Egemen eşitlik ve Jus Cogens

Son zamanlarda adını sıklıkla duyduğumuz “egemen eşitlik” kavramından bahsetmek istiyorum. Özellikle bu kavram, hukuk camiasının lisans döneminden hatırladığı uluslararası hukuk dersinin bilinmesi gereken konularındandır. Yine “Jus Cogens” denilen Latince “üstün hukuk” manasına gelen kavram, egemen eşitlik kavramıyla doğrudan ilintilidir. Bugün Türkiye Cumhuriyetinin yetiştirdiği önemli isimlerden ve benim de uluslararası hukuk hocam olan değerli büyüğüm Prof. Dr. Hüseyin Pazarcı’nın sınav soruları arasında bahsi geçen iki kavramı görmek mümkündü. Zira her iki kavram da uluslararası hukukun yapıtaşı diyebileceğimiz niteliğe haizdir.

Egemen eşitlik bir devletin, diğer devletler karşısında bağımsız ve kendi sınırları içinde meşru egemen olduğunu belirten ayrıca hiçbir devletin de bir diğerinden üstün olmadığını niteleyen bir uluslararası hukuk ilkesidir. Görüldüğü gibi bu kavram devletlerin egemen eşitliği üzerine inşa edilmiştir. 1945 yılında imzalanan Birleşmiş Milletler Sözleşmesi'nin de temelini oluşturur. Sözü edilen Sözleşme’nin egemen eşitlik kavramıyla bağlantılı maddelerine örnek verecek olursak;

*Örgüt, tüm üyelerin egemen eşitliği ilkesi üzerine kurulmuştur.

*Tüm üyeler, uluslararası ilişkilerinde gerek herhangi bir başka devletin toprak bütünlüğüne ya da siyasal bağımsızlığa karşı, gerek Birleşmiş Milletlerin Amaçları ile bağdaşmayacak herhangi bir biçimde kuvvet kullanma tehdidine ya da kuvvet kullanılmasına başvurmaktan kaçınırlar.

*Tüm üyeler, üyelik sıfatından doğan hak ve çıkarlardan tümünün yararlanmasını sağlamak için bu Antlaşma'ya uygun olarak üstlendikleri yükümlülükleri iyi niyetle yerine getirirler.

*Tüm üyeler, uluslararası nitelikteki uyuşmazlıklarını uluslararası barış ve güvenliği ve adaleti tehlikeye düşürmeyecek biçimde, barışçı yollarla çözerler.

II. Dünya Savaşı sonrası devletler, daha insancıl (hümanist) bir düşünce yapısıyla birtakım ilkeler benimseyerek barışçıl bir dünya kurma yoluna gitmek istemişlerdir. Bunun sonucu olarak da belirli ilkelerin (egemen eşitlik ya da soykırımın yasaklanması gibi) juscogens (üstün hukuk) niteliklerinin göz ardı edilmemesi gerektiğine dikkat çekilmiştir. Daha insancıl bir dünyada devletlerin egemen eşitlik temelinde yer alması gerekecek buna aykırı davranış ise egemen eşitliğin juscogens niteliğine gölge düşürecektir. Bugün gelinen noktada KKTC’nin, “egemen iki eşit devlet” vurgusu yapması işte tam da BM Sözleşmesi’nin koruduğu ilkeyi oluşturmaktadır. Kıbrıs Türk Halkı, haklarını koruyabilmek için yıllarca hukuk mücadelesi vermiştir. Cenevre’de düzenlenen gayrı resmi görüşmelerde de bu mücadelenin yeni şekli yer almıştır.

  Cumhurbaşkanımız Sayın Ersin Tatar tarafından sunulan altı maddelik öneri şu şekilde olmuştur:

1- Genel Sekreter, Güvenlik Konseyi'nin iki tarafın eşit uluslararası statüsünün ve egemen eşitliğinin güvence altına alındığı bir kararı kabul etmesi için inisiyatif alacaktır. Böyle bir karar, mevcut iki Devlet arasında iş birliğine dayalı bir ilişki kurulması için yeni bir temel oluşturacaktır.

2- Yukarıda belirtilen düzenlemeyle iki tarafın eşit uluslararası statüsü ve egemen eşitliği sağlandıktan sonra, BM Genel Sekreteri himayesinde karşılıklı olarak kabul edilebilir bir iş birliği anlaşması oluşturmak için sonuç odaklı ve belli bir zaman aralığına dayalı müzakerelere başlayacaklardır.

3- Müzakereler, iki bağımsız Devlet arasındaki gelecekteki ilişkilere, mülkiyet, güvenlik ve sınır düzenlemesinin yanı sıra AB ile ilişkilere odaklanacak.

4- Müzakereler, Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'nin yanı sıra uygun olduğu hâllerde, gözlemci olarak AB tarafından desteklenecektir.

5- Herhangi bir anlaşma bağlamında, iki Devlet karşılıklı olarak birbirini tanıyacak, üç Garantör Devlet bunu destekleyecektir.

6- Bu müzakereler sonucunda varılacak herhangi bir anlaşma, iki Devlette ayrı olarak eşzamanlı referandumlarda onaya sunulacaktır.

Sonuç olarak müzakerelere başlayabilmek için önemli bir adım atılmış ve iki bağımsız devlet çağrısı, uluslararası camiada yankılanmıştır. Kıbrıs Türk Halkının hukuksal mücadelesi devam edecektir…

 

YORUM EKLE

banner111

banner34

banner75