2022 devlet bütçesi değerlendirilmesi

2022 yılına ait devlet bütçe tasarısı, Meclis Bütçe Komitesi’nde dün itibariyle görüşülerek tamamlandı. Bütçe tasarısı, gelecek hafta da 3 gün boyunca, Meclis Genel Kurulu’nda görüşülüp, onaylanacaktır. Bugünkü yazımda, bütçenin geneline yönelik temel göstergelerden bahsedeceğim.
2022 yılı bütçesi, 2021 yılı bütçesine göre yerel gelirlerde yüzde 22,67, yerel giderlerde ise yüzde 24,72 artış öngörüsü çerçevesinde hazırlanmıştır. En yüksek bütçelere sahip olan Eğitim Bakanlığı’na yaklaşık 1.462 milyar TL, Sağlık Bakanlığı’na da yaklaşık 1.121 milyar TL ödenek ayrılmıştır.
2022 bütçe tasarısında, bütçe gelirleri toplamı 11.240 milyar TL, Bütçe giderleri toplamı 12.7 milyar TL ve bütçe açığı da 1.460 milyar TL olarak öngörülmektedir. Bütçe genel giderleri geçen seneye göre yüzde 24.39, genel gelirleri ise yüzde 19,83 artırılmıştır.
Öte yandan, iç kaynaklı bütçe giderleri toplamı 11.050 milyar TL, iç kaynaklı bütçe gelirleri toplamı ise 8.440 milyar TL ve oluşan yerel bütçe açığı da 2.610 milyar TL’ye ulaşmaktadır.
TC Kredileri hesaba katılmadığında, yerel bütçe açığının 2 milyar 610 milyon TL’ye ulaşması, yani, yerel bütçe giderlerimizin yüzde 23.62’sinin gelir karşılığı bulunmaması demek olmaktadır. Bu açık, bugüne kadarki bütçelerdeki en büyük bütçe açığı öngörüsüdür.
Bütçede personel giderlerine yaklaşık 4.1 milyar TL, Cari transferlere yaklaşık 5.367 milyar TL ve sosyal güvenlik kurumlarına ödenen devlet primleri giderlerine de yaklaşık 271 milyon TL ayrılmaktadır. Yani neticede toplamda 9.738 milyon TL ile bütçenin en büyük bölümü, yani yaklaşık yüzde 77’si bu kalemlere harcanmaktadır. Bu toplamın içinde personel giderleri, maaşlar, emekli maaşları ve sosyal güvenlik harcamaları da önemli yer tutmaktadır.
Bütçe Dairesi ile diğer daireler ve kuruluşlar arasında yürütülen ve zaman zaman ateşli tartışmaların ve pazarlığın yaşandığı bütçe görüşmelerinin ana konusu olan mal ve hizmet alımları giderleri yaklaşık 964.2 milyon TL ile bütçe içindeki payı sadece yüzde 7.6 civarındadır.
Devletin kamu iç borcunun faiz ödemelerinde kullanılmak üzere 2022 bütçesinde 360 milyon TL ayrılmıştır. Geçen yıl bu rakam 240 milyon TL idi. Ticari bir banka ile yapılan protokole göre Ekim 2019 ayından başlayarak kamu borçları ödenmeye başlamıştır. Devletin iç borç ödemelerine gereken ilgiyi göstermesi gerekmektedir.
Bütçe hacmine göre, 2022 yılı Mahalli gelirleri yaklaşık 7.130 milyar TL olarak öngörülmüştür. 2021 yılında ise mahalli gelirler 5.64 milyar TL idi. 2022’de de kanaatimce, Mahalli gelirlerin, aşı uygulaması ile virüs tehdidinin azalması, güney geçişleri ve turizm, yükseköğretim ve diğer sektörlerdeki toparlanma ile birlikte öngörülenin üstünde gerçekleşmesini bekliyorum.
Geçen seneye göre yüzde 2 artacağı düşünülen, Fiyat istikrar fonu ve diğer fon gelirlerinin de 1.154 milyar TL olarak gerçekleşeceği öngörülmüştür. Bu fon gelirlerinin de, pandemi etkisinin azalması ve ekonomideki toparlanma ve dış talep artışı ile artacağını düşünüyorum.
2022 Bütçe gelirleri içinde yer alan TC yardımları, yatırımlar (Altyapı) için 710 milyon, savunma harcamaları için de 940 milyon olacak şekilde toplam 1.650 milyon TL olarak öngörülmüştür. Geçen yıl bu rakamlar, yatırımlar için 600 milyon, savunma için 750 milyon olmak üzere toplam 1.350 milyon TL olarak öngörülmüştü. Geçen yıla göre TC yardımlarında yüzde 22.2 artış görülmektedir.
Bütçe gelirleri içinde bulunan diğer bir kalem olan TC kredileri ise 1.150 milyon TL olarak öngörülmektedir. Geçen yıl bu rakam yine 1.150 milyon TL olarak öngörülmüştü. Geçen yıla göre TC kredilerinde artış görülmemektedir. Kamu maliyesine, cari harcamalar için TC’nin yapmış olduğu katkı, son yıllarda, geçmişe göre artış göstermektedir.
Bu yıl, toplamda 2.8 milyar TL olan T.C yardım ve krediler, bütçe gelirler toplamının yaklaşık yüzde 22’sini oluşturmaktadır. 2 yıl öncesinde bu rakam, daha düşük düzeylerindeydi. Bunun en önemli sebebi, pandemi nedeniyle yerel gelirlerdeki önemli oranda azalış, sağlık giderlerinin artması ve gereksiz yere kamuya yapılan istihdamlar olmuştur.
2021 tadil bütçesinde toplamı 3.238 milyar TL olan TC yardım ve kredilerinin ekim ayı sonuna kadar yaklaşık 953 milyonu ülkeye gelmiş, 1.745 milyon TL ise, henüz gelmemiştir. Umarım, yıl sonuna kadar bu kaynak ülkeye ulaşır ve Kamu Maliye’sinin, devlet ve özel sektördeki yükümlülüklerini yerine getirmesi kolaylaşır.
2018 yılındaki bütçe fazlasından sonra, geçtiğimiz son 2 yılda, yüksek bütçe açıkları oluşmuştur. Öte yandan, Özellikle, yüksek döviz, yüksek petrol fiyatları ve yüksek enflasyon artışlarının olduğu bu yılda da yüksek bütçe açığı beklenmektedir.2022 yılında öngörülen bütçe açığı ise tüm zamanların rekoru olacak şekilde öngörülmektedir.
2022 yılında 1.460 milyar TL olarak öngörülen bütçe açığı, iç kaynaklarla karşılanmaya çalışılacaktır. Bunun gerçekleşmesi için, kayıt dışı ekonominin önlenmesine yönelik kayıt altına alma çalışmalarının geliştirilmesi sağlanmalı, dolaylı vergilerden ziyade, doğrudan vergiler de, adaletli vergi toplanması çalışmalarına hız verilerek, gelirlerinin artırılması ve ayni zamanda giderlerde de tasarruf yapılması gerekmektedir.
2022 Bütçesinde mahalli yatırımlar için yaklaşık 411 milyon TL öngörülmektedir. Mahalli yatırımlara 2021 yılında ise, 323 milyon TL ödenek ayrılmıştı. Ekonomik büyümeye yeterli ivme ve katkıyı sağlayabilmek için yatırım tutarları daha fazla olmalıdır.
Bu tutarlar, ihtiyacımız olan yol, okul, hastane ve diğer altyapı yatırımları için yeterli değildir. TC kaynaklı yatırımlar için de, 2022 bütçesinde 765 milyon TL ödenek ayrılmıştır. 2021 yılında ise, TC kaynaklı yatırımlar için yaklaşık 600 milyon tl ayrılmıştı.
2022 bütçesinde belediyelere yapılacak katkı, yaklaşık 659 milyon tl olarak öngörülmektedir. Geçen yıl bu rakam yaklaşık 531 milyon TL idi. Geçen yıla göre, yüzde 26’lık bir artış görülmektedir. Ancak,  yükselen enflasyonu düşündüğümüz zaman, bu artış çok tatmin edici değildir.
Belediyelerin de kendi öz gelirlerini artırmaları ve kendi kendilerine yeten duruma gelmeleri gerekmektedir. Devlet katkı payları, birçok belediyenin giderlerine yetmemektedir. Çünkü, birçok belediyenin borçları ve gereğinden fazla istihdam yükü bulunmaktadır.
Son tahlilde, 2022 yılında, işsizliği ve iflasları önlemek için, Kobi’lere ve esnaflara hibe programlarla destek olunmalı ve can suyu verilmelidir. Devlet de, yapacağı katma değeri yüksek yatırımlarla ekonomik büyümeye ivme kazandırmalı ve reel sektörü ekonomik aktivitenin içine katarak, onların iş yapmasını ve istihdama katkı yapmalarını sağlamalıdır.
Döviz ve enflasyon artışı ile satın alma gücü düşen, fakirleşen kamu çalışanları, emekliler, asgari ücretliler, sosyal yardım ve engelli maaşı alanlara, 2022’de hayat pahalılığı oranında maaş artışları da mutlaka yapılmalıdır.

 

YORUM EKLE

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110

banner104