. Çeşitli organ ve dokulara yayılır ve giderek büyürler.

Hayvanlarda Tüberküloz

Organlara içlerini boşaltan nodüller akciğerler de büyümeye devam ederler. Akciğerler yerleşen lezyonlar kan damarlarına ulaşarak damarları zedeleyerek kanamalara yol açarlar. Buradan kan damarlarında dolaşarak hayvanın bütün vücuduna yayılırlar. Organ ve dokularda tüberküloz tarafından oluşan lezyonlar prodüktif, eksudatif taşırlar. Hayvanlara tüberküloz çoğunlukla kireçlenme eğilimlidir. Organların birinde yumuşama görüldüğü zaman şüphe edilir. Genç hayvanlarda tüberküloz hayvanın dalağı yaşlı hayvanlarda ise hayvanın böbreklerinde bozukluk gösterir. Hayvanlarda tüberküloz şüphesinde lenf yumurtalarının muayene edilmesi çok önemlidir.

Kesim öncesi muayene bulguları

Klinik muayene ile hayvanlarda tüberkülozu saptamak,  ancak ileri dönemlerde olasıdır. Kesim öncesi ayakta muayenede görülen zayıflık, kemik, eklem ve testislerin şişliği lenf yumrularının şişliği tüberkülozdan şüphelenmeyi gerektirir. Akciğer tüberkülozunda öksürük,  solunum güçlüğü,  meme tüberkülozunda memede çeşitli sertlikler,  meme lenf yumrularında şişme, uterus tüberkülozunda mukoz ve purulent bir akıntı görülür. Rektal muayenede uterusun sertleştiği anlaşılır. Şüpheli durumda ise vaginal akıntıdan,  balgam ve sütten mikroskobik muayene,  kültür ve hayvan deneyi yapılarak teşhis edilir.

Et muayenesi bulguları

bahada tüberküloz teşhisi için sistematik et muayenesi şu sıraya göre yapılır.

   -Gövdenin genel durumu, (Kaşeksi)
   -Başta retropharyngial, mandibular lenf yumruları ile parotidicum lenf yumrusu
   -Akciğerde bronchial ve mediastinal lenf yumruları ile akciğer dokusu
   -Bağırsaklarda mesenteriyal lenf yumruları
   -Karaciğerde , karaciğer lenf yumruları
   -Pleura, seroza ve periton  gözden geçirilir.

Bu muayenelerden sonra generalize tüberkülozdan şüpheleniliyorsa muayeneye şöyle devam edilir:

Lenf yumrularının muayenesi

Tüberkülozun teşhisinde lenf yumrularının muayenesi çok önemlidir. Tüberküloz etkeninin girdiği lenf yumruları şişer ve kısmen kızarır. Daha sonra bu yumruluların kesitlerinde küçük tüberküller veya yaygın olarak kazeifikasyon görülür. Lenf yumrularında tüberkülozik bozukluklar önce radier kazeifikasyon şeklinde görülür. Bu şekil tehlikeli olan ve fazla bakteri içeren bir tüberküloz olgusudur.  Radier kazeifikasyonda lenf yumrularının kesitleri, bir turpun kesitine benzer şekildedir. Lenf yumrularında radier kazeifikasyon görüldüğü zaman hastalığın generalize olup olmadığını saptamak için et içerisinde bulunan bütün lenf yumrularının muayenesi gerekir. Lenf yumruları muayene edilirken dışarı alınır ve küçük odakları görmek için bir çok ince kesitler yapılarak gözden geçirilir.

Hastalıktan korunma yöntemleri vardır

•Dışarıdan alınıp sürüye sokulacak hayvanlara dikkat edilmeli, en sağlıklı yöntem olarak; veteriner hekime muayene ettirilip sürüye alma işlemi gerçekleştirilmelidir.

•Genç hayvanlarla yaşlılar bir arada barındırılmamalı ve otlatılmamalıdır.

•Buzağılara sağlam hayvanların sütü verilmelidir.

•Hayvan bakıcıları mutlaka sağlıklı olmalı, bunların muntazam kontrolleri yaptırılmalıdır.

•Hayvanların barınaklarına kuş, tavuk, kaz gibi hayvanlar kesinlikle sokulmamalıdır.

•Ahırlar kalabalık olmamalı, düzenli temizliği ve dezenfektesi yapılmalıdır.

•Havalandırmalar muntazam yapılmalıdır.

•Hayvanlara iyi bakım ve besleme uygulanmalıdır.

•Hasta olan hayvanlar derhal sürüden ayrılmalıdır.

Tüberkülozlu etlerin tüketilmesi insan sağlığını tehdit eder; ancak kesimhanelerde veteriner kontrolü altında hastalıklı etlerin gıda zincirine katılması mümkün değildir. Tüberküloz hastalığından korunmak için kesimhaneler dışında, veteriner hekim kontrolü olmaksızın kesilen hayvanların etlerini tüketmekten kaçınınız. Kırmızı eti çiğ veya az pişmiş olarak tüketmeyiniz. Isıl işlem görmemiş süt ve süt ürünlerini kullanmayınız.

Yazıyı Paylaş:

YORUMLAR

    Köşe Yazısına Ait Yorum Bulunmamaktadır....

YORUM YAZIN

  • CAPTCHA security code
  • Yorumu Gönder

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.