‘Tek haneli enflasyon’ hedefini tutturmak zor

banner37

İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan öngörüye göre, TL’deki değer kaybı ve petrol fiyatlarındaki yükseliş rallisi göz önünde bulundurulduğunda, enflasyon ‘yılsonuna kadar’ çift hanelerde seyredecek

‘Tek haneli enflasyon’ hedefini tutturmak zor
banner90
banner8

Ali ÇATAL

“VOLATİLİTE FİYATLAMAYA YANSIYOR”… İstatistik Kurumu raporlarından derlenen verilere göre, KKTC’de şubat döneminde tam kapanmaya gidilmesinin de etkisiyle enflasyon, yüzde -0,02 olarak gerçekleşti, martta ise TL’deki değer kaybının da etkisiyle yüzde 1,39 ile ‘yılın en yüksek seviyesine’ ulaştı. TL’deki değer kaybının sürmesine ilişkin yaygın öngörü ve petrol fiyatlarındaki yükselişin dolaylı etkileri dikkate alındığında, yılsonuna kadar enflasyonun çift haneli olarak devam edeceği tahmin ediliyor.

“EN YÜKSEK ARTIŞ MOBİLYADA”… KKTC’de ana mal gruplarındaki yıllık değişime bakıldığında, en fazla artışın yüzde 34,87 ile Mobilya, Ev Aletleri ve Ev Bakım Hizmetleri kaleminde gerçekleştiği gözlemlenirken; yüzde 21,39 ile Sağlık ve yüzde 18,29 ile Ulaştırma kalemlerinin de bu ana mal grubunun peşi sıra geldiği görülüyor. Petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen Ulaştırma mal grubundaki artış ise raporlara göre, dövizdeki artışın etkisiyle otomobil ve salgın koşullarında uçak bileti fiyatlarındaki artıştan kaynaklanıyor.

KKTC İstatistik Kurumu, The Statistical Service of Cyprus (CYSTAT) ve TÜİK tarafından hazırlanıp yayımlanarak kamuoyuyla paylaşılan raporlardan derlenen veriler uyarınca, KKTC’de enflasyon, dış ticaretin üçte ikisinin gerçekleştiği Türkiye’deki fiyat hareketleri ve ithalata bağımlı olması nedeniyle döviz kurlarındaki volatiliteden yani oynaklıktan ciddi anlamda etkileniyor.

KKTC ile Türkiye’deki enflasyonun paralellik gösterdiği ancak dövize yönelik duyarlılık nedeniyle enflasyonda artış ve azalış hareketlerinin daha keskin olduğu da vurgulanan raporlarda, Güney Kıbrıs’ta ise enflasyonun özellikle Avrupa Para Birimi euroya geçtikten sonra düşük seyretmekle birlikte, ekonominin daraldığı dönemlerde Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) deflasyonist yani ‘ekside’ gerçekleştiğine de dikkat çekildi.

Bu bağlamda, ilgili bültenlere göre, 2016 yılından itibaren çift hanelere yükselen KKTC enflasyonu, kamuoyunda döviz artışı olarak bilinen ‘kur şoku’nun yaşandığı 2018 yılında yüzde 29,66 olarak gerçekleşti; 2019 yılsonu enflasyonu ise yüzde 11,66 bandına düştü.

Raporlarda, ayrıca, 2020 yılında ülkemizde de yaşanmaya başlayan yeni tip Koronavirüs (Kovid-19) salgını ve yılın ikinci yarısında daha da değer yitiren TL’nin enflasyonu tekrar arttırdığı ve yılsonu enflasyonunun yüzde 15,03 olarak ölçümlendiği de hatırlatılıyor.

Keza, 2021’in ilk üç ayının sonunda ve özellikle şubat döneminde enflasyonun yüzde -0,02 yani ‘sıfıra yakın’ çıkmasının da etkisiyle yıllık enflasyonun yüzde 13,97’ye kadar gerilediği de söz konusu raporlarda vurgulanırken; KKTC’de Ocak 2021 periyodunda aylık enflasyonun yüzde 0,48 olarak gerçekleştiği de belirtildi.

Yanı sıra, KKTC’de şubat döneminde tam kapanmaya gidilmesinin de etkisiyle enflasyon, yüzde -0,02 olarak gerçekleştiği, martta ise TL’deki değer kaybının da etkisiyle yüzde 1,39 ile ‘yılın en yüksek seviyesine’ ulaştığı da bahse konu verilerden okunabiliyor.

Öte yandan, TL’deki değer kaybının sürmesine ilişkin yaygın öngörü ve petrol fiyatlarındaki yükselişin, her ne kadar ‘şimdilik’ akaryakıt ve elektrik fiyatlarına yansıtılmasa da bu yükselişin dolaylı etkileri dikkate alındığında, yılsonuna kadar enflasyonun çift haneli olarak devam edeceği de tahmin ediliyor.

Dövizdeki dalgalanma ulaştırma fiyatlamasına da yansıdı

banner134
KKTC’de ana mal gruplarındaki yıllık değişime bakıldığında ise en fazla artışın yüzde 34,87 ile Mobilya, Ev Aletleri ve Ev Bakım Hizmetleri kaleminde gerçekleştiği de gözlemlenirken; yüzde 21,39 ile Sağlık ve yüzde 18,29 ile Ulaştırma kalemlerinin de bu ana mal grubunun peşi sıra geldiği görülüyor.

Petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen Ulaştırma mal grubundaki artış ise raporlara göre, dövizdeki artışın etkisiyle otomobil ve salgın koşullarında uçak bileti fiyatlarındaki artıştan kaynaklanıyor.

Ayrıca, salgında sağlık hizmetlerine yönelik talepteki artış ve ithalat ile tedarik edilen medikal ürünlerdeki döviz etkisinin yol açtığı fiyat artışının etkili olduğu da düşünülüyor.

Keza, yıllık değişimin en az olduğu mal grupları ise raporlara göre, sırasıyla yüzde 5,07 ile Eğlence ve Kültür ve yüzde 5,7 ile Alkollü İçecekler ve Tütün’de gerçekleşti. Aralık sonu dikkate alındığında ise yılın ilk çeyreğindeki enflasyon yüzde 1,86 bandında kayda geçti. Hatırlanacağı üzere, 2020 yılının aynı döneminde bu oran yüzde 2,8 olarak belirlenmişti.

Öte yandan, bu çeyrekte en fazla artış yüzde 8,3 ile Mobilya, Ev Aletleri ve Ev Bakım Hizmetleri mal grubunda görüldü; daha sonra da yüzde 6,15 ile Sağlık ve yüzde 4,59 ile Gıda ve Alkolsüz İçecekler mal grubunda kayda geçti. Bu dönemde, Giyim ve Ayakkabı mal grubunda yüzde -10,57, Eğitim’de de yüzde -1,06 ile azalış görüldüğü verisi de söz konusu raporlara yansıdı.

Ayrıca, Mart 2020’de gerçekleşen enflasyonda ise Konut, Su, Elektrik, Gaz ve Diğer Yakıt mal grubunda görülen yüzde 2,96’lık, Ulaştırma mal grubunda gözlemlenen yüzde 2,03’lük ve Sağlık’ta kayda geçen yüzde 1,92’lik artış da verilere göre etkili oldu. Giyim ve Ayakkabı mal grubunda ise yüzde -4,79 azalma görüldü.

Güney Kıbrıs’ta deflasyon süreci geri geldi

Türkiye’de ise mart dönemi enflasyonu yüzde 1,08 olarak gerçekleşti. Yıllık enflasyon yüzde 16,19 olurken, birinci çeyrek enflasyonu ise yüzde 3,71 gibi yüksek bir orana ulaştı.

Kovid-19 salgınının etkisiyle, tüm dünyada görülen emtia ve petrol fiyatları ile navlun maliyetlerindeki artış ile Mart 2020’de gerçekleştirilen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı değişikliğiyle dövizde görülen yükselme de raporlara göre, enflasyon üzerinde baskıyı arttırdı.

Ayrıca, Üretici Fiyat Endeksi’nin (ÜFE) mart dahilinde yüzde 31,2’ye yükselmesinin meydana getireceği maliyetin, enflasyonu da önümüzdeki dönemde yukarı yönlü etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Bütün bunların yanı sıra 2013-2016 yılları arasında deflasyon dönemi yaşayan Güney Kıbrıs ekonomisinin ise Kovid-19 salgınının da etkisiyle tekrar deflasyon sürecine girdiği görülüyor.

Bu bağlamda, mart enflasyonu yüzde 1,29 olmasına rağmen yıllık enflasyon yüzde -0,72, ilk çeyrek enflasyonu da yüzde -1,4 oldu ve deflasyon durumu devam etti.

Diğer yandan, mart dahilinde en fazla artış, yüzde 10,68 gibi yüksek bir oranda Giyim ve Ayakkabı mal grubunda kaydedildi. Aynı mal grubunda ilk çeyrekte KKTC’de enflasyonun düşmesi, Güney Kıbrıs ile geçişlerin tekrar sağlanması ve artırılması durumunda KKTC’de bu mallara talebin artması öngörülüyor.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75