140 ülke arasında 89'uncu sıradayız

banner37

Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) bünyesinde hazırlanıp yayımlanan ‘Kuzey Kıbrıs Ekonomisi Rekabet Edebilirlik Raporu’ verilerine göre KKTC’nin güncel yeri, geçen yılın ‘sadece bir tık’ üzerinde

140 ülke arasında 89'uncu sıradayız
banner90

Ali ÇATAL

Aytaç Çerkez, Prof. Dr. Hasan Amca ve Dr. Yenal Süreç tarafından hazırlanıp, Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) tarafından yayımlanan Kuzey Kıbrıs Ekonomisi Rekabet Edebilirlik Raporu 2018-2019’dan derlenen bilgilere göre Kuzey Kıbrıs ekonomisi, bu yıl elde ettiği 55.21’lik ‘rekabet edebilirlik endeks puanı’ ile 140 ülke arasında 89’uncu sırada yer alıyor, ki bu da geçen yılki durumdan gözle görünür anlamda bir gelişme kaydedilemediğini ortaya koyuyor.

Farklı 12 başlıkta ‘rekabet edebilirlik’ performansı

Dünya Ekonomi Forumu (DEF) tarafından 140 ülke için hazırlananKüresel Rekabet Edebilirlik çalışması, Kuzey Kıbrıs ekonomisiiçin her yıl KTTO tarafından ayrıcahazırlanıyorve Kuzey Kıbrıs’ın, ülke puanları önceden hesaplanmışdiğer ülkeler arasındaki yerini tespit etmeyi amaçlıyor.Bahse konu ülke endeksi hesaplanırken, DEF tarafındanbelirlenen metodolojiye bağlı kalınıyor ve ‘olabildiğince’ aynı değişkenlerin kullanılmasına dikkat ediliyor.

   Keza, her yıl belirlenen değişkenlerin bir kısmı anketyoluyla elde edilirken; bir kısmı da yayınlanmış istatistiklerdenderleniyor ancak bazı istatistikler, Kuzey Kıbrıs’taderlenmediği için her yıl belirli sayıda değişken ya hesaplamayakatılmıyorya da ‘en yakın olabilecek’ gösterge seçilerekkullanılıyor. Bu yıl da özellikle metodolojide yapılandeğişiklik sonucunda yenilenen değişkenlerin bazılarına aitistatistik tutulmadığından,bunların hesaplamalarda kullanılabilmesine yazık ki mümkün olmamış fakat buna rağmen her bölüm altında yeralan değişkenlere eşit ağırlıklar verilmesi yoluyla önce bölümpuanlarına ardından da ülke puanına ulaşılmış.

100 üzerinden 55.21

Raporda belirtildiğine göre bu yıl ilk kez ‘100 üzerinden endeks değeri hesaplaması’ uygulamasınabaşlanmış ve yenilenen bu metodoloji ile Kuzey Kıbrıs’ın ülkepuanı ‘100 üzerinden 55.21’ olarak hesaplanmış. Yani bu puanıbir dönemin 7’lik sistemine dönüştürdüğümüzde 3.88 gibi bir düzeyin ifade edildiği görülüyor, ki bu da tatmin edici olmaktan çok uzak. Bunun, bir önceki yılın ülke puanı 3.77’nin ‘bir tık üzerinde’ birbanda tekabül etmesi demevcut durumu daha net ortaya koyar mahiyette. Bu bağlamda Kuzey Kıbrıs, bu yıl elde ettiği 55.21’lik ‘rekabet edebilirlik endeks puanı’ ile 140 ülke arasında89’uncu sırada yer alıyor ve 109’uncu sıradan sadece 20 sıra ilerliyor.

Yeni metodoloji olumlu yansıdı

   Kuzey Kıbrıs’ın ülke puanında çok ciddi bir değişim olmamasına rağmen, sıralamada bu denliilerlemesinin birkaç açıklamasının olabileceği de uzmanlar tarafından bahse konu rapora yansıtılmış. Buna göre, bu yıl puanlamanın 100 üzerinden yapılmaya başlanmasınınyanında puanlamada ülkelerin gelişim düzeylerine bağlıyapılan ağırlıklı puanlamadan vazgeçilmesi ‘en önemli etken’ olarak savunulurken;geçmişyıllarda ülkelerin gelişmişlik seviyelerine göre belirlenenFaktör Odaklı, Etkinlik Odaklı ve İnovasyon Odaklı aşamaların her biri için değişkenlerin farklı ağırlıklarla puanlanarak endeksdeğerinin hesaplanması uygulamasına son verilmesinin de KKTC ekonomisinin sıralamadaki yerine olumlu yansıdığı kayıtlara geçmiş.

Bundan daha da önemlisi olarak anketyoluyla elde edilen değişkenlerin toplam içindeki payının yüzde 65’ten yüzde 40’a indirilmesinin de ankete katılanların verdiğiyanlı veya olumsuz olabilecek sonuçların etkisini ‘nispeten’azalttığı gerçeği de vurgulanırken,“Tabii tüm bu yeni gelişmeler ülke puanındançok ülke sıralamasını daha fazla etkilemiş durumdadır. Bununnedeni de yeni metodolojiden Kuzey Kıbrıs’ın diğer ülkelerinçoğunluğuna göre daha fazla olumlu etkilendiğindendir” ifadeleri kullanılmış.

Yükselenler ve düşenler

Rekabet Edebilirlik Endeksini oluşturan başlıklardanbirincisini teşkil eden ‘Kurumlar’ kategorisi altında ‘güvenlik, mülkiyethakları, şeffaflık ve kurumsal yönetişim’ alanlarındakiülke performansını ölçmeye yönelik 20 değişkene yerverilmiş. Kuzey Kıbrıs’ın bu bölüm puanı 52.8 olarakhesaplanırken; ülke, 72’nci sırada yani ‘tam ortada’ yer almıştır.Bu bölümde incelenen veriler içerisinden uyuşmazlıklarınçözümünde yasal çerçevenin etkinliği ile polis hizmetleriningüvenilirliği başlıklarından 34.4 ve 48.1 puan ile en düşükskorların alındığı göze çarparken,bu bölümün en başarılı alanlarıysa nüfusaoranlanarak hesaplanan, yüksek olması halinde ‘güvenliktehdidi’ olarak kabul edilen ve ülkemiz özelinde ‘yüzde 0’ olarak hesaplanan terörizm oranı ile 100 binde 2.5’lik bandıyla cinayetoranları olarak kayıtlara geçmiş.

Su kaynaklarına erişimde değişen bir şey yok

banner9
Bölüm 2’de Altyapı başlığı altında yer alan hava, deniz ve kara ulaştırması ile elektrik ve su kaynaklarıyla ilgili değişkenleryer alırken, Kuzey Kıbrıs’ın bu bölüm puanı 46.9 olarak hesaplanmış. Bu puan da geçen yıl 7 tabanlı sistemde eldeedilen 3.30 (47.1) ile çok yakın bir durumda. Bu bölüm puanınagöre Kuzey Kıbrıs, 119’uncu sırada yer alıyor. Geçen yıl isebenzer bir puanla 110’uncu sırada kendimize yer bulduğumuz düşünüldüğünde, bu alanlarda ‘dişe dokunur’ bir gelişme kaydedemediğimiz, ilgili rapordan okunabiliyor.

Bu durumda KuzeyKıbrıs’ın altyapı ile ilgili koşullarında herhangi bir iyileşmeolmadığından, aynı puanla bu yıl ‘genel sıralamada ilerleme olduğu halde’ daha aşağılara düşmesine yol açmış.Bu bölümde en iyiperformans, yüzde 100’lük bir oranla‘elektriğe erişim, elektrik kayıp-kaçak oranı’olurken, en kötü performans ise ancak 140’ıncı sırada yer alabildiğimiz karayolları kalitesi ve 127’nci olabildiğimiz havalimanı bağlantısı olmuş.

Fiber internetteki gerilik son derece bariz

   Söz konusu raporun üçüncü bölüm ise bu yıl yenilenerek oluşturulmuş ‘Bilgi ve BilişimTeknolojilerine Uyum’ başlığı olmuş. Endüstri 4.0 kapsamındakidijitalleşmenin önemli bileşenleri olan internet kullanımı veerişimi ile ilgili değişkenlerin yer aldığı bölüm,aynı zamanda Kuzey Kıbrıs’ın enyüksek sıralamayı aldığı bölümü de oluşturuyor. Bu bölümdeki puanımız 71.1olurken, bu puan Kuzey Kıbrıs’ı 140 ülke arasından 29’uncu sıraya yerleştiriyor.

İnterneteerişim yöntemleri ile ilgili farklı 5 değişkenin bulunduğu bualandaki bütün veriler hazır istatistiklerden elde edilirken, anketörlerin olumlu veya olumsuz etkisinden de arındırılmış. Buna göre KuzeyKıbrıs, nüfusa göre cep telefonu aboneliği ile sabit geniş bantinternet erişiminde 100 puan ile ilk sırada yer alırken; sadecefiber internet kullanıcı sayısında aldığı düşük puanla 111’incisıraya düşüyor.

2018 enflasyonu kayda geçmedi

Bölüm 4’teise ‘Makroekonomik İstikrar’ başlığı yer alıyor ve Kuzey Kıbrıs’ın bu bölümdeki puanının 70.3, sırlamasının ise 96 olduğu görülüyor. Bu bölümde sadece iki değişken yer alırken, bunlarsırasıyla Enflasyon Oranı ve Borç Dinamikleri başlıklarını taşıyor.Kullanılan yöntem gereği tüm ülkeler 2017 yılına ait rakamlarıkullandığından, bu çalışmada da 2017 yılı enflasyon rakamıdikkate alınmış.Bu nedenle 2018 yılı sonlarında hızlı birartış trendine giren yüksekenflasyon, bu yılın endeksine etkietmemiş. İkinci değişkenle ilgiliyse, ülkelerin borçstoklarının uluslararası derecelendirme kurumlarının ülkelerin riskliliğine göre yaptığı puanlamayla ağırlıklandırılması istendiğinden ve Kuzey Kıbrıs’a ait böyle bir uluslararası derecelendirme mevcut olmadığından, bu segment hesaplamamış.

‘İş gücü’ başlığında her şey stabil

   Hem başlık hem de içerik olarak bu yıl yenidendüzenlenen bölümlerden biri de ‘Beceriler’ ara başlığı olurken, bu pasaj, söz konusu raporun altıncı bölümünü teşkil ediyor. Rekabetedebilirlik açısından her ekonomi için önem arz eden, toplumunve özellikle işgücünün sahip olduğu beceriler ile bunları edinmeşekillerinin sorgulandığı bölümdeki değişkenler,raporda ‘mevcut işgücüve gelecekteki işgücü’ olarak iki alt bölüme ayrılmış. KuzeyKıbrıs’ın bu bölümdeki puanı 54.5 olurken, sıralamadaki yeriyse97’ncilik olmuş. Bu yılın hem puanı hem de sıralaması geçenyıl ile aynı olurken,bu alanda da yeni değişkenler olmasına rağmen fazla bir ilerleme ortaya çıkmadığı gerçeğiyle de yüzleşilmek durumunda.

Bubölümdekien iyi alan, 96.8’lik puan ve 16’ncı sıra ile ilköğretimdeöğretmen başına düşen öğrenci sayısı olurken, en kötüperformans ise sadece 139’uncu sırayı alabildiğimiz kalifiye eleman bulma kolaylığı ile 138’inci sırada yer aldığımız ‘mesleki eğitimin kalitesi’ alanları olmuş. Her ikialan da anket sorularına verilen yanıtlardan elde edildiğindenve iş insanlarının bu konuhakkındaki yargılarını yansıtıyor ancak bu alandaki skorun ve sırlamanın iyileşmemesi,geleceğin işgücünü yaratabilme noktasında eğitim sistemindesıkıntı olduğu görüşü ve saptamasını da ortaya çıkarıyor.

‘Firma Faaliyetlerinin Egemenliği’nde çok gerideyiz

Çalışmanın üçüncü kısmını teşkil eden ‘Piyasalar’başlığının altında ise toplam 4bölüm yer alıyor. Bunlardan ilki,‘Ürün Piyasası’ olurken; bu bölüm içeriğinde yer alan değişkenlerin düzenlenmesi ve farklı ilave değişkenlerin eklenmesiyle pasajın kapsamı da genişletilmiş. Bu alandaKuzey Kıbrıs’ın puanı 59.4 olurken, sırlamadaki yeri de 51’incilikolmuş. Toplam 8 değişkenin yer aldığı bu başlıkta en iyiperformans, 5’inci sırayı aldığımız‘Ticaret Ağırlıklı Tarife Oranları’ olurken,en kötü performans ise ancak 135’inci sıradan listeye girebildiğimizve piyasalardakifirmalar arası rekabet ortamını ölçmeyi hedefleyen ‘FirmaFaaliyetlerininEgemenliği’ alanı olmuş.

Raporun sekizinci bölümündeyse ‘İşgücüPiyasaları’konusu yer alıyor. Bu bölümde işgücü piyasalarındakiesneklik ve iş yerinde meritokrasi konularını sorgulayan toplam 12 değişken bulunuyor. Rapora göre Kuzey Kıbrıs, bu alandaki piyasa verileriyle 50.1 puan ile 119’uncu sırada yer alırken; söz konusu durum, fazla esnek ve proaktif politikalar izleyen bir yapıdaolmadığımızı da gösteriyor.‘İşgücü PiyasasınınEtkinliği’ olarak geçtiğimiz yıllarda adlandırılan bu bölümün başlığı, bu yıl ‘İşgücüPiyasası’ olarak değiştirilirken, bölümün içeriğinde yer alan verilerden‘işten çıkarma maliyetleri, kadınların işgücüne katılım oranı’ gibigeçmiş yıllarda da yer alan bazı veriler korunup; ‘işçi işverenilişkilerinde işbirliği, aktif işgücü politikaları, yabancı istihdamkolaylığı’ gibi işgücüpiyasasının esneklik ve atikliğini daha fazladikkate alan göstergeler de alana dahil edilmiş.

Bu bağlamda, KuzeyKıbrıs’ın bu bölümde ‘nispeten daha iyi’ olduğu alanlar da 60.3 puan ve 52’nci sıra ile işçi-işverenilişkilerinde işbirliği ve 50.9 puan ve 61’inci sıra ile maaş veverimlilik olarak göze çarpıyor. Bu bölümünen düşük skorları ise 28.2 puan ile 135’inci olabildiğimiz profesyonel yönetime güven ve 47.4 puan ile 120’nci sırada yer aldığımız yerli işgücü hareketliliği olduğu çıkarımı yapılabiliyor.

Güncelleme Tarihi: 06 Mayıs 2019, 10:11
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner108

banner107

banner88

banner96