Göletlerimiz suya hasret kaldı

banner37

Ülkemize bu kış yeterli miktarda yağışın düşmemesi göletlerdeki su seviyesini ciddi oranda azalttı. Birçok göletteki su hacmi kritik seviyeye düştü, bazı göletler kuruma tehlikesiyle karşı karşıya

Göletlerimiz suya hasret kaldı
banner90
banner8

Ahmet KARAGÖZLÜ

YAĞIŞLAR SU SEVİYESİNİ ARTIRMAYA YETMEDİ… Ülkemiz, bu kış yağmura hasret kaldı. Beklenen yağışı bu kış alamayan KKTC genelinde bulunan göletlerdeki su miktarına bakıldığında, birçok göletteki su hacmi kritik seviyelere kadar düştü, bazı göletler ise kuruma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Su İşleri Dairesi İşletme ve Bakım Şubesi’nin 2021 yılı ocak ayı su seviyesi belirleme ölçümlerine göre ülke genelindeki 17 göledin 7’sinin kapasitesinin yarısı bile dolmadı. Aralık ve ocak aylarında yağan yağmurlar da su seviyesini artırmaya yetmedi.  

GÖLETLERİN DOLULUK ORANI AZALDI… Her yıl düzenli olarak ‘üç aylık’ periyotlarla yapılan su seviyesi belirleme ölçümleri Koronavirüs yüzünden yaklaşık iki yıldır gerçekleştirilemedi. Ancak Su İşleri Dairesi iki yıl aradan sonra Ocak 2021 ölçümlerini tamamladı. Ülke genelinde toplam kapasitesi 14 milyon 695 bin 11 metreküp olan 17 gölette Haziran 2019’da yapılan ölçümlerde yüzde 75.7 olan doluluk oranı, Ocak 2021’de yüzde 46.35’e geriledi. Buna göre, Haziran 2019’da göletlerimizde 12 milyon 495 bin 448 metreküp olan su seviyesi son ölçümlerde 6 milyon 810 bin 933 metreküpe kadar düştü.

“SU KAYNAKLARIMIZI KORUYAMADIK”… Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Nilden Bektaş Erhürman, su kaynaklarının korunabilmesi için etkin bir su politikası geliştirilemediğini söyledi. Meteoroloji Dairesi’nin verilerine bakıldığında 2020 yılının kurak geçmediğini, ancak buna rağmen su sıkıntısının yaşandığını belirten Erhürman, Standart Yağış İndeksi (SPI) değerlerine göre, 2020 yılı 12 aylık kuraklık sınıflandırmasında birçok bölgenin normal sınıflandırmaya girdiğini söyledi. Erhürman, “Bu veriler ve yaşadığımız su sıkıntısı bizi tek bir sonuca götürmektedir; bu da su kaynaklarımızı etkin bir şekilde koruyamadığımız gerçeğidir” dedi.

Ülkemizde bu kışın geçtiğimiz yıllara göre daha az yağışlı olması göletlerimizi suya hasret bıraktı… Birçok göletteki su hacmi kritik seviyelere kadar düştü, bazı göletler ise kuruma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.

Kış mevsiminin geçmesine rağmen yeterli yağışın düşmemesi, bu yazın ‘kurak’ geçeceği sinyalini veriyor.

KKTC genelinde bulunan göletlerdeki su miktarına bakıldığında, 17 göledin 7’sinin kapasitesinin yarısının bile dolmadığı belirlendi. Aralık ve ocak aylarında yağan yağmurlar da su seviyesini artırmaya yetmedi.

KIBRIS Gazetesi’ne konuşan Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Nilden Bektaş Erhürman ise bu kış yağışların geçtiğimiz seneye oranla daha az olduğunu ve kurak bir sezon geçirdiğimizi söyledi.

Erhürman, Meteoroloji Dairesi’nin verilerine bakıldığında 2020 yılının kurak geçmediğini, ancak buna rağmen geçtiğimiz yıl oldukça su sıkıntısının yaşandığına dikkat çekti.

Standart Yağış İndeksi (SPI) değerlerine göre, 2020 yılı 12 aylık kuraklık sınıflandırmasında birçok bölgenin normal sınıflandırmaya girdiğini kaydeden Erhürman, “Bu veriler ve yaşadığımız su sıkıntısı bizi tek bir sonuca götürmektedir; bu da su kaynaklarımızı etkin bir şekilde koruyamadığımız gerçeğidir” dedi.

Göletlerin doluluk oranı yüzde 46.35’e geriledi

Su İşleri Dairesi İşletme ve Bakım Şubesi’nin su seviyesi belirleme ölçümlerine göre, ülke genelindeki 17 göledin 7’sinin kapasitesinin yarısı bile dolmadı. 8 göledin yarısından çoğu doldu, ancak istenilen seviyeye ulaşamadı. Geriye kalan iki gölette ise ölçüm yapılamadı.

Su İşleri Dairesi, 2021 yılı Ocak ayı ölçümlerini tamamladı. Her yıl düzenli olarak üç aylık periyotlarla yapılan su seviyesi belirleme ölçümleri tüm dünyayı etkisi altına alan Koronavirüs yüzünden yaklaşık iki yıldır yapılamadı.

En son Haziran 2019’da yapılan su seviyesi ölçümlerine göre toplam 17 göledin 5’inin tamamen dolduğu tespit edilirken, Ocak 2021’de yapılan ölçümlerde hiçbir göledin dolmadığı belirlendi.

Ülke genelinde toplam kapasitesi 14 milyon 695 bin 11 metreküp olan 17 gölette Haziran 2019’da yapılan ölçümlerde yüzde 75.7 olan doluluk oranı Ocak 2021’de yüzde 46.35’e geriledi.

Buna göre, Haziran 2019’da göletlerimizde 12 milyon 495 bin 448 metreküp olan su seviyesi Ocak 2021’de 6 milyon 810 bin 933 metreküpe kadar düştü.

Göletlerde su seviyesi azaldı

Haziran 2019 ve Ocak 2021’de yapılan ölçümlere bakıldığında, ülke genelindeki tüm göletlerde su seviyesinde ciddi bir azalma olduğu belirlendi.

Yapılan son ölçümlerde Arapköy Ayanidere, Hamitköy Baştanlıkdere, Ergazi Sayadere, Gönyeli, Kanlıköy,

Gönendere ve Akdeniz göletlerindeki su oranının diğer göletlere göre yüksek olduğu tespit edildi.

Geçitkale Eğridere Göledi’nin ise kapasitesinin yarısının biraz üzerine çıktığı belirlendi.

Yılmazköy Polatdere, Beşparmak Alagadi Çiftlikdere, Değirmenlik Çataldere, Serdarlı Ağıldere,

Dağyolu Üçparmakdere, Gemikonağı Madendere ve Haspolat göletlerinin kapasitelerinin yarısının bile dolmadığı tespit edildi.

Öte yandan Arapköy Uzundere ile Mersinlik Azganlıdere göletlerinde ise ölçüm yapılamadı. Bu nedenle de söz konusu göletlerde ne kadar su olduğu belirlenemedi.

Erhürman: Tarımdaki plansız

gelişmeler su tüketimini tetikledi

Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Nilden Bektaş Erhürman, bu kış yağışların geçtiğimiz seneye oranla daha az olduğunu belirterek, kurak bir sezon geçirdiğimize işaret etti.

Ülkemizdeki esas sorunun ‘su kaynaklarının korunamaması’ olduğuna dikkat çeken Erhürman, su kaynaklarının korunabilmesi için etkin bir politika geliştirilemediğini vurguladı.

Su probleminin 50 yılı aşkın bir süredir adamızın en önemli sorunlarından biri olduğunu belirten Erhürman, “Bu gerçek bilinmesine rağmen; su kaynaklarımızın korunmasına ve sürdürülebilir yönetimine dair herhangi bir ülkesel su politikası geliştiremedik” dedi.

Geçtiğimiz yıl yağışların iyi olmasına rağmen su sıkıntısı yaşadığımıza işaret eden Erhürman, bu sıkıntının bizi Türkiye’den adaya su getirildiği günlerin bile gerisine taşıdığını söyledi.

“Bu tam olarak bir su buhranıydı” diyen Erhürman, bu durumun bir arpa boyu yol kat etmediğimizin en açık göstergesi olduğunu belirtti.

“Tarımdaki plansız gelişmeler

su tüketimini sürekli tetikledi”

Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Nilden Bektaş Erhürman, su sıkıntılarının en büyük nedeninin yıllardır ada ülkesinde yaşadığımızın bilincinden uzak bir şekilde ‘suyu sonsuz kaynak olarak düşünmek’ ve ‘su yönetimini planlamamak’ olduğunun altını çizdi. 

“Suyu doğru kullanabilmek adına etkin bir politikanın geliştirilememesi yapılan en büyük yanlış” diyen Erhürman, net bir veri olmamasına rağmen ülkede suyun yaklaşık yüzde 70-75’inin tarımda, yüzde 15-20’sinin evlerde ve yüzde 10-15 kadarının da sanayide kullanıldığının tahmin edildiğini ifade etti.

En büyük su tüketicisi sektörü olan tarım alanındaki plansız gelişmelerin su tüketimini sürekli olarak tetiklediğini belirten Erhürman, “Evlerimizde ve sanayide kullanılan suların arıtılıp tekrar kullanılması mümkünken maalesef bu imkan kullanılmamakta ve hatta arıtılmayan atık sular bir taraftan halk sağlığını tehdit ederken diğer taraftan temiz yeraltı su kaynaklarımızı da kirletmeye devam etmektedir” şeklinde konuştu.

“Hatalar su kaynaklarının

tükenmesine neden oldu”

banner134

Erhürman, yer altından kontrolsüzce su çekilmesi sonucunda akiferlerin büyük oranda tuzlanmasının su kaynaklarını sürdürülebilirlikten uzak bir noktaya taşıdığını belirterek, “Su konusunda yaşanan bu gelişmeler bilinmesine rağmen reel olarak hiçbir çalışma yapılmamış ve önlem alınmamıştır” dedi.

Tüm bu hataların su kaynaklarının tükenmesine neden olduğunu söyleyen Erhürman, bu soruna çözüm olarak Türkiye’den boru hattıyla su getirildiğini, ancak böyle bir su kaynağına kavuşmanın tüm sektörleri rahatlatmasına rağmen mevcut su kaynaklarının idamesi için yapılacak çalışmalarda rehavete kapılmasına sebep olduğuna dikkat çekti.

 “Geçtiğimiz yıl sorduk, yine soruyoruz…”

Geçtiğimiz yıl boru hattında yaşanan arızadan dolayı yaşanılan ‘su buhranının’ bunun en açık göstergesi olduğuna değinen Erhürman, şöyle devam etti:

“Geçtiğimiz yıl sorduk! Yine soruyoruz; suyun adaya geldiği günden başlanarak besleme-çekim dengesinin korunması, yeraltı su kaynaklarımızın beslenebilmesi için ne yapıldı? Akifer denetimi için herhangi bir proje hayat geçirildi mi? Alternatif su kaynakları yaratabilmek için ne yaptık? Şehirler için kaç tane yeni deniz suyu arıtma tesisi projelendirebildik? Atık Su Arıtma tesislerinin sayısını artırabildik mi? Arıtılmış suyu tarımda, sanayide kullanabilmek adına projeler geliştirebildik mi?

Kuyulara denetim yapabildik mi? Sayaçlandırma veya kapatma işlemi uyguladığımız kaç kuyumuz var? Kullandığımız suyun yüzde 70-75’ini tarımda kullandığımızı bilmemize rağmen tarımsal sulamadaki kayıpları asgariye indiren teknolojilere geçtik mi? Su tasarrufu yapma adına, çok su isteyen tarımsal ürünlerden az su isteyen tarımsal ürünlere geçmek için tarım politikaları geliştirdik mi?

Baraj, gölet yapabildik mi? Var olan göletlerimizin bakımını ve temizliğini yapabildik mi? Su tasarrufu için hangi bilinçlendirme çalışmaları yürüttük?

O günlerde de söyledik yine söylüyoruz; Türkiye’den gelen su, bizim nesiller boyu kullanacağımız bir su kaynağı değildir, Türkiye de su fakiri olma yolunda bir ülke ve bu kaynak sınırsız değildir. Mevcut kaynaklarımızı mutlaka geliştirip, çeşitlendirerek, verimli ve doğru şekilde kullanmalıyız.”

“Bir an önce envanter oluşturulmalı”

Erhürman, suyun ‘tükenmez bir kaynak’ olmadığının bilinmesi ve iyi planlama yapılması gerektiğini belirterek, su havzası yönetim planları ile su kaynakları ve kütlelerinin (dereler, göletler, kıyı suları) kalitesi ve miktarı hakkında bir an önce envanter oluşturulması gerektiğini dile getirdi.

Akifer denetim projelerinin de hayata geçirilmesi gerektiğini kaydeden Erhürman, mevcut kuyuların bir an önce denetlenerek sayaçlandırılması ve izinsiz ve/veya uygun olmayanların kapatılması gerektiğini ifade etti.

Tablo

Gölet İsmi  Kapasite  Haziran 2019 Doluluk Hacmi (m³)  %  Ocak 2021 Doluluk Hacmi (m³)  %

Yılmazköy Polatdere  517.167  486.219  %94  245.600  %47.49

Arapköy Uzundere  444.150  444.150  %100  Ölçülmez  - 

Arapköy Ayanidere  608.881  581.690  %95.5  599.046  %93.38

Beşparmak Alagadi Çiftlikdere  774.575  659.816  %85.1  293.481  %37.89

Hamitköy Baştanlıkdere  529.125  529.125  %100  351.581  %66.45

Değirmenlik Çataldere  296.814  296.814  %100  63.722  %21.47

Serdarlı Ağıllıdere  391.880  280.679  %71.6  128.759  %32.86

Geçitkale Eğridere  1.360.510  825.721  %60.6  705.396  %51.85

Ergazi Sayadere  405.025  397.121  %98.0  327.320  %80.81

Mersinlik Azganlıdere  1.145.065  Ölçülmez  -  Ölçülmez  - 

Dağyolu Üçparmakdere  392.250  388.194  %98  136.570  %34.82

Gemikonağı Madendere  4.121.205  4.121.205  %100  895.377  %21.73

Gönyeli  453.857  453.857  %100  331.316  %73

Kanlıköy  730.294  685.660  %93.8  577.398  %79.06

Haspolat  117.390  114.286  %97.3  48.427  %41.25

Gönendere  938.666  774.696  %82.5  856.352  %91.23

Akdeniz  1.468.157  1.456.215  %99.1  1.250.588  %85.18

TOPLAM  14.695.011  12.495.448  %75.7  6.810.933  %46.35

Dağyolu Üçparmakdere’deki su seviyesi ciddi oranda azaldı.

Hamitköy Baştanlıkdere’de su seviyesi istenilen düzeye çıkmasa da yüzde 66.45 dolaylarına yükseldi.

Fotoğraflar: Uğur KAPTANOĞLU

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75