banner6

Ekonomik yapı için ‘istikrar’ şart

banner37

Ekonomik yapı  için ‘istikrar’ şart
banner150 banner151 banner143

Ali ÇATAL

İngiltere Merkez Bankası’nda (BoE) bir dönem görev yapan, Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ) Finansal Düzenleme ve Risk Yönetimi Merkezi Başkanı, Bankacılık ve Finans Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mete Feridun, ülkenin içinde bulunduğu mevcut siyasi koşullarda ekonomiden bahsetmenin pek bir anlamının olmadığını söyledi.

Hemen hemen her konuda tam bir kaos, bilinmezlik ve istikrarsızlık yaşandığını kaydeden Feridun, ekonominin sağlıklı şekilde işleyebilmesi için en önemli koşullar olarak görülen istikrar ve güvenin çok büyük ölçüde erozyona uğradığını hatta tamamen tükendiğini belirtti.

 “Siyasiler, halka hiçbir konuda güvenilir bir açıklamada bulunmuyor. Örneğin, halkın harcanabilir gelirinin en büyük belirleyicilerinden kabul edilen elektrik faturalarına ilişkin dahi bir türlü net bir karar alınamıyor” şeklinde konuşan Feridun, önce elektrik fiyatlarının artırıldığına sonra indirim yapıldığının açıklandığına ve kısa bir süre sonra da bir anda ağız değiştirilerek indirimin sadece bir aylık yapılacağının söylendiğine dikkat çekti.

Bütün bu tartışmaların hemen akabinde de ‘yakıt değişim değeri’ diye yeni bir uygulamaya geçildiğini hatırlatan Feridun, kamuoyundan gelen yoğun tepkilerin ardından bu kez kamu yararı gözetilerek bahse konu uygulamanın kaldırıldığını söyledi. Neredeyse alınan bütün kararların günübirlik ve istikrardan uzak olduğunu vurgulayan Feridun, bir diğer örneğin ise alkollü içki fonları konusunda alınan çelişkili kararlar olduğunu aktardı.

Akaryakıt fiyatları konusunda yaşananların da bu çarpık duruma örnek teşkil edebileceğini ifade eden Feridun, bütün bunların da enflasyonu körükleyerek öngörülemez bir noktaya sürüklediği bilgisini verdi.

Enflasyonun, sanayici için önemli bir istikrarsızlık ve öngörülebilirlik sorunu meydana getirdiğine işaret eden Feridun, gerek dünyadaki enflasyonist ortam gerek Türkiye ekonomisindeki bozulma, gerekse KKTC’de alınan zam kararları düşünüldüğünde yüksek enflasyonun çok uzun süre gündemimizde kalacağının kesin olduğunu belirtti.

Enflasyonist baskı ve riskler konusunda geleceğe dair olumlu herhangi bir tahminde bulunmanın mümkün olmadığını belirten Feridun, “Doğrusunu söylemek gerekirse, her kararın gelen tepkilerin ardından değiştirildiği bu olağanüstü koşullar altında ekonomiden bahsetmek anlamsız. Siyasilere güven ‘çok derinden’ sarsıldı” dedi.

Alkollü içki zammının gümrük ve Fiyat İstikrar Fonu (FİF) gelirlerini düşürdüğünün, kısa süre önce yapılan bir açıklamada söylendiğini; elektrik zammında da ‘yanlış birtakım hesaplamalar yapıldığı’ bilgisinin verildiğini vurgulayan Feridun, mali sorunlar yetmezmiş gibi tüm bu yaşananların ekonomi yönetiminin emin ellerde olup olmadığı konusunda kamuoyunda da büyük soru işaretleri oluşturup, insanların umudunu kırdığını kaydetti.

“Forex, Sanal Şans Oyunları ve Kripto Para Yasaları geçirilmeli”

Mete Feridun, KKTC’nin ekonomi tarihine bakıldığında çalkantılı birçok dönemden geçildiği ve Türkiye’ye mali bağımlılıktan bir türlü kurtulunamadığının görüldüğünü ifade ederek “Fakat hiçbir dönemde bu kadar büyük bir belirsizlik ve yönetim başarısızlığı yaşandığını hatırlamıyorum” dedi.

Bütçede yüzde 35 civarında açık olduğunu aktaran Feridun, bu açığın ise mevcut koşullarda KKTC’nin kendi mali imkanlarıyla kapatma ihtimalinin olmadığını söyledi.

Türkiye’den gelecek maddi yardıma her açıdan ve her geçen gün çok daha bağımlı hale gelen bir KKTC izlediğimizi belirten Feridun, bu konuda da bilinmezliğin hakim olduğunu; Türkiye ile kısa süre önce imzalanan ve hepimizi çok yakından ilgilendiren 2022 Mali ve İktisadi İş Birliği Protokolü hakkında kamuoyu ile sağlıklı bir bilginin paylaşılmadığını ifade etti.

İlgili protokolde, bir önceki protokoldeki maddelerden çok farklı maddelerin olmadığının konuşulduğunu lakin resmi ağızlardan net bir açıklamanın yapılmamasının kafaları karıştırdığını söyleyen Feridun, en çok merak edilen konuların hayat pahalılığı ve 13. maaşlar olduğunu belirtti.

Hükümetin bütün ümidini Forex Yasası, Sanal Şans Oyunları Yasası ve Kripto Para Yasası’na bağladığının anlaşıldığını aktaran Feridun, basına yapılan açıklamalardan, bu üç yasa sayesinde yılda yaklaşık 1 milyar Euro’luk ekstra bir gelir edilmesinin beklendiğini söyledi.

 “Bu tahminlerin bilimsel çalışmalara ve analizlere dayalı olarak mı yoksa rastgele mi yapıldığını bilmiyorum ama eğer ortada gerçekten böyle bir gelir şansı varsa, söz konusu yasaların ivedilikle hayata geçirilmesi gerekiyor çünkü öyle anlaşılıyor ki kamu gelirlerini artırmanın başka bir formülü yok” diyen Feridun, yapılan açıklamalardan da bahse konu yasaların Ekim 2022’den önce hazır hale getirilemeyeceğini anlaşıldığını söyledi.

Tahminen her biri 15-20 sayfadan uzun olmayan ve üzerinde çok uzun zamandır çalışılan bu yasaların hazırlanmasının neden bu kadar uzun sürdüğünü anlamanın güç olduğunu belirten Feridun, “Mademki ortada böyle büyük potansiyel bir mali kaynak var, geceli gündüzlü çalışılarak söz konusu yasaların çoktan hazır hale getirilmesi gerekiyordu” şeklinde konuştu.

Feridun, benzer şekilde, yine basına yapılan açıklamalardan Mülkiyet Edinme Yasası ve Askeri Bölgeler Tüzüğü nedeniyle neredeyse 100 bin adet hazır tapunun devrinin yapılamadığı ve devletin 20 milyar TL kadar bir gelir kaybı yaşadığının tahmin edildiğini de hatırlattı.

Feridun, “Eğer bu tahminler doğruysa, bu konularda da ivedilikle çalışma yapılması şart. Tabiî ki her zaman gündemde olan kayıt dışı ekonomi konusunda da somut adımlar atılması elzem. Ülkedeki kayıt dışı ekonominin yüzde 55-60’larda olduğu tahmin ediliyor. Bu konuda da yapılması gereken çok şey var” dedi.

YORUM EKLE
banner140
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110