Bütçe açığı 59 milyon TL’yi buldu

banner37

Merkez Bankası’nın, Maliye Bakanlığı verilerine dayandırdığı ve 2020 yılının ilk üç çeyreğindeki bütçe gerçekleşmesini içeren bültenine göre, mali yapıda ciddi bir dengesizlik söz konusu

Bütçe açığı 59 milyon TL’yi buldu
banner90
banner99

Ali ÇATAL

“BÜTÇE GELİRLERİ AZALDI”… Maliye Bakanlığı verilerine göre, 2020 Mali Yılı’nın üçüncü çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla, bütçe gelirlerinde yüzde 2,9 düşüş yaşanırken; gider toplamında yüzde 10,8 bandında bir artış kayda geçti. Bu değişimle, bütçe gelirleri ve bütçe giderleri, 2020 yılı üçüncü çeyreğinde 2 milyar 331 milyon 900 bin ve 2 milyar 231 milyon 400 bin TL olarak gerçekleşti. 2019 yılının üçüncü çeyreğinde 385 milyon 900 bin TL fazla veren kamu maliyesi, 2020’de 100 milyon 500 bin TL fazla verdi.

“TAHSİLAT ÖNGÖRÜSÜ TUTMADI”… Maliye Bakanlığı’ndan alınan bilgiler uyarınca, 2020 yılında öngörülen toplam bütçe gelirlerinin şimdilik yüzde 24,4’ünün tahsil edildiği de görülürken; 2020 yılı içinde hizmet ve faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılacağı tahmin edilen 9 milyar 340 milyon 400 bin TL’nin yüzde 23,9’unun üçüncü çeyrek dahilinde kullanıldığı da söz konusu raporlara yansıdı. Bu oran, bir önceki yılın aynı döneminde ise yüzde 26,2 olarak kayıtlara geçmişti.

“CARİ AÇIK BÜYÜDÜ”… Merkez Bankası raporuna göre, 2020 yılının dokuz aylık bütçe gelirleri ve giderleri toplamı, sırasıyla 5 milyar 509 milyon 500 bin TL ve 5 milyar 568 milyon 300 bin TL olarak gerçekleşirken; bu rakamlar, 2019 yılında sırasıyla 5 milyar 289 milyon 700 bin TL ve 5 milyar 27 milyon 800 bin TL hesaplanmıştı. Bu bağlamda, 2019 yılının ilk dokuz aylık gerçekleşmesi incelendiğinde, 261 milyon 900 bin TL fazla veren bütçe dengesinin, 2020 yılının aynı döneminde 58 milyon 800 bin TL açık verdiği görülüyor.

KKTC Merkez Bankası bünyesinde hazırlanıp kamuoyuyla paylaşılan ve 2020 yılının ilk üç çeyreğine dair ekonomik verileri kapsayan bültene göre, 2019 yılının ilk dokuz aylık gerçekleşmesi incelendiğinde, 261 milyon 900 bin TL fazla veren bütçe dengesi, 2020 yılının aynı döneminde 58 milyon 800 bin TL açık verdi.

Merkez Bankası’nın, Maliye Bakanlığı tarafından yayımladığı verilere dayandırdığı çözümlemesi, 2020 yılının ilk üç çeyreğindeki bütçe gerçekleşmesindeki sıkıntılar, ‘sene sonuna yönelik tahminler olumlu görünse de’ bütçe açığını işaret ediyor.

Söz konusu verilere göre, 2020 Mali Yılı’nın ikinci çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla, KKTC’nin bütçe gelirleri toplamında yüzde 0,2 bandında bir artış olurken; gider toplamı da yüzde 10 yükseldi.

Bu değişimlerin ardından, bütçe gelirleri ve bütçe giderleri, 2020 yılının ikinci çeyreğinde 1 milyar 475 milyon 500 bin ve 1 milyar 733 milyon 300 bin TL olarak gerçekleşti.

Keza, 2019 yılının ikinci çeyreğinde 104 milyon TL açık veren kamu maliyesi de 2020 yılının aynı döneminde 257 milyon 800 bin TL kayıp verdi.

Ayrıca, 2020 Mali Yılı’nın üçüncü çeyreğinde de bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla, KKTC’nin bütçe gelirleri toplamında yüzde 2,9 düşüş yaşanırken; gider toplamında ise yüzde 10,8 artışın kayda geçtiği bilgisi de bahse konu verilere yansıdı.

Bu değişimlerin ardından, bütçe gelirleri ve bütçe giderleri, 2020 yılı üçüncü çeyreğinde 2 milyar 331 milyon 900 bin ve 2 milyar 231 milyon 400 bin TL olarak gerçekleşti. 2019 yılının üçüncü çeyreğinde 385 milyon 900 bin TL fazla veren kamu maliyesi, 2020 yılının aynı döneminde ise 100 milyon 500 bin TL fazla verdi.

Yine 2019 yılının tamamında elde edilen 7 milyar 402 milyon 900 bin TL tutarındaki bütçe gelirleri toplamının yüzde 32,4’ünün, üçüncü çeyrek içinde tahsil edildiği de ilgili raporlardan okunan bilgiler arasında.

Öte yandan, 2020 yılının aynı döneminde öngörülen toplam bütçe gelirlerinin yüzde 24,4’ünün tahsil edildiği de görülürken; 2020 yılı içinde hizmet ve faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılacağı tahmin edilen 9 milyar 340 milyon 400 bin TL’nin yüzde 23,9’unun üçüncü çeyrek dahilinde kullanıldığı da söz konusu raporlara yansıdı.

Hatırlanacağı üzere bu oran, bir önceki yılın aynı döneminde yüzde 26,2 olarak kayıtlara geçmişti.

Vergi gelirleri ilk sırada

Maliye Bakanlığı verilerine göre, 2020 Mali Yılı ikinci çeyreği itibarıyla bütçe gelirleri, bir önceki yılın aynı dönemine göre 3 milyon 300 bin TL artış göstererek 1 milyar 475 milyon 500 bin TL olarak gerçekleşti.

Bütçe gelirleri içerisinde en büyük paya sahip ‘vergi gelirleri’ kalemi toplamı, 2020 yılı ikinci çeyreği içinde, bir önceki yıl aynı dönemine kıyasla yüzde 19,4 düşüş yaşayarak 925 milyon 300 bin TL olurken; vergi gelirleri toplamı, 2019 yılının aynı döneminde ise 1 milyar 148 milyon 300 bin TL hesaplanmıştı.

İlgili raporlar uyarınca, bütçe gelirleri içinde en yüksek ikinci paya sahip ‘diğer gelirler’ kalemi, 2020 yılının ikinci çeyreğinde 289 milyon TL, önceki yılın ikinci çeyreğinde ise 25 milyon 800 bin TL olarak gerçekleşti.

Diğer gelirler kaleminde yaşanan bu artışının nedeni olarak, Tasarruf Mevduatı Sigortası ve Finansal İstikrar Fonu’ndan (TMSFİF) alacak tahsilatı olarak gerçekleşen 265 milyon 500 bin TL’lik tutarın gösterildiği raporlara göre, 2020 yılının ikinci çeyreği dahilinde ‘vergi dışı gelirler’ kalemi ise bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12,4 düşüş göstererek 261 milyon 200 bin TL olarak belirlendi.

Diğer yandan, 2020 Mali Yılı üçüncü çeyreği itibarıyla bütçe gelirleri, bir önceki yılın aynı dönemine nazaran 68 milyon 900 bin TL azalarak 2 milyar 331 milyon 900 bin TL olurken; bütçe gelirleri içerisinde en büyük paya sahip ‘vergi gelirleri’ kalemi toplamı da 2020 yılının üçüncü çeyreği içinde, bir önceki yıl aynı dönemine kıyasla yüzde 3 azalarak 1 milyar 393 milyon 900 bin TL oldu. Vergi gelirleri toplamı, 2019 yılının aynı döneminde 1 milyar 437 milyon 400 bin TL hesaplanmıştı.

Bütçe gelirleri içinde en yüksek ikinci paya sahip ‘alınan bağış, yardım ve krediler’ kalemi, 2020 yılının üçüncü çeyreğinde 602 milyon 900 bin TL, bir önceki yıl üçüncü çeyrekte ise 426 milyon 700 bin TL olarak gerçekleşirken; 2020 yılının üçüncü çeyreğinde ‘vergi dışı gelirler kalemi’ ise bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 29,3 düşüş göstererek 333 milyon 600 bin TL oldu.

Bunların yanı sıra 2019 yılının ilk dokuz ayı dahilinde, alınan bağış, yardım ve krediler kaleminin toplam bütçe gelirleri içindeki payı yüzde 8,1 olarak belirlenmişken; bu kalem, 2020 yılının aynı döneminde yüzde 11,9 olarak gerçekleşti.

Ayrıca, aynı dönemler içerisinde, vergi gelirleri kaleminin payı yüzde 65,8’den yüzde 61,5’e, vergi dışı gelirler kaleminin payı ise yüzde 23,9’dan yüzde 20,7’ye düştü; diğer gelirler kaleminin payı ise yüzde 2,2’den yüzde 5,9’a yükseldi.

Personel giderlerinde yüzde 40’a yakın artış

Söz konusu raporlara göre, 2020 yılının ikinci çeyreği itibarıyla bütçe giderleri toplamı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 10 artış göstererek 1 milyar 576 milyon 200 bin TL’den 1 milyar 733 milyon 300 bin TL’ye ulaştı. Söz konusu dönemlerde, cari transferler, personel gideri ile diğer giderler kalemlerinde de sırasıyla yüzde 8,2, 2,1 ve 39,5 bandında artış kaydedildi.

Bütün bunların yanında, 2020 yılının üçüncü çeyreği itibarıyla bütçe giderleri toplamı da bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 10,7 bandında artış gösterdi ve 2 milyar 14 milyon 900 bin TL’den 2 milyar 231 milyon 400 bin TL’ye ulaştı. Söz konusu dönemlerde, cari transferler ve personel gideri kalemlerinde sırasıyla yüzde 26,8 ve 25,7 artış; mal ve hizmet alım giderleri kaleminde ise yüzde 56,5 seviyesinde düşüş kayda geçti.

KKTC bütçesinin cari transferler gider kalemi, 2020 yılının üçüncü çeyreğinde 994 milyon 800 bin TL, personel giderleri kalemi ise 837 milyon 200 bin TL olarak gerçekleşti. Sermaye giderleri ve transferler ve diğer giderler kalemleri de 2020 yılının üçüncü çeyreğinde sırasıyla yüzde 139,9 ve 95 artış göstererek 114 milyon 200 bin TL ve 77 milyon 800 bin TL bandında hesaplandı.

Personel giderleri kaleminin toplam giderler içindeki payı, 2019 yılı ilk dokuz ayı içinde yüzde 36,7 olarak ölçülmüşken; bu kalem, 2020 yılının aynı döneminde yüzde 37,6 seviyesinde gerçekleşti. 2019 yılının ilk dokuz ayında bütçe giderleri toplamının yüzde 45,3’ünü oluşturan cari transferler kaleminin payı da 2020 yılı aynı döneminde yüzde 45,6 oldu.

Personel giderleri ile cari transferler kalemleri toplamının bütçe giderleri içindeki payı, 2019 yılının ilk dokuz aylık döneminde yüzde 82 bandındayken; bu gider kalemleri, 2020 yılının aynı döneminde yüzde 83,2 olarak gerçekleşti. Diğer giderler kaleminin toplam giderler içindeki payı da 2019 yılının ilk dokuz ayı içinde yüzde 18 olarak belirlenmişken; bu kalem, 2020 yılının aynı döneminde yüzde 16,8 seviyesinde gerçekleşti.

Bütçe uygulama sonuçları

Maliye Bakanlığı’ndan alınan bilgiye göre, 2020 yılının tamamında bütçe gelir ve giderleri toplamlarının sırasıyla 9 milyar 554 milyon 200 bin TL ve 9 milyar 340 milyon 400 bin TL olacağı öngörülüyor.

Bu rakamlar göz önünde bulundurulduğunda da 2019 yılının bütçe verilerine kıyasla, 2020 yılının tamamında bütçe gelirlerinde yüzde 29,1, bütçe giderlerinde ise yüzde 21,5 bandında bir artışın yaşanması bekleniyor.

Bütçe gelirleri içerisinde en yüksek paya sahip vergi gelirleri kaleminin 2020 yılında 2019 yılına kıyasla yüzde 8,8 artış göstererek 5 milyar 381 milyon 100 bin TL seviyesine ulaşması öngörülürken; bütçe gelirleri içerisinde yer alan vergi dışı gelirler kaleminin de 2020 yılında, bir önceki yıla kıyasla yüzde 19,6 düşüş ile 1 milyar 278 milyon 900 bin TL seviyesine gerilemesi bekleniyor.

Keza, 2019 yılında 579 milyon TL seviyesinde gerçekleşen alınan bağış, yardım ve krediler kalemi toplamının, 2020 yılının tamamında, önceki yıla kıyasla yüzde 319,3 artış göstererek 2 milyar 427 milyon 900 bin TL seviyesine yükseleceği tahmin edilirken; diğer gelirler kaleminin ise 2020 yılında, bir önceki yıla kıyasla yüzde 63 artış göstererek 466 milyon 300 bin TL olarak gerçekleşmesi öngörülüyor.

Diğer yandan, 2019 yılının tamamında, bütçe giderleri içerisinde en yüksek paya sahip cari transferler kaleminin, 2020 yılı dahilinde, önceki yıla nazaran yüzde 14,5 artış göstererek 3 milyar 830 milyon 700 bin TL seviyesine yükseleceği öngörülürken; bütçe giderleri içerisinde en yüksek ikinci paya sahip personel giderleri kaleminin ise yüzde 10,9’luk bir artışla 3 milyon 83 bin TL seviyesine ulaşması bekleniyor.

Aynı şekilde, 2020 yılının tamamında mal ve hizmet giderleri kaleminin, 2019 yılına kıyasla yüzde 40,5 düşüş kaydederek 672 milyon 400 bin TL seviyesine gerileyeceği hesaplanırken; bütçe toplam gelir-giderleri incelendiğinde, 2019 yılında 285 milyon 600 bin TL açık veren bütçe dengesinin, 2020 yılının sonu itibarıyla 213 milyon 800 bin TL fazla vermesi de öngörülüyor.

Öte yandan, 2020 yılının dokuz aylık bütçe gelirleri ve giderleri toplamı, sırasıyla 5 milyar 509 milyon 500 bin TL ve 5 milyar 568 milyon 300 bin TL olarak gerçekleşirken; bu rakamlar, 2019 yılında sırasıyla 5 milyar 289 milyon 700 bin TL ve 5 milyar 27 milyon 800 bin TL hesaplanmıştı.

Yanı sıra, 2020 yılının ilk dokuz aylık bütçe gelirleri kalemleri incelendiğinde, vergi gelirleri kaleminin gerçekleşme oranı yüzde 62,96 olurken; önceki yılın aynı döneminde bu oranın yüzde 70,38 olduğu da bahse konu raporlardan okunabilen veriler arasında.

Alınan bağış, yardım ve krediler kaleminin, 2019 yılının ilk dokuz ayında gerçekleşme oranı yüzde 73,7 bandındayken, bu kalemin, 2020 yılının ilk dokuz aylık döneminde gerçekleşme oranı yüzde 27,06 hesaplandı.

Bu bağlamda, 2019 yılının ilk dokuz aylık gerçekleşmesi incelendiğinde, 261 milyon 900 bin TL fazla veren bütçe dengesinin, 2020 yılının aynı döneminde 58 milyon 800 bin TL açık verdiği görülüyor.

Güncelleme Tarihi: 14 Aralık 2020, 11:47
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner75