banner6

Bütçe açığı 830 milyon TL’yi bulacak

banner37

Maliye Bakanlığı verilerinde, 2020 yılında 536 milyon 200 bin TL olarak gerçekleşen bütçe açığının, 2021 yılsonu itibarıyla yüzde 54,8 bandında bir artış kaydedeceği öngörülüyor:

Bütçe açığı 830 milyon TL’yi bulacak
banner99

Ali ÇATAL

“FİNANSMAN DENGESİZLİĞİ DERİNLEŞİYOR”… Bütçe gelirlerinden T.C. kredileri kaleminin çıkarılması suretiyle elde edilen toplam gelir rakamı ile bütçe giderleri arasındaki farka eşit olan finansman dengesi, 2021 yılı birinci çeyreğinde 229 milyon 200 bin TL açık verdi. Ayrıca, 2021 yılının birinci çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine göre, yerel gelirler kalemi de yüzde 2 bandında bir düşüş yaşadı ve 1 milyar 614 milyon 600 bin TL seviyesinde gerçekleşebildi.

“YEREL GELİRLERİN AĞIRLIĞI ERİYOR”… Maliye Bakanlığı’nın 2021 yılı birinci çeyreği itibarıyla oluşan bütçe rakamlarına göre, yerel gelirlerle bütçe giderlerini karşılama oranı yüzde 87,6 seviyesinde gerçekleşti. Aynı oran, 2020 yılının aynı döneminde yüzde 102,8 seviyesindeydi. Yerel gelirler toplamının bütçe giderlerini karşılama oranının 2021 yılında yüzde 67,4 seviyesinde gerçekleşmesi de beklenirken; bu oran, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla yüzde 92, yüzde 88,8 ve yüzde 75,1 bandında kayda geçmişti.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanıp yayımlanan rapor ve bültenler uyarınca, 2021 mali yılının birinci çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla, KKTC bütçe gelir toplamında yüzde 5,1 düşüş olurken; gider toplamında yüzde 15 bandında bir artış kayıtlara geçti.

Bu değişimlerin ardından da bütçe gelirleri ve bütçe giderleri, 2021 yılı birinci çeyreğinde sırasıyla 1 milyar 614 milyon 600 bin TL ve 1 milyar 843 milyon 800 bin TL olarak gerçekleşti.

Bu bağlamda, 2020 yılının birinci çeyreğinde 98 milyon 500 bin TL fazla veren kamu maliyesi ise 2021 yılının aynı döneminde 229 milyon 200 bin TL açık verdi.

Ayrıca, 2020 yılının tamamında elde edilen 8 milyar 160 milyon TL tutarındaki bütçe gelirleri toplamının yüzde 20,9’u birinci çeyrek içinde tahsil edildi. 2021 yılının aynı döneminde 9 milyar 380 milyon TL seviyesinde gerçekleşeceği öngörülen toplam bütçe gelirlerinin ise yüzde 17,2’si tahsil edilebildi.

Yanı sıra 2021 yılı içinde hizmet ve faaliyetlerin yürütülmesinde harcanacağı öngörülen 10 milyar 210 milyon TL’nin yüzde 18,1’i birinci çeyrek dahilinde kullanıldı, ki hatırlanacağı üzere bu oran da bir önceki yılın aynı döneminde yüzde 18,4 olarak gerçekleşmişti.

Bütçe gelirleri 87,5 milyon TL geriledi

Maliye Bakanlığı verilerine göre, 2021 mali yılı birinci çeyreği itibarıyla bütçe gelirleri, bir önceki yılın aynı dönemine göre 87 milyon 500 bin TL düşüş göstererek, 1 milyar 614 milyon 600 bin TL oldu.

Bütçe gelirleri içerisinde en büyük paya sahip vergi gelirleri kalemi toplamı da 2021 yılı birinci çeyreği içinde, bir önceki yıl aynı dönemine kıyasla yüzde 8,6 düşüş yaşayarak 976 milyon 200 bin TL’ye geriledi. Vergi gelirleri toplamı, 2020 yılının aynı döneminde ise 1 milyar 68 milyon 500 bin TL olarak hesaplanmıştı.

Bütçe gelirleri içinde en yüksek ikinci paya sahip vergi dışı gelirler kalemi de 2021 yılının birinci çeyreğinde 488 milyon 400 bin TL olurken, bu kalem, önceki yıl birinci çeyrekte ise 544 milyon TL olarak gerçekleşmişti.

Öte yandan, 2021 yılı birinci çeyreği içinde diğer gelirler kalemi ise bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 321,3 artış göstererek 150 milyon TL oldu. 2020 yılı birinci çeyreğinde 54 milyon TL olan alınan bağış, yardım ve krediler kaleminde ise 2021 yılının aynı çeyreğinde gelir kazancı olmadı.

Bahse konu raporlar uyarınca, 2020 yılının birinci çeyreğinde vergi gelirleri kaleminin toplam bütçe gelirleri içindeki payı yüzde 62,8 iken, 2021 yılının aynı döneminde yüzde 60,5 olarak gerçekleşti.

Verilere göre, 2021 yılının birinci çeyreğinde 2020 yılının aynı dönemine göre vergi dışı gelirler kaleminin payı yüzde 32’den yüzde 30,2’ye, alınan bağış, yardım ve krediler kaleminin payı da yüzde 3,2’den yüzde 0’a düştü. Aynı dönemler içerisinde diğer gelirler kaleminin payı ise yüzde 2,1’den yüzde 9,3’e yükseldi.

Gider kalemlerinde ürkütücü artış

Maliye Bakanlığı raporlarından derlenen verilere göre, 2021 yılı birinci çeyreği itibarıyla bütçe giderleri toplamı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 15 artış gösterdi ve 1 milyar 603 milyon 600 bin TL’den 1 milyar 843 milyon 800 bin TL’ye yükseldi.

Ayrıca, 2021 yılının ilk çeyreğinde cari transferler, sermaye giderleri ve transferleri, personel giderleri ve mal ve hizmet alım giderleri kalemlerinde 2020 yılının aynı dönemine göre sırasıyla yüzde 10,9, yüzde 879,8, yüzde 12,3 ve yüzde 42,9 artış yaşandı; diğer giderler kalemi ise yüzde 47 azaldı.

Personel giderleri kaleminin toplam giderler içindeki payı, 2020 yılı birinci çeyreği içinde yüzde 39,3 bandındayken, 2021 yılının aynı zaman zarfında yüzde 38,4 oldu. 2020 yılının birinci çeyreğinde bütçe giderleri toplamının yüzde 45,2’sini oluşturan cari transferler kaleminin payı ise 2021 yılının birinci çeyreğinde düşüş göstererek yüzde 43,7 olarak ölçüldü.

Personel giderleri ile cari transferler kalemleri toplamının bütçe giderleri içindeki payı ise 2020 yılının birinci çeyreğinde yüzde 84,5 bandındayken, 2021 yılının aynı döneminde yüzde 82,1 olarak gerçekleşti.

Bütçe uygulama sonuçları

İlgili raporlarda, ayrıca, 2021 mali yılı bütçe tahminlerine göre bütçe giderleri ve gelirleri toplamlarının sırasıyla 10 milyar 210 milyon TL ve 9 milyar 380 milyon TL olarak gerçekleşeceği öngörülüyor.

Diğer taraftan, 2020 yılı bütçe gerçekleşmelerine kıyasla, 2021 yılında bütçe gelirlerinde yüzde 15, bütçe giderlerinde ise yüzde 17,4 artış yaşanması öngörülüyor. Bütçe gelirleri içerisinde en yüksek paya sahip vergi gelirleri kaleminin 2021 yılında 2020 yılına kıyasla yüzde 10,5 artacağı ve 5 milyar 351 milyon 800 bin TL seviyesinde gerçekleşeceği öngörülüyor.

Bütçe gelirleri içerisinde yer alan vergi dışı gelirler kaleminin 2021 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 5,1 düşerek 1 milyar 426, milyon 200 bin TL seviyesine gerilemesi de söz konusu raporlara göre, beklenenler arasında. Aynı şekilde, 2020 yılında 1 milyar 627 milyon 300 bin TL seviyesinde gerçekleşen alınan bağış, yardım ve krediler kaleminin de 2021 yılında, önceki yıla kıyasla yüzde 53,6 artış göstererek 2 milyar 500 milyon TL seviyesine yükseleceği öngörülüyor.

Diğer gelirler kaleminin ise 2021 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 45,8 azalarak 102 milyon TL olarak gerçekleşeceği öngörüsü de ilgili bülten ve raporlara yansıyan veriler arasında.

Keza, 2020 yılında bütçe giderleri içerisinde en yüksek paya sahip cari transferler kaleminin, 2021 yılında, önceki yıla nazaran yüzde 13,9 artış göstererek 4 milyar 335 milyon 600 bin TL seviyesine yükselmesi bekleniyor. Bütçe giderleri içerisinde en yüksek ikinci paya sahip personel giderleri kaleminin ise yüzde 4,7 artışla 3 milyar 288 milyon 600 bin TL seviyesine ulaşacağı öngörülüyor.

Yanı sıra, 2021 yılında sermaye giderleri ve transferi kalemi 2020 yılına kıyasla yüzde 46 bandında bir düşüş yaşayarak 353 milyon 300 bin TL seviyesine gerilemesi de öngörülürken; mal ve hizmet alım giderleri ve diğer giderler kalemlerinin ise sırasıyla 783 milyon 400 bin TL ve 1 milyar 449 milyon 100 bin TL olarak gerçekleşmesi bekleniyor.

Öte yandan, raporlara göre, 2021 yılı birinci çeyreği sonunda, 2021 yılı için öngörülen bütçe gelirlerinin yüzde 17,2’si tahsil edilirken; öngörülen bütçe giderlerinin ise yüzde 18,1’i harcandı.

Hatırlanacağı üzere 2020 yılı aynı dönemi için bu oranlar sırasıyla yüzde 20,9 ve 18,4 seviyelerinde gerçekleşmişti. 2020 yılında 536 milyon 200 bin TL olarak gerçekleşen bütçe açığının, 2021 yılı bütçe tahminine göre yüzde 54,8 artışla 830 milyon TL’ye ulaşacağı öngörülmektedir.

Finansman dengesi ‘şimdiden’ 230 milyon TL açık verdi

Maliye Bakanlığı’ndan alınan bilgiye göre, bütçe gelirlerinden T.C. kredileri kaleminin çıkarılması suretiyle elde edilen toplam gelir rakamı ile bütçe giderleri arasındaki farka eşit olan finansman dengesi, 2021 yılı birinci çeyreğinde 229 milyon 200 bin TL açık verdi fakat bütçe açığının finansmanı için 2021 yılının birinci çeyreğinde, T.C. kredileri kullanılmadı.

Ayrıca, 2021 yılının birinci çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine göre, yerel gelirler kalemi yüzde 2 düşüş yaşadı ve 1 milyar 614 milyon 600 bin TL seviyesinde gerçekleşti.

Yanı sıra, 2021 yılının birinci çeyreği itibarıyla oluşan bütçe rakamlarına göre, yerel gelirlerle bütçe giderlerini karşılama oranı yüzde 87,6 seviyesinde gerçekleşti. Aynı oran, 2020 yılının aynı zaman zarfında yüzde 102,8 seviyesinde kayda geçmişti.

Bütçe gelirlerinden T.C. yardım ve kredilerinin çıkarılması sonucu oluşan yerel gelirler toplamının bütçe giderlerini karşılama oranının 2021 yılında yüzde 67,4 seviyesinde gerçekleşmesi de ilgili raporlara göre beklenirken; bu oran, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında ise sırasıyla yüzde 92, yüzde 88,8 ve yüzde 75,1 seviyelerinde gerçekleşmişti.

Yerel gelirler ile bütçe giderleri arasındaki açığın giderilmesi için en önemli finansman kaynağı olarak görülen T.C. yardım ve krediler kaleminin bütçe giderlerini karşılama oranının 2021 yılında yüzde 24,5 seviyesine yükseleceği öngörülüyor. 2018, 2019 ve 2020 yıllarında ise bu oranın sırasıyla yüzde 8,9, yüzde 7,5 ve yüzde 18,7 seviyelerinde gerçekleştiği görülüyor.

Yerel gelirlerin bütçe giderlerini karşılama oranında son 10 yıllık dönemde olumlu bir tablo ortaya çıksa da ilgili raporlara göre, 2020 yılı ile birlikte yeni tip Koronavirüs (Kovid-19) salgınının ekonomik aktivite üzerinde meydana getirdiği olumsuz etkilere bağlı olarak bu tabloda bozulma meydana geldi ve yerel gelirlerin bütçe giderlerini karşılama oranında ciddi bir gerileme yaşandı.

Bu bağlamda, tüm dünyayı etkileyen Kovid-19 salgınının yıkıcı etkilerini asgari düzeye indirmek için birçok ülkede çeşitli tedbirler alındı. Haziran 2020 döneminde Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Küresel Ekonomik Görünüm raporunda, devletlerin borçlanma oranlarında Kovid-19 salgını nedeniyle büyük bir artış beklendiği vurgulanmıştı; KKTC’de de bu dönemde iç borçlanmaya gidildi.

Öngörülen iç borçlanma limiti 419 milyon TL

Söz konusu raporlara göre, 2021 yılının birinci çeyreğinde Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) ihalesi yoluyla toplam 114 milyon 100 bin TL borçlanıldı ve 88 milyon TL geri ödeme gerçekleşti. Ayrıca, bahse konu dönemin sonunda toplam DİBS stoku bakiyesi de 249 milyon 100 bin TL seviyesinde kayıtlara geçti.

Keza, 2021 yılı birinci çeyreği dahilinde DİBS ihraçları yoluyla net olarak 26 milyon 100 bin TL borçlanmaya ek olarak KKTC Merkez Bankası tarafından Maliye Bakanlığı’na 385 milyon TL tutarında Kısa Vadeli Avans da kullandırıldı. Buna göre, 2021 yılı birinci çeyreğinde Maliye Bakanlığı’nın net iç borçlanma tutarı 411 milyon 100 bin TL olarak belirlendi.

Buna göre, 2021 Mali Yılı Bütçe Yasası, Türkiye Cumhuriyeti’nden alınacak hibe, yardım ve kredilerin yanı sıra 830 milyon TL net iç kaynak oluşturularak bütçe giderlerinin karşılanmasını öngörülüyor. Yılın birinci çeyreğinde yapılan 411 milyon 100 bin TL iç borçlanma göz önüne alındığında, Maliye Bakanlığı’nın yılın geri kalan üç çeyreğinde yapabileceği net iç borçlanma toplamı da 419 milyon TL olarak görülüyor.

Ayrıca, 2021 yılı içerisinde Kovid-19 salgının etkilerine karşı bütçede yer almayan önlem paketlerinin uygulamaya konmasıyla 2021 yılsonunda gerçekleşmesi beklenen 830 milyon TL’lik açığın daha fazla olacağı ve yılın tamamında gerçekleşecek bütçe giderlerinin finansmanı için ivedilikle önlem alınmasının zorunlu olduğu da bahis konusu raporlarda değerlendiriliyor; alınacak önlemlerin ise temelde bütçe gelirlerini artırıcı, bütçe giderlerini azaltıcı veya her ikisini birlikte sağlayacak nitelikte olması gerektiği kaydediliyor.

banner134

Bütçe açığının kapatılmasında önemli bir kalem olarak kullanılan T.C. yardım ve kredilerinin Kuzey Kıbrıs gayri safi yurt içi hasılasına (GSYH) oranı incelendiğinde ise yıllar itibarıyla bir düşüş yaşandığı görülüyor.

Buna göre, 2009 yılında yüzde 17,3 olan Türkiye Cumhuriyeti’nden alınan bağış, yardım ve kredilerin GSYH'ye oranı, 2019 sonu itibarıyla yüzde 2,7, 2020 sonu itibarıyla ise yüzde 6,4 seviyesinde gerçekleşti; 2021 Mali Yılı Bütçe tahminleri ve 2021 yılı GSYH tahmin verisi kullanılarak, 2021 yılı için ise bu oranın yüzde 8,7 olacağı tahmin ediliyor.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75

banner88