GSYİH’de düşüş beklentisi arttı

banner37

İstatistik Kurumu, DPÖ, CYSTAT ve TÜİK verilerine göre, KKTC ekonomisinin yakaladığı büyüme trendi, Güney Kıbrıs’ı geride bırakırken; kişi başına düşen gelir öngörüleri ise karamsar bir tablo çiziyor:

GSYİH’de düşüş beklentisi arttı
banner90
banner8

Ali ÇATAL

“SALGIN VE KUR ŞOKU DARBE VURDU”… KKTC 2020 yılı dördüncü çeyrek verileri henüz yayımlanmadı lakin DPÖ tarafından, belli parametreler çerçevesinde, 2020 yılsonu GSYİH büyüme tahmini de yapıldı. Buna göre, elektrik tüketiminin yüzde 12,5 düşmesi, ithalatın reel bazda yüzde 30 azalması ve ülke nüfusunun 2020 KKTC İstatistik Kurumu projeksiyonundan yüzde 4 aşağıda olması varsayımlarıyla, GSYİH’nin de yüzde 11,04 bandında daralacağı tahmin ediliyor.

“BÜYÜME VERİLERİ TATMİN EDİCİ”… İstatistik Kurumu, DPÖ, CYSTAT ve TÜİK raporlarından derlenen veriler bazında KKTC, Türkiye ve Güney Kıbrıs ekonomilerindeki büyüme trendi, son 10 yıl zarfı özelinde incelendiğinde, KKTC ve Türkiye’nin, Güney Kıbrıs’tan çok daha iyi ve istikrarlı bir performans sergilediği görüldü. İlgili raporlarda, 2010-2020 dönemindeki 10 yıllık periyotta Türkiye, Güney Kıbrıs ve KKTC’nin büyüme ortalaması ise sırasıyla yüzde 5,86, yüzde 1,36 ve yüzde 2,98 olarak kayda geçti.

KKTC İstatistik Kurumu, Devlet Planlama Örgütü (DPÖ), Statistical Service of Cyprus (CYSTAT) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) raporlarından derlenen veriler bazında KKTC, Türkiye ve Güney Kıbrıs ekonomilerindeki büyüme trendi, son 10 yıl zarfı özelinde incelendiğinde, KKTC ve Türkiye’nin, Güney Kıbrıs’tan çok daha iyi ve istikrarlı bir performans sergilediği görüldü.

İlgili raporlarda, Güney Kıbrıs ekonomisinin, 2015 yılından sonra alınan tedbirlerle toparlanmaya başladığı görülürken; 2010-2020 dönemindeki 10 yıllık periyotta Türkiye, Güney Kıbrıs ve KKTC’nin büyüme ortalaması ise sırasıyla yüzde 5,86, yüzde 1,36 ve yüzde 2,98 olarak kayda geçti.

Ayrıca söz konusu raporlara göre, 2020 yılı ise yeni tip Koronavirüs (Kovid-19) salgınının etkisiyle üç ülke için de zor bir yıl olurken, özellikle salgının zirve yaptığı ve kapanmaların olduğu ikinci çeyrekte Türkiye, Güney Kıbrıs ve KKTC, sırasıyla yüzde -9,9, yüzde -13,1 ve yüzde -13,6 bandında küçüldü.

Keza, ilk iki çeyrekteki ekonomik durağanlık ve küçülme sonrası özellikle yaz aylarında ekonomik aktivitenin hızlanması, açılmaların ve mali desteklerin başlamasıyla üçüncü çeyrekte üç ülke de sırasıyla yüzde 6,7, yüzde 9,4 ve yüzde 16,1 büyüdü. Dördüncü çeyrekte Türkiye yüzde 5,8 büyürken, Güney Kıbrıs ise yüzde 4,5 daraldı.

Bahse konu raporlar uyarınca, dördüncü çeyrek için KKTC’de henüz bir rakam yayımlanmazken; Türkiye’de Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH), 2020 yılının dördüncü çeyreğinde yüzde 5,9’luk bir büyüme kaydetti. Tarım sektörü yüzde 4, sanayi sektörü yüzde 10,3 ve inşaat da dahil olmak üzere hizmetler sektörü ise yüzde 3,3 reel katma değer artışı gerçekleştirdi.

Türkiye’de dördüncü çeyrekte toplam sabit sermaye yatırımları da yüzde 10,3 artarken; özel tüketim ve kamu tüketimi harcamaları ise sırasıyla yüzde 8,2 ve yüzde 6,6 genişledi.

Net ihracatın büyümeye katkısı ise raporlara göre, Türkiye’de negatif 0,6 puan oldu. Bu dönemde özel tüketimin büyümeye katkısı 4,7 puan olurken, kamu tüketimi de ekonomik büyümeye 1,0 puan katkı verdi.

Toplam sabit sermaye yatırımları altında yer alan inşaat yatırımları ise bu dönemde yüzde 14,7 azalırken, makine teçhizat yatırımları yüzde 38,7 arttı ve böylece Türkiye’de, 2020 yılının tamamında GSYH, yüzde 1,8 reel artış kaydederek 2009 yılı sonrası kesintisiz büyüme eğilimini devam ettirdi.

Güney’deki veriler iç açıcı değil

Türkiye’de 29 Eylül 2020’de açıklanan Yeni Ekonomik Program’a (YEP) göre, ekonominin 2020 yılında yüzde 0,3, 2021 yılında ise yüzde 5,8 büyüyeceği öngörüldü. Bu bağlamda, dördüncü çeyrekte gerçekleşen yüzde 5,8’lik büyüme ile söz konusu hedefin üstüne çıkıldı.

Buna mukabil, OECD Aralık Ekonomik Görünüm Raporu’nda, 2021 yılında Türkiye için öngörülen yüzde 2,9’luk büyüme tahmini ise Mart 2021 raporunda yüzde 5,8 olarak revize edildi.

banner134
Ayrıca, 2020 yılının dördüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 1,4 büyüyen Güney Kıbrıs ekonomisi ise bir önceki yılın aynı dönemine nazaran yüzde 4,5 küçüldü.

Bunun yanı sıra mart-nisan dönemlerinde Kovid19 salgınını kontrol altına almak için getirilen kısıtlamaların da etkisiyle 2020’nin üçüncü çeyreğinde ekonomik aktivite güçlü bir şekilde toparlansa da eylül periyodundan bu yana ikinci dalgaya yanıt olarak kısıtlamaların sıkılaştırılması, geçen yılın son üç ayında hanehalkı tüketimini, turizmi ve seyahat faaliyetlerini azalttı.

Raporlarda, Güney Kıbrıs’ta dördüncü çeyrekteki gerilemenin temel sebebinin, tüketici harcamaları ve ihracattaki belirgin düşüşten kaynaklandığı düşünülüyor. Hanehalkı tüketiminin de dördüncü çeyrekte yıllık bazda yüzde 6,4 düştüğü görülüyor, ki 3. çeyrekteki yüzde 5,2’lik büyüme göz önünde bulundurulduğunda, bu verinin önemi çok daha net şekilde ortaya çıkıyor.

Mal ve hizmet ihracatı da bir önceki çeyrekteki yüzde 27,2’lik düşüşün altına yüzde 28,8’e geriledi. Diğer taraftan, mal ve hizmet ithalatı dördüncü çeyrekte yüzde 5,3 gibi daha yavaş bir oranda düştü. Hatırlanacağı üzere, 3. çeyrekte yüzde -12,8 rakamı kayda geçmişti.

Bununla birlikte, kamu harcamalarında büyüme yüzde 10,1, sabit yatırımda ise yüzde 21,5 olarak gerçekleşti.

KKTC’nin aşı karnesi pozitif

KKTC 2020 yılı dördüncü çeyrek verileri de henüz yayımlanmadı lakin DPÖ tarafından, belli parametreler çerçevesinde, 2020 yılsonu GSYİH büyüme tahmini de yapıldı.

Buna göre, elektrik tüketiminin yüzde 12,5 düşmesi, ithalatın reel bazda yüzde 30 azalması ve ülke nüfusunun 2020 KKTC İstatistik Kurumu projeksiyonundan yüzde 4 aşağıda olması varsayımlarıyla, GSYİH’nin de yüzde 11,04 bandında daralacağı tahmin ediliyor.

Öte yandan, 2020’nin son dönemlerindeki Kovid-19 enfeksiyonlarındaki artış ve son çeyrekteki kısıtlamaların sıkılaşmasının ekonomideki toparlanmayı yavaşlattığı görülmekle birlikte; başlayan aşı çalışmalarının 2021 döneminde ekonomik iyileşmeye ciddi bir imkân vereceği değerlendiriliyor.

KKTC’de kişi başına düşen GSYİH, 2013 yılında 15 bin 302 ABD doları ile nominal olarak en yüksek seviyesine ulaşmışken, 2018 yılında TL’deki değer kaybı nedeniyle 13 bin 277 dolara düştü. 2019 yılında kişi başına GSYİH de yüzde 5 civarında azalarak 12 bin 649 ABD dolarına geriledi.

KKTC’de 2020 yılına dair kişi başına GSYİH henüz yayımlanmamakla birlikte, dövizdeki çarpıcı yükselişin ve salgının etkisiyle düşmesi bekleniyor.

Türkiye’de kişi başına düşen GSYİH ise 2013 yılında 12 bin 582 ABD doları ile nominal olarak en yüksek seviyesine ulaşmışken; dövizdeki artış ve ekonomideki yavaşlama sebebiyle 2019 yılında 9 bin 213 ABD dolarına geriledi. 2020 yılında ise Türkiye’de kişi başına düşen GSYİH, 8 bin 599 ABD dolarına düştü.

Güney Kıbrıs’ta 2010 yılında 31 bin 023 ABD doları olan kişi başına düşen milli gelir, ekonomik kriz döneminde azalarak 2014 yılında 27 bin 129 ABD dolarına düştü.

Bununla birlikte, 2015 yılından itibaren ekonominin toparlanmasıyla birlikte 2019 yılına kadar sürekli artış gösteren kişi başına düşen milli gelir, 2019 yılında 27 bin 858 ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Ayrıca, 2020 geçici rakamlarına göre ise Güney Kıbrıs’ta kişi başına düşen milli gelir, 26 bin 240 ABD doları seviyelerine gerileyerek 2014’deki seviyenin de altına düştü.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75