Elektrik de zam ve kesintiler krizi

Elektrik Kurumu genel müdürü geçen hafta yaptığı detaylı açıklama ile elektrik fiyatlarında 2 seneden fazladır bir düzenleme yapılmadığı için, kurumun zarara uğratıldığını ve bu bağlamda yüzde 30 zam yapılması gerektiğini belirtti.

Bir de bunun üzerine, elektrik kesintileri başlayınca ülkenin en önemli gündem maddelerinin başına elektrik konusu oturdu. Bugünkü yazımda, elektrik ve KIB-TEK ile ilgili bilgiler aktarıp, değerlendirmelerimi ve yorumlarımı sizlerle paylaşmak istiyorum.

KIB-TEK’teki nizamname gereği her ay fiyatların güncellenmesi gerekiyor. 2019 Nisan’dan bu yana, dövizde ve akaryakıt fiyatlarında önemli oranda artışlar yaşanmasına rağmen, herhangi bir fiyat düzenlemesi yapılmaması aslında bir suç unsurudur.

Ekonomik sıkıntılar, kurumu bakım ve yatırım yapamaz bir duruma getirmiş, üretim santrallerinde bozulmalar baş göstermiş, bu bağlamda da, elektrik kesintileri yaşanmaya başlamıştır.

Geçen yıl aynı dönemde günlük tüketim 200 megavat civarında iken, şu anda ise 340 megavata ulaşmış durumdadır. Bu nedenle, Güney Kıbrıs’tan satın alınan elektrik miktarında önemli artışlar olmuş ve kuruma ek yük meydana getirmiştir.

Böyle bir ortamda, maliyetlerin de artması ile kurumun borcunun yaklaşık 500 milyon TL olduğu ve önerilen zammın da, hem borçlar hem de kurum zararının azaltılması için gerektiği, kurum yetkilileri tarafından açıklandı.

Yaklaşık 128 kuruşa üretilen elektriğin kilovat saatinin, 97 kuruşa satılması KIB-TEK’in günden güne zararını büyütüyor. Sürdürülebilir bir durum değil. Ayrıca, kurumun yaklaşık 650 milyon TL civarında da, çoğunluğu kamudan alacağı bulunuyor.

Hal böyle iken, ilgili bakanlık ve hükümet göreve geldikten bu yana sorunların çözümü için adım atmadı ve yine yumurta kapıya dayanınca panik yapılmaya başlandı.

Zaten, halkın ve işletmelerin pandemiden dolayı durumu vahim. Pahalılık çok arttı. Gelirler düşmüş durumda. Halkın ve üretim sektörlerinin bu zamla halleri daha da perişan olur. Bu bağlamda, bu zammın, halka ve ekonomiye olumsuz yansımaması için, Maliye’nin yüzde 30 zam oranının önemli bir kısmını üstlenmesi gerekiyor. Bunun başka yolu yok.

Öte yandan, elektrik santralinin bacalarından çıkan dumanın, filtreler olmamasından ve daha fazla üretim yapmak için eski sistem termik santrallerin de tam kapasite çalıştırılmasından kaynaklandığını öğrenmiş bulunuyoruz.

Daha verimli ve çevre dostu üretim yapan yeni nesil, doğal gazla çalışan santrallerin kuruma kazandırılması olmazsa olmazdır. Uzmanlar bunun için ise yaklaşık 150-200 milyon Euro kaynağa ihtiyaç olduğunu belirtmektedir. Ancak, bu yıl için yaklaşık 2 milyar TL yatırım hedeflenmişken, şimdiye kadar sadece yaklaşık 10 milyon TL yatırım gerçekleşmesi ise, bir başka ironidir.

Kurum yetkililerine göre, KIB-TEK aylık yaklaşık 140 milyon TL tahsilat yapıyor. Aslında 180 milyon olmalı. Ödenmeyen kısmın kaynağı devlet kurum ve kuruluşları. Ödenmeyen kısmın içinde özel sektörün payı çok az. KIB-TEK’in AKSA’ya ödediği aylık tutar ise yaklaşık 80 milyon TL civarında. Bazı aylarda değişiyor.

Şu anda AKSA’ya 4 aylık borç için 292 milyon TL ödeme yapılması gerekiyor. Diğer ödemelerle birlikte, Ağustos ayında KIB-TEK’in 402 milyon TL kaynağa ihtiyacı var. 2021 sonu itibarıyla ise KIB-TEK’te 458 milyon TL zarar beklentisi var.

Bu durumda, bahse konu zam yapılmazsa kurum giderek iflasa sürüklenecek. Akaryakıt alacak parası kalmadığı söyleniyor. Depolarda 2 günlük yakıt kalmış durumda.

Teknecik’te bir santral arızadan dolayı çalışmıyor. Termik santraller de eski olduğundan verimli, tam kapasite ile çalışmıyor. Ayrıca, AKSA’nın bir jeneratörünün de bakımda olması nedeniyle, şu anda ülkede artan elektrik tüketimi karşılanamıyor ve ülke genelinde dönüşümlü elektrik kesintilerine gidiliyor.

Hükümet yetkilileri ise, ihtiyaç duyulan yakıtın önümüzdeki çarşamba günü geleceğini açıkladılar. Bu yakıtın en az 3 gün dinlenme süresi de bulunmaktadır. Eğer sorun olursa, yakıt ihtiyacının bir kısmının da AKSA’dan sağlanacağı söyleniyor.

Bunun yanında, önümüzdeki 5-6 gün boyunca Güney’den de önemli oranda elektrik sağlanacağı belirtiliyor. Umarım, her şey yolunda gider de, bu sıcaklarda ülke uzun süreli elektriksiz kalmaz.

Gerekli bakımların, onarımların yapılması, iletim hatları ile dağıtım hatlarının, trafoların yenilenmesi, mevcut dizel jeneratörlerin daha ekonomik ve doğa dostu üretim yapacak bir yapıya dönüştürülmesi ve yeni tekneloji üretim santrallerinin alınması ile maliyetlerin düşürülmesi, kurumun mali yapısını da güçlendirecektir. Ayrıca, nizamnameye göre de, fiyat politikalarının zamanında uygulanması ekonomik akla en uygun olanıdır.

KIB-TEK’in yüzde 30 zam talebinden sonra, hükümet içerisinde farklı yorumlar ve birbirini suçlamalar yapılması da krizin iyi yönetilmediğini göstermektedir. Kurum müdürünü ve yönetimini atayan hükümet yetkilileri zamdan haberleri olmadıklarını açıklıyorlar. Ekonomi ve Maliye bakanlıkları birbirlerine ters açıklamalarda bulunuyorlar. Halk da şaşkınlıkla bu didişmeleri izlemek zorunda kalıyor.

Kimsenin, KIB-TEK’i görevini iyi yapmayan, doğru yönetilmeyen ve devamlı zarar edip, bu zararını zam yaparak halktan ve ekonomik sektörlerden çıkarmaya çalışan gereksiz bir kurum gibi göstermeye hakkı yoktur.

KIB-TEK gibi bu ülkenin öz ve stratejik bir varlığının, hayatını sürdürmesi ve piyasada denge unsuru olmaya devam etmesi için, yatırım, bakım, onarım işlevlerinin aksatılmaması şarttır.

Bu ülkede, denge unsuru olan ve batırılan stratejik devlet kurumlarının (KTHY) eksikliğinin ne kadar önemli olduğunu şu anda piyasada yaşanan oldukça yüksek fiyatlardan da görebilmekteyiz.

Güçlü yapıda, stratejik konumda bir elektrik kurumuna halkın, ekonominin ve devletin her zaman ihtiyacı vardır. Bu bağlamda, doğru adımların doğru zamanda atılması için, kurum yönetimi, konularında uzman profosyonellerden oluşmalıdır.

YORUM EKLE

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110

banner104