İş dünyasının derdi bürokrasi

banner37

Ticaret Odası’nın 2016-2017 Rekabet Edebilirlik Raporu’na göre, iş yaparken karşılaşılan en önemli sorunların kaynağında hükümet icraatları ve devlet daireleri/kurumları var

İş dünyasının derdi bürokrasi
banner90

Kıbrıs Türk Ticaret Odası tarafından hazırlanan Kuzey Kıbrıs Ekonomisi Rekabet Edebilirlik Raporu 2016-2017'nin sonuçlarına göre iş dünyasının karşılaştığı sorunların kaynağında hükümet icraatları ve devlet dairelerinde karşılaşılan ağır bürokrasi var.

2016-2017 raporu hazırlanırken yapılan yönetici anketine göre iş dünyasının karşılaştığı sorunların yüzde 55,35’i hükümetler ile devlet kurumlarının uygulamaları kaynaklı. Buna göre; Verimsiz devlet bürokrasisi yüzde 12,64, siyasal istikrarsızlık 10,68, vergi oranları 7,54, finansmana erişim 7,3, hükümet istikrarsızlığı 4,87, kısıtlayıcı işgücü düzenlemeleri 4,32, vergi düzenlemelerindeki karmaşıklık 3,53, kamu sağlığındaki zayıflık 2,59 ve rüşvet 1,88’lik paya sahip.

ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampüsü İktisat Bölümü Öğretim Görevlilerinden Prof. Ali Cevat Taşıran ve Dr. Burçak Özoğlu tarafından hazırlanan raporda yönetici anketine katılanlar, sorunların ilk sırasına yüzde 12,87 oranıyla döviz düzenlemelerini koydu. Ayrıca, yetersiz eğitimli işgücü 10,75, yetersiz altyapı kaynakları 8,63, yenilik için yetersiz kapasite 5,10, enflasyon 4,55, ulusal işgücündeki kötü iş ahlakı 2,04, suç ve hırsızlık da 0,71’le sorunlar listesinde yer aldı.

7 üzerinden 3,70 puan

Kıbrıs Türk Ticaret Odası tarafından hazırlanan Kuzey Kıbrıs Ekonomisi Rekabet Edebilirlik Raporu 2016-2017'nin sonuçlarına göre Kuzey Kıbrıs ekonomisinin rekabet edebilirlik puanı 7 üzerinden 3,70.

Bir önceki rekabet edebilirlik sıralamasında 141 ülke içinde 121’inci sırada bulunan Kuzey Kıbrıs, bu yıl 139 dünya ekonomisi arasında rekabet edebilirlik açısından 114'üncü sırada yer aldı. Geçen yıla göre 0,14 daha fazla puan alan Kuzey Kıbrıs yine de rekabet edebilirlikte Güney Kıbrıs, Türkiye ve Yunanistan’ın gerisinde kaldı.

2016-2017 raporuna göre Kuzey Kıbrıs ekonomisinin rekabet edebilirlik puanı 7 üzerinden 3,70. 2015-2016 dönemi rekabet edebilirlik sıralamasında 141 ülke içinde 121’inci sırada bulunan Kuzey Kıbrıs, bu yıl 139 dünya ekonomisi arasında 114'üncü sıraya çıktı. Bir önceki döneme göre puanı 0,14 artan Kuzey Kıbrıs’ın yine de rekabet edebilirlikte yakın komşuları Güney Kıbrıs, Türkiye ve Yunanistan’ın çok gerisinde.

Raporda Kuzey Kıbrıs ile benzer 11 küçük ada karşılaştırıldığında ise rekabet edebilirlikte Kuzey Kıbrıs ancak sondan 3’üncü sırada yer alabildi.

Prof. Taşıran ve Dr. Özoğlu tarafından hazırlanan raporda ayrıca, ekonomik büyüme ve gelişme ile rekabet gücüne en belirgin etkiyi yapan faktörlerden biri olan “kurumlar” alanında Kuzey Kıbrıs’ın 9 yılda kayda değer bir ilerleme sağlayamadığı ve “sağlık ve ilköğretim” alt bileşeninde son 2 yılda hızlı bir düşüş yaşandığı kaydedildi. Politika yapıcıların bu iki alanda acil önlemler alması ve etkili politikalar geliştirmesi gerektiğine vurgu yapıldı.

Kuzey Kıbrıs’ın 2008-2016’nın KRE görünümü

Prof. Ali Cevat Taşıran ve Dr. Burçak Özoğlu tarafından hazırlanan raporda, Kuzey Kıbrıs’ın 2008-2016 döneminde “küresel rekabet edebilirlik” (KRE) ve bileşenleri açısından gösterdiği genel performansı da incelendi.

KRE endeksindeki ve onu oluşturan üç temel bileşendeki değişimlerin sunulduğu incelemenin önemli kısımları şöyle:

2008-2016 döneminde Kuzey Kıbrıs’ın “KÜRESEL REKABET EDEBİLİRLİK” (KRE) endeksinin küçük iniş-çıkışlar sergilediği gözlemlenmektedir. 2008’de 3.43 olan KRE endeks değeri 2016’da 3.70’e erişmiştir. Diğer bir deyişle, Kuzey Kıbrıs söz konusu dönemde rekabet edebilirliğin bütüncül bir ölçüsü olan KRE endeksini artırmayı başarmıştır. Ancak, dokuz yıllık bir dönem için söz konusu artışın tatmin edici oranda olduğunu söylemek güçtür. KRE endeksi dokuz yıllık dönemde ancak 0.27 puanlık bir artış gösterebilmiştir.

KRE’nin bileşenleri içinde en başarılı performans “TEMEL GEREKSİNİMLER” (TG) alanına aittir. En yüksek endeks değerleri, dönem boyunca 4.10-4.23 aralığında değişen bu bileşende gözlemlenmiştir.

Bu bakımdan, Kuzey Kıbrıs’ın rekabet gücüne en belirgin katkıyı TG alanının yaptığı söylenebilir.

En düşük performansı ise oldukça dalgalı bir eğilim sergileyen “İNOVASYON VE GELİŞMİŞLİK FAKTÖRLERİ” (İGF) göstermiştir. “Etkinlik artırıcılar” (EA) bileşeninin değerleri de dönem boyunca KRE endeksinin altındadır. Bu genel sonuçlar, Kuzey Kıbrıs’ta gerek İGF, gerekse EA alanlarına daha fazla odaklanmak gerektiğine işaret etmektedir. Son dönemlerde, İGF’de gözlemlenen hızlı sıçrama (2015’te 2.65’ten 2016’da 3.21’e) umut verici bir gelişme iken; EA’daki düşüş eğilimi (2014’te 3.59’dan 2016’da 3.38’e), önemli bir uyarı sinyali olarak ele alınmalıdır.

Sağlık ve ilköğretim hızla düşüyor

Kuzey Kıbrıs’ın rekabet gücüne en belirgin katkıyı yapan “temel gereksinimler” (TG) alanı altbileşenleriyle

birlikte ele alınmaktadır. Dört alt-bileşen içinde tüm dönem boyunca en yüksek performans, “sağlık ve ilköğretim” alanında gözlemlenmiştir. Ancak, TG’nin itici gücü olarak karşımıza çıkan bu alanda son dönemlerde gözlemlenen düşüş eğilimi de dikkate değerdir. “Sağlık ve ilköğretim” alanında Kuzey Kıbrıs 2014’te 5.98 gibi oldukça yüksek ve başarılı bir endeks değerine erişmiştir; ancak bu değer 2015’te 5.63’e ve 2016’da da 5.24’e gerilemiştir. Bu önemli alanın, son yıllarda önemli ölçüde ihmal edildiği belirtilebilir.

“Makroekonomik istikrar” alt-endeksi, 2008-2012 arasında küresel finansal krize koşut olarak hızla düşmüş ve 2012 sonrasında aynı hızla toparlanmıştır. “Altyapı” alanında 2008-2011 arasında, küresel finansal krize karşın belirli bir ilerleme sağlanmışsa da bu ilerleme krizin etkilerinin aşılmaya başlandığı 2011 sonrasında sürdürülememiştir. Bu noktada, altyapı yatırımlarının sonuçlarının genellikle orta veya uzun vadede alındığı hatırlanmalıdır. Bu bakımdan, Kuzey Kıbrıs’ta küresel finansal krizden önce başlatılmış altyapı yatırımlarının küresel kriz sırasında ve sonrasında tamamlandığı tahmin edilebilir. Ancak, küresel krizin etkileri azalıp makroekonomik istikrarda ilerleme sağlanmış olmasına karşın, kriz sonrasında altyapı alanında duraklama yaşanıyor olması, bu önemli alanda yatırımların son yıllarda ihmal edilmeye başladığına işaret ediyor olabilir.

Kurumlar dökülüyor

Kuzey Kıbrıs’ta “kurumlar” alt-bileşeninin küçük iniş-çıkışlarla birlikte oldukça yatay bir seyir izlediği

görülüyor. Son dönemde (2015’te 3.2’den 2016’da 3.69’a) gözlemlenen sıçrama her ne kadar umut vericiyse de erişilen bu endeks değeri henüz istenen düzeyde değildir. 1990’lardan bu yana, kurumsal gelişmenin önemini vurgulayan çok geniş bir literatür oluşmuştur.

Özellikle Dünya Bankası’nın ve önde gelen batılı iktisatçıların katkıda bulunduğu bu literatüre göre, kurumsal gelişme yalnızca rekabet gücünün değil, aynı zamanda genel olarak ekonomik gelişmenin de en temel belirleyicilerinden biridir. Bu nedenle, son yıllarda gelişmekte olan ülkelere, gerek rekabet güçlerini artırabilmeleri, gerek ekonomik gelişmelerini hızlandırabilmeleri, gerekse “orta-gelir tuzağı”ndan sakınabilmeleri için “kurumsal reformlar” yapmaları önerilmektedir.

Kuzey Kıbrıs’ın 2008-2016 döneminde bu önemli alanda kayda değer bir ilerleme sağlayamamış olması üzücüdür. 2008’de 3.53 olan “kurumlar” endeks değeri, 2016’da ancak 3.69’a erişebilmiştir. Diğer bir deyişle, dokuz yıllık bir dönemde, Kuzey Kıbrıs bu alanda ancak 0.16 puanlık oldukça düşük bir artış sağlayabilmiştir.    Gerek ekonomik gelişmeye, gerekse rekabet gücüne belirgin ve kalıcı katkıları olduğu bilimsel çalışmalarca saptanmış bu alanda, Kuzey Kıbrıslı politika yapıcıların geçtiğimiz dokuz yıl boyunca oldukça ihmalkâr davranmış olmaları ülkenin ekonomik geleceği açısından kaygı vericidir.

“Kurumlar” alanı, rekabet edebilirlik anketleri kapsamında 21 alt-bileşenden oluşmaktadır. 2016 itibarıyla, Kuzey Kıbrıs’ın bu 21 alt-bileşen içinde belirgin biçimde en kötü performans gösterdiği konu başlıkları aşağıda listelenmiştir:

• Kamuoyunun siyasilere güveni

• Hükümet yetkililerinin kararlarında adam kayırma

• Kamu harcamalarının israfı

• Devlet düzenlemelerinin yarattığı yük

• Finansal denetim ve raporlama standartlarının gücü

• Azınlık hissedarlarının çıkarlarının korunması

• Yatırımcıların korunması

Piyasa büyüklüğü yetersiz

“Etkinlik artırıcılar” (EA), 6 alt-bileşenden oluşmaktadır. Bu alt-bileşenler içinde, “piyasa büyüklüğü” diğerlerinden çok belirgin biçimde ayrışmaktadır. Diğer 5 alt bileşenin endeks değerleri, genellikle EA’nın üstünde ve 3.5 ile 4.5 arasında seyretmiş iken; “piyasa büyüklüğü” endeksi genellikle 1.5-2.0 aralığında kalarak çok düşük değerler almıştır. İlk bakışta, “piyasa büyüklüğü” alanındaki bu çok düşük performansın temel nedeni olarak, Kuzey Kıbrıs’ın uluslararası toplumca siyaseten tanınmıyor oluşu ve uzunca bir süredir devam etmekte olan ekonomik izolasyon koşulları düşünülebilir. Tanınmama ve izolasyonun, Kuzey Kıbrıs’ın “piyasa büyüklüğünü” olumsuz etkilediği açıktır.

Bu nedenle, mevcut dış siyasal koşullar altında, Kuzey Kıbrıs’ın “piyasa büyüklüğü” alanını geliştirmek bakımından yapabileceklerinin çok sınırlı olduğu söylenebilir. Ancak, bu noktada, “piyasa büyüklüğü” endeksi oluşturulurken 4 temel ölçütün kullanıldığını belirtmekte yarar vardır:

i) Yerel piyasa büyüklüğü,

ii) Yabancı piyasa büyüklüğü,

iii) Satın alma gücü paritesine göre GSYİH,

iv) GSYİH’ye göre ihracat.

Diğer bir deyişle, “piyasa büyüklüğü” endeksini yalnızca “yabancı piyasa büyüklüğü” ve ihracat etkilememektedir.

Bu endeks, aynı zamanda “yerel piyasa büyüklüğü”nün ve GSYİH’nin etkilerini de içermektedir. Tanınmama ve izolasyonun; daha çok yabancı piyasa büyüklüğünü ve ihracat olanaklarını kısıtladığı, yerel piyasa büyüklüğü ile GSYİH’yi ise görece daha az etkilediği varsayılabilir.

Bu bakımdan, Kuzey Kıbrıs’ın tanınmama ve izolasyon koşulları altında dahi, yurtiçi piyasaları genişleterek ve yurt içi gelirleri düzenli olarak artırarak bu alanda belirli bir başarı sağlayabileceği vurgulanmalıdır. Nitekim       Kuzey Kıbrıs’ta “piyasa büyüklüğü” alanında karşılaşılan kısıtların daha çok yerel piyasaların darlığından kaynaklandığı da gözlemlenmektedir.

Örneğin, son üç yılda (2014, 2015 ve 2016’da); “yerel piyasa büyüklüğü” endeksi, sırasıyla, 1.50, 1.72 ve 1.08 olarak gerçekleşmiştir. Aynı yıllar için “yabancı piyasa büyüklüğü” endeksi ise belirgin biçimde daha yüksektir: Sırasıyla 2.34, 2.79 ve 2.72. Diğer bir deyişle, Kuzey Kıbrıs için yurtiçi piyasaların darlığı, yurtdışı piyasaların darlığından daha önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Kısacası, değiştirilmesi kısa vadede güç olan mevcut dış siyasi koşullara karşın; Kuzey Kıbrıs’ta iç piyasaları geliştirmeye ve genişletmeye yönelik talep ve gelir politikaları uygulanarak “piyasa büyüklüğü” sorunu belirli bir ölçüde hafifletilebilir. Seçilmiş sektörlerde “ölçek ekonomileri”nin koşullarının devlet-özel sektör işbirliği ile oluşturulması da üretim maliyetlerinin ve dolayısıyla fiyatların düşmesi yoluyla iç piyasaları canlandırabilir ve genişletebilir.

Yükseköğretim ve eğitimde kayda değer ilerleme yok

“Etkinlik artırıcılar”ın diğer 5 alt-bileşenindeki gelişmelere bakıldığında, şu konular özellikle dikkat

çekmektedir:

i. Nüfusuna ve yüzölçümüne oranla dünyanın en çok üniversite barındıran bölgelerinden biri olan Kuzey

Kıbrıs’ta 2008-2016 döneminde “yükseköğretim ve eğitim” alanında kayda değer bir ilerleme sağlanamamıştır.    Bu alanda endeks 3.5 ile 4.0 arasında sıkışmıştır. Ülkede yükseköğretimin niteliğini yükseltecek önlemlerin alınması, niteliksel gelişimin kalıcı olmasını sağlayacak eğitim politikalarının ve yükseköğretim reformlarının uygulanması gerekli görünmektedir.

ii. Benzer biçimde, “ürün piyasasının etkinliği” endeksi de 3.5 ile 4.0 arasında sıkışmış görünmektedir. Bu alanda, 2016 itibarıyla en belirgin kısıtlar olarak şu konular özellikle ön plana çıkmaktadır: Şirket kurmak

için gereken prosedür sayısı, gümrük prosedürlerinin yükü, yabancı mülkiyetin yaygınlığı, vergilendirmenin yatırım yapma isteğine etkisi.

iii. “İşgücü piyasasının etkinliği” alanında Kuzey Kıbrıs’ta 2008-2016 döneminde belirgin bir performans düşüşü gözlemlenmiştir. 2008’de 4’ün üzerinde olan endeks değeri, 2016’da 3.20’ye gerilemiştir. 2016 itibarıyla, bu alandaki en temel sorunlar şunlardır: Ülkenin yetenekli insanları çekebilme ve tutabilme kapasitesi, profesyonel yönetime güven ve vergi oranlarının çalışma isteğine etkisi.

iv. “Finans piyasasının gelişmişliği”, incelenen dokuz yıllık dönemin ilk yedi yılında (2008-2014 arasında) oldukça umut verici ve hızlı bir iyileşme performansı sergilemiş ve endeks değeri 3 civarından 4.26’ya kadar yükselmiştir. Ancak, 2014’ten 2015’e hızlı bir düşüşle 3.5’e gerilemiş, 2016’da da ancak 3.64 düzeyine erişebilmiştir. Finansal gelişmenin istikrar kazanabilmesi için, öncelikle, “menkul kıymetler borsası düzenlemeleri”nin iyileştirilmesi, “finansal hizmet fiyatlarının” uygunlaştırılması ve “banka kredilerine erişim”in kolaylaştırılması gerekmektedir.

v. “Teknolojik hazırlık”, 2013’e kadar inişli-çıkışlı bir performans sergilemiş olmasına karşın, 2016 itibarıyla “etkinlik artırıcılar” arasında 4.31’lik endeks değeriyle en yüksek alt-bileşen olarak dikkat çekmektedir. 2013’ten itibaren belirgin bir artış eğilimi sergileyen bu alt-endeksin gerek ekonomik gelişmede gerekse rekabet edebilirlikte özel bir önemi vardır.

İnovasyon ve gelişmişlik faktörleri

Kuzey Kıbrıs’ın “inovasyon ve gelişmişlik faktörleri”nin (İGF’de) performansında 2008-2016 döneminde bu alanda oldukça büyük dalgalanmalar gözlemlenmiştir. Dönem boyunca “işletme gelişmişliği”, “inovasyon”dan daha yüksek bir performans sergilemiştir.

Bu iki alt-bileşenin büyük ölçüde birlikte hareket etmeleri de ayrıca dikkat çekicidir. Oldukça geniş dalgalanmalardan sonra, 2016 itibarıyla, “işletme gelişmişliği” endeksi 3.29 değerine ve “inovasyon” endeksi de 3.13 değerine erişmiştir.

İGF, bir yandan, diğer temel bileşenlere (“temel gereksinimler”e ve “etkinlik artırıcılar”a) göre Kuzey Kıbrıs’ın en düşük performans gösterdiği alandır; öte yandan, son dönemde (2015’ten 2016’ya) en hızlı artış bu alanda gözlemlenmiştir. 2009-2011 ve 2013-2015 arasındaki hızlı düşüşler, izleyen yıllarda önemli ölçüde telafi edilebilmiştir. Diğer bir deyişle, rekabet gücünün en ileri aşaması sayılabilecek bu alanda Kuzey Kıbrıs’ın fazlasıyla “dinamik” bir seyir izlediği söylenebilir.    Politika yapıcıların bu çok önemli alandaki dalgalanma eğilimini genel bir yükseliş eğilimine dönüştürmek için bilim, teknoloji ve sanayi politikalarına özel bir önem vermesi gerekir.

Kuzey Kıbrıs, belirli koşullar sağlandığında, İGF alanında kayda değer sıçramalar ve atılımlar yapabilecek bir ülke görünümündedir. Bu alandaki temel kısıtların giderilmesi durumunda, Kuzey Kıbrıs orta ve uzun vadede genel rekabet gücünü kayda değer oranlarda artırmaya başlayabilir. Son üç yılın (2014, 2015 ve 2016’nın) ortalamasına bakıldığında, “işletme gelişmişliği” alanında ön plana çıkan temel kısıtlar şunlardır: Rekabet avantajının düşük olması, üretim süreçlerinin yeterince gelişmemiş olması ve değer zinciri arzının yetersizliği.    Aynı yılların ortalamasına bakıldığında, “inovasyon” alanındaki en belirgin sorunlar ise şunlardır:

Devletin ileri derecede teknoloji ürünleri satın almaması, firmaların AR-GE harcamalarının yetersizliği ve araştırmada özel sektör-üniversite işbirliğinin yetersizliği.

 

KKTC’nin rekabet performansına genel bakış

Açıklama  Sıralama/139  Puan 1-7

Küresel Rekabet Edebilirlik Endeksi  114  3,70

A: Temel Gereksinimler  115  4,23

Kurumlar  83  3,69

Altyapı  96  3,40

Makroekonomik İstikrar  74  4,60

Sağlık ve ilköğretim  103  5,24

B: Etkinlik Artırıcılar  125  3,38

Yüksek öğretim ve eğitim  99  3,84

Ürün piyasasının etkinliği  124  3,80

İşgücü piyasasının etkinliği  135  3,20

Finans piyasasının gelişmişliği  95  3,64

Teknolojik hazırlık  63  4,31

Piyasa büyüklüğü  137  1,49

 

C: İnovasyon ve Gelişmişlik Faktörleri  116  3,21

İşletme gelişmişliği  125  3,29

İnovasyon  102  3,13

Kişi Başına Düşen GSYİH (cari f.)  2015  $13.737

GSYİH (SPG),dünya toplamındaki payı (%)  2015  0,0043

 

Detaylı Küresel Rekabet Edebilirlik Endeksi

bölümler  SIRALAMA/139  DEĞER (1-7)

Bölüm 1 Kurumlar  83  3,69

1.01 Mülkiyet hakları  117  3,64

1.02 Fikri mülkiyet hakları  93  3,74

1.03 Kamu fonlarının aktarılması  42  4,28

1.04 Kamuoyunun siyasilere güveni  83  2,82

1.05 Düzensiz ödemeler ve rüşvet  73  3,93

1.06 Yargının bağımsızlığı  60  4,11

1.07 Hükümet yetkililerinin kararlarında adam kayırma  103  2,63

1.08 Kamu harcamalarının israfı  81  2,99

1.09 Devlet düzenlemelerinin yarattığı yük  108  2,97

1.10 Uyuşmazlıkların çözümünde yasal çerçevenin etkinliği  75  3,56

1.11 Düzenlemelerin çözümünde yasal çerçevenin etkinliği  102  3,01

1.12 Hükümetin politika oluşturmadaki şeffaflığı  111  3,59

1.13 Terörizmin işletme maliyeti  26  5,96

1.14 Suç ve şiddetin işletme maliyeti  31  5,40

1.15 Organize suçlar  53  5,23

1.16 Polis hizmetlerinin güvenilirliği  72  4,35

1.17 Firmaların iş ahlakı  107  3,43

1.18 Finansal denetim ve raporlama standartlarının gücü  137  2,70

1.19 Kurumsal yönetim etkinliği  132  3,82

1.20 Azınlık hissedarlarının çıkarlarının korunması  136  2,91

1.21 Yatırımcının korunması endeksi, 0-10 (en iyisi)*  101  4,50

Bölüm 2 Altyapı  96  3,40

2.01 Genel altyapının kalitesi  121  2,81

2.02 Yolların kalitesi  136  2,27

2.03 Demiryollarının kalitesi  n/a  n/a

2.04 Liman altyapısının kalitesi  101  3,29

2.05 Hava yolu taşımacılığı altyapısının kalitesi  91  4,03

2.06 Mevcut koltuk kilometre/hafta, milyon*  113  29,71

2.07 Elektrik hizmetlerinin kalitesi  120  2,52

2.08 Cep telefonu abone sayısı/100 kişiye düşen* 1  246,94

2.09 Sabit telefon hatları/100 kişiye düşen*  39  29,75

Bölüm 3 Makroekonomik İstikrar 74 4,60

3.01 Devlet bütçe dengesi, GSYİH yüzdesi*  80  -3,69

3.02 Tasarruf oranı, GSYİH yüzdesi*  53  22,90

3.03 Enflasyon, yıllık % değişim*  122  7,78

3.04 Devlet borcu, GSYİH yüzdesi*  137  157,00

3.05 Ülke kredi derecelendirme notu, 0-100 (en iyisi)*   n/a  n/a

Bölüm 4 Sağlık ve ilköğretim  103  5,24

4 01 Sıtma vakası/1000, kişiye düşen*   3,99  50

4 02 Sıtmanın işletmeye etkisi*  7  1

4 03 Verem vakası/1000, kişiye düşen*  12,6  36

4 04 Veremin işletmeye etkisi*  7  1

4 05 HIV yaygınlığı, yetişkin nüfusa yüzdesi*  0,02  11

4 06 HIV/AIDS’in işletmeye etkisi*  6,99  1

4 07 Bebek ölüm oranı, 1,000 canlı doğumda*  60  10,31

4 08 Ortalama ömür uzunluğu, yıllık*  17  81,50

4 09 İlköğretim kalitesi  103  3,27

4 10 İlköğretime kayıt, net yüzdelik*  1  100,00

Bölüm 5 Yüksek öğretim ve eğitim  99  3,84

5 01 Ortaöğretime kayıt, brüt yüzdelik*  69  93,50

5 02 Yükseköğretime kayıt, brüt yüzdelik*  5  87,00

5 03 Eğitim sisteminin kalitesi   96  3,33

5 04 Matematik ve fen bilimleri eğitiminin kalitesi  108  3,29

5 05 Yöneticilik ve işletme okullarının kalitesi  131  3,17

5 06 Okullarda internet erişimi   93  3,82

5 07 Araştırma ve eğitim hizmetlerinin uygunluğu  120  3,61

5 08 Çalışanlara eğitim verilmesi  131  3,13

Bölüm 6 Ürün piyasasının etkinliği  124  3,80

6 01 Yerli piyasadaki rekabet yoğunluğu  113  4,60

6 02 Firma faaliyetlerinin egemenliği  116  3,13

6 03 Anti-tekel politikasının etkinliği  112  3,18

6 04 Vergilendirmenin etkinliği ve yaygınlığı  125  2,83

6 05 Toplam vergi oranı, kazanç yüzdesi*  96  45,50

6 06 Şirket kurmak için gereken prosedür sayısı*  138  17,00

6 07 Şirket kurmak için gerekli gün sayısı*  106  23,00

6 08 Tarım politikasının maliyetleri   126  3,06

6 09 Ticaretin karşısındaki engeller  133  3,24

6 10 Ticaret ağırlıklı tarife oranı, vergi yüzdesi*  33  1,21

6 11 Yabancı mülkiyetin yaygınlığı  136  2,75

6 12 Doğrudan yabancı yatırımı düzenleyen kuralların etkisi  136  2,87

6 13 Gümrük prosedürlerinin yükü  135  2,51

6 14 GSYİH'ya göre ithalat*  72  40,02

6 15 Tüketici odaklı olma derecesi  95  4,37

6 16 Müşteri gelişmişliği  98  3,04

Bölüm 7 İşgücü piyasasının etkinliği  135  3,20

7 01 Işçi işveren ilişkilerinde işbirliği  50  4,66

7 02 Ücretlerin belirlenmesinde esneklik  74  5,00

7 03 Işe alma ve işten çıkarma  75  3,73

7 04 İşten çıkarma maliyeti, hafta tutarında maaş*  n/a  n/a

7 05 Vergi oranlarının çalışma isteğine etkisi  94  3,70

7 06 Maaş ve üretkenlik  74  3,93

7 07 Profesyonel yönetime güven  135  3,02

7 08 Ülkenin yetenekli insanları tutabilme kapasitesi  126  2,59

7 09 Ülkenin yetenekli insanları çekebilme kapasitesi  130  2,10

7 10 Kadınların işgücü piyasasına katılımı, erkek katılıma oranı* 119  0,56

Bölüm 8 Finans piyasasının gelişmişliği  95  3,64

8 01 Finansal hizmetlerin mevcudiyeti  107  3,71

8 02 Finansal hizmetlerin fiyat uygunluğu  114  3,18

8 03 Yerel sermaye piyasası aracılığı ile borçlanma  n/a n/a

8 04 Banka kredilerine erişiminin kolaylık derecesi  99  3,39

8 05 Risk sermayesinin mevcudiyeti  n/a n/a

8 06 Bankaların sağlamlığı  123  3,69

8 07 Menkul kıymetler borsasının düzenlemeleri  n/a  n/a

8 08 Yasal haklar endeksi, 0-10 (en iyisi)*  46  6,00

Bölüm 9 Teknolojik hazırlık  63  4,31

9 01 En son teknolojilerin bulunabilmesi  124  3,73

9 02 Firma düzeyinde teknoloji kullanımı  105  4,16

9 03 Doğrudan yabancı yatırım ve teknoloji transferi  108  3,80

9 04 Internet kullanıcıları*  1  116,35

9 05 Geniş bant internet kullanıcıları/ 100 kişiye düşen*  43  20,67

9 06 Uluslararası internet bant genişliği, kişi başına düşen kb/s*   44  82,01

9 07 Mobil geniş bant kullanıcıları/ 100 kişiye düşen *  16  95,67

Bölüm 10 Piyasa Büyüklüğü  137  1,49

10 01 Yerel piyasa büyüklüğü endeksi, 1-7 (en iyisi)*  137  1,08

10 02 Yabancı piyasa büyüklüğü endeksi, 1-7 (en iyisi)*  133  2,72

10 03 GSYİH (SGP$ milyar)*  135  4,87

10 04 GSYİH'ya göre ihracat*  37  49,40

Bölüm 11 İşletme gelişmişliği  125  3,29

11 01 Yerel tedarikçi sayısı  123  3,87

11 02 Yerel tedarikçi kalitesi  13  3,74

11 03 Küme sektörlerinin gelişmişlik durumu  96  3,40

11 04 Rekabet avantajının niteliği  97  3,07

11 05 Değer zinciri arzı  121  3,28

11 06 Uluslararası dağıtım ve pazarlamanın kontrolü  137  2,58

11 07 Üretim süreçlerinin gelişmişliği  128  2,73

11 08 Pazarlamacılığın boyutları  134  3,43

11 09 Yetki verme ve aktarma konusundaki isteklilik  88  3,61

Bölüm 12 İnovasyon  102  3,13

12 01 Inovasyon kapasitesi  107  3,78

12 02 Bilimsel araştırma kurumlarının kalitesi  124  2,87

12 03 Firmaların araştırma ve geliştirme harcamaları  112  2,88

12 04 Araştırma geliştirmede özel sektör ve üniversitelerin işbirliği  94  3,22

12 05 Devletin ileri derecede teknoloji ürünleri satın alması  131  2,48

12 06 Bilimadamları ve mühendislerin bulunurluğu  122  3,22

12 07 PCT patent başvuruları/ milyon nüfus*  n/a  n/a

 

*Yönetici Görüşleri Anketlerinden elde edilmeyen veri

Not1 Yıldız (*) ile açıklanmayan veriler 1 ile 7 arasında bir ölçekte hazırlanmıştır

Not 2 Yönetici Görüşleri Anketi örnekleminin oluşturulmasında GSYİH'nın son beş yıllık ortalaması alınarak

sektörel ağırlıklar hesaplanmıştır

Not 3 (2012-2013)-(2016-2017) dönemlerinde yayınlarındaki değerlerin trendlerini yansıtmaktadır

 

 

Güncelleme Tarihi: 13 Mart 2017, 08:27
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner107

banner108