2020 yılında turizm ve yüksek öğretim oldukça geriledi

KKTC İstatistik Kurumu, geçtiğimiz günlerde 2020 Ödemeler Dengesi rakamlarını açıkladı. Geçtiğimiz yıllara göre 3-4 aylık bir gecikme ile rakamlar açıklandı. Böylesine önemli rakamlar zamanında açıklanmalıdır ki, siyasetçiler, ekonomistler, akademisyenler ve iş dünyası zamanında değerlendirmeler ve planlamalar yapabilsin.
Ödemeler dengesi, ülkelerin belirli bir dönemdeki dış ekonomik ve mali ilişkilerini yansıtmaktadır. Ülkelerin, mal, hizmet ve sermaye işlemleri dolayısıyla yurtdışından sağladığı gelirlerin, yurtdışına yaptığı ödemelere eşit olup olmadığını göstermektedir.
Ülkeden döviz çıkışı, girişinden fazla ise cari açık (cari işlemler açığı), ülkeye giren döviz, çıkandan fazla ise de cari fazla (cari işlemler fazlası) oluşmaktadır. Kısacası cari açık, ülkenin ihraç ettiği mal ve hizmetlerden kazandığı gelirin, yurtdışından ithal ettiği mal ve hizmetlere yaptığı ödemelerden az olmasıdır.
2020 ödemeler dengesi tablosuna baktığımız zaman, ülkenin toplam İthalat rakamı, 2020’de bir önceki yıla göre yüzde 17.4 azalarak, 1.597 milyon dolardan, 1,319.6 milyon dolar seviyesine geriledi. Elbette ki bunun en önemli nedeni, pandemi nedeniyle ülkede ekonomik kriz yaşanması, nüfusun azalması ve buna bağlı tüketimin düşmesidir.
Ülkenin toplam ihracat rakamı ise, 2019 yılında 82.5 milyon ABD Doları iken, 2020 yılında yüzde 29 artarak 106.4 milyon dolara yükseldi. Bu artış ekonomi için değerli bir gelişmedir. Umarım, önümüzdeki yıllarda da artarak devam eder. İhracattaki bu artışın nedeni, özellikle, narenciye ihracatında ve bir miktar da süt ürünleri ihracatında gerçekleşen artıştan kaynaklandı.
Bu bağlamda da, 2019 yılında ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 5.2 iken, 2020 yılında yüzde 8.1 olarak gerçekleşti.
Bu çerçevede, 2019 yılında 1,515.4 milyon dolar olan dış ticaret açığı, 2020 yılında yüzde 19.9 azalarak 1,213.2 milyon dolara geriledi. Aslında, dış ticaret açığının gerilemesi çok önemlidir. Ama bizim ülkemizde, gelir artışından değil, ithalatın önemli oranda düşmesi ile bu gerileme sağlanmıştır. Geçmiş yıllarda bu açık, yaklaşık 1.4 - 1.7 milyar dolar düzeylerindeydi.
Bizim ülkemizde ithalatın bu derece keskin düşmesi ise, üretim, tüketim ve devlet gelirlerini de düşürmekte ve böylece ülkenin ekonomik büyümesini de çok olumsuz etkilemektedir. Nitekim, 2020 yılında, ithalatla birlikte diğer sektörlerde de, bunun etkileri görülmüş ve ülke ekonomisi tarihi bir daralma (küçülme) yaşamıştır.
Ülkemizin lokomotif sektörlerden biri olan turizmin gelirlerinde de, 2020 yılında tarihi bir düşüş yaşandı. Pandemi koşulları birçok ülkede turizme darbe vurdu ama bizim içinde bulunduğumuz koşullar, bizim turizmimizi daha fazla olumsuz etkiledi.
Ulaşımın durması ve kapanmalar nedeniyle, ülkeye gelen yabancı yolcu ve konaklayan turist sayısının dibe vurması bunda en önemli etkendi. Bu çerçevede, turizm net geliri 2019 yılında 954.5 milyon dolar iken,  2020 yılında yüzde 82.7’lik azalışla 165.4 milyon dolara geriledi.
Diğer bir lokomotif sektör olan Yükseköğretim net gelirleri de, 2019 yılında 601.2 milyon dolar iken, 2020 yılında yüzde 36.1 düşüş göstererek 384.0 Milyon dolara geriledi.Burada da, en önemli sebep,  ülkede bulunan yabancı öğrencilerin çok büyük bir kısmının pandemi dolayısıyla ülkede bulunmayışıydı. Böyle olunca da, hem bu gelirler düştü hem de öğrencilere hizmet veren birçok sektör ve işletme de çok zor duruma düştü.
Ödemeler Dengesi hesapları içerisinde yer alan diğer bir kalem olan TC Yardımları; 2019 yılında 101.9 milyon ABD doları iken, 2020 yılında önceki yıla göre yüzde 47.7 oranında artarak 150.5 milyon dolara yükseldi.
Bütün bu gerçekleşen gelişmeler sonucunda ve üstelik geçen yıla göre TC yardımlarında yaklaşık 50 milyon dolar artış olmasına rağmen, Cari İşlemler Dengesi, 2020 yılında 379.3 milyon ABD Doları açık verdi. Halbuki, Cari İşlemler Dengesi 2019 yılında 221.3 milyon dolar fazla vermişti.
Ülkemizde çok yüksek seyreden dış ticaret açığı, başta turizm, yüksek öğretim gelirleri ile kapatılmaktaydı. Dış yardımlar v.b. diğer gelirlerin devreye girmesi ile birlikte de, cari işlemler dengesi fazla vermekteydi. Ancak, 2020 yılında dış ticaret açığı düşmesine rağmen, turizm ve yüksek öğretim gelirlerinin de oldukça düşmüş olması, son 5 yıldır fazla veren cari işlemler dengesini açık verir pozisyona getirmiştir.
Bu açığı, özellikle turizm, üniversite ve ihracat alanlarındaki gelişme ve artışlarla azaltabileceğiz. Bu bağlamda, sonuna gelmekte olduğumuz 2021 yılındaki ödemeler dengesi durumunu da merak ediyorum. Ancak, pek iyimser değilim.
Son tahlilde, elbette ki, bu tabloları, göstergeleri ve ekonominin iyileşmesini, pandeminin bitmesi veya etkisinin çok azalması da etkileyecektir. Ancak, göstergelerin iyileşmesi ve ekonominin gelişmesi için, en önemli etken, ülkeyi yönetecek, uyumlu, planlamaya ve organize olmaya inanan ve bunu başarabilen uzun soluklu bir hükümetin ülkeyi yönetmesi gerekmektedir.

 

YORUM EKLE

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110

banner104