1959 Kıbrıs Maarif (Eğitim) Yıllığı

Göç, savaş, ihmal, imha, genç devlet olma ve benzeri etkilerle “arşiv-arşivcilik” eksikliği, Kıbrıs Türklerinin siyasi, sosyal ve kültürel yaşantısında karşılaştığı en önemli sorunlardan biridir. Mevcut Girne Arşivi ile merhum Harid Fedai’nin yayınladıkları da olmasa, Kıbrıs Türklerinin 500 seneyi aşan adadaki varlığıyla ilgili bir takım belgeler elimizde bulunmayacak. Ancak şimdiye kadar KKTC siyasi yönetiminde yer alanlar, Kıbrıs Türkü’nün adadaki varlığını kendi bireylerine ve tüm dünyaya göstermek açısından çok gerekli olan “belge-kültür propagandasını veya bir başka deyişle psikolojik propagandayı” hep hafife almışlardır. Onlara göre Girne Arşivi’nin varlığı, “arşiv ve kültür propagandamız var” anlamına gelir. Merhum kurucu Cumhurbaşkanımız Rauf Denktaş ile KKTC eski meclis başkanı Sibel Siber ve eski kültür bakanı İsmail Bozkurt dışında, Kıbrıs Türk kültürü, varlığı ve bunlarla ilgili yayım, tanıtım işini savunmak, yurt içi ve yurt dışı propaganda yolunda bundan yararlanmak fikrini adada yaşadığım 25 yıl içinde pek kimsede görmedim. Kıbrıs Türk edebiyatı bağlamında İsmail Bozkurt ile birlikte editörlük ve yazarlığının bir kısmını üstlendiğimiz beş ciltlik ve 4000 küsur sayfalık Kıbrıs Türk Edebiyatı Tarihi (1571-2017) seri kitabı, üç yıllık bir çalışmanın ardından basıldı ve piyasaya çıkmak üzere. Ege, Akdeniz ve Kıbrıs adalarında Türklerin 500-600 asırdır misafir olduklarını, bir kültür üretmediklerini ve adaların tamamen Rum-Yunan olduğu tezini, bu gibi çalışmaların kıracağı, yalanları düzelteceği kesin. Bu tarz çalışmaları KKTC devletini sürekli desteklemesi, yabancı dillere çevirtmesi ve yayım furyası, aynı yolla ve Türkler aleyhine kullanmak üzere hareket eden Rum-Yunan ikilisinin yalan propagandalarına da bir cevap olacaktır. Aksi taktirde tek siyasi, ekonomik ve benzer çalışmalarla doyurucu bir sonuç almak mümkün olmuyor. KKTC üniversitelerin varlığı ve yaptıkları kültürel organizasyonlar,  yıllardır devletin-hükümetlerin yapması gerekenleri üstlenmiş durumda.

Bu noktada üzerinde durulması gereken bir alan da Kıbrıs Türk Eğitim Tarihi ve bununla ilgili çalışmalar, yayımlar. Hüsnü Feridun’un kıymetli eserinin ardından çıkan bazı çalışmalar ve yapılan az sayıdaki tez en azından ümit verici. Ancak 1571’lerden bugüne Kıbrıs Türklerinin adadaki eğitim faaliyetlerine ait belge ve çalışmalar veya bunlar üzerine derlemeler bulunmuş, bir araya getirilmiş değil. Eski kuşak ailelerden eğitim ile ilgili olanlardan başlanarak Kıbrıs Türk eğitim tarihi belgelerinin toplanması, adada ve Türkiye’de basılan kitapların derlenmesi, bir kataloğunun ve görsel matbu ve elektronik kayıtlarının yapılması acilen şart. Bunlar olmadan Kıbrıs Türk eğitimi tarihi üzerine yapılanlar eksik veya boşta kalabiliyor. Bu bağlamda beni naçizane bir katkı olsun düşüncesiyle elimdeki bir kitapçığı okuyuculara ve ilgililere bugün tanıtmak istiyorum:  KIBRIS MAARİF (EĞİTİM) YILLIĞI (1959) !

1958-1959 yılları Kıbrıs Türk eğitimini değerlendiren ve bir komisyonca hazırlanan bu kitap, Halkın Sesi Matbaası’nda basılmıştır. 5 lise, bir enstitü, 7 ortaokul ibaret 13 Kıbrıs Türk ortaöğretim kurumunun, öğretmen, öğrenci ve faaliyetlerini inceleyen Kıbrıs Maarif Yıllığı 1959 ‘un başında, daha önce adada görev almış Türkiye öğretmenlerinden Şemsettin Günaltay ile Kazım Nami Duru’dan alınan yarı sayfalık takdim yazıları vardır. Yine 1933-1934 yılları arasında Lefkoşa Türk Lisesi müdürlüğünü yürüten İsmail Hikmet Ertaylan’la da bağlantı kurulmaya çalışılmış, ancak kendisine ulaşılamamıştır.

Kıbrıs Maarif Yıllığı 1959 kendi içinde şu bölümlerden oluşur:

Kıbrıs’ın Kısaca Coğrafyası

Kıbrıs’ın Kısaca Tarihi

Eğitim Kurumları:

Adnan Menderes Kız Lisesi (Lefkoşa), Akıncılar Ortaokulu (Luricina), Anafartalar Ortaokulu (Girne), Atatürk Enstitüsü (Lefkoşa), Bekir Paşa Ortaokulu (Larnaka), Celal Bayar Lisesi (Lefkoşa), Gazi Ortaokulu (Lefke), Gönendere Ortaokulu, Hürriyet Ortaokulu (Poli), Mehmetçik Ortaokulu (Mehmetçik), Kurtuluş Lisesi (Baf), Namık Kemal Lisesi (Magosa), 19 Mayıs Lisesi (Limasol).

Adı geçen ortaokul ve liselere ait resimlere, öğretmen adlarına, öğrenci faaliyetlerine ve yazı örneklerine yer veren Kıbrıs Maarif Yıllığı 1959, döneminin tam bir almanağı, yıllığıdır. Okulların kuruluşu hakkında verdiği bilgiler ileride yazılacak büyük bir “Kıbrıs Türk Eğitim Tarihi” kitabına girebilecek içeriktedir. İstanbul’da bir kitap müzayedesinden aldığım Kıbrıs Maarif Yıllığı 1959 türünden Kıbrıs Türk eğitim kurumlarına ait nadir kitapların bir araya toplanması ve yeni baskılarının yapılması Milli Eğitim Bakan ve Bakanlıklarının bence asli görevlerinden olmalıdır.

YORUM EKLE

banner75