Esnaf ve işletmeler (Çarşı) 13. maaşı bekliyor

Yazımın başında özellikle vurgulamak istiyorum ki, asgari ücret ve işsizlik ödeneğinin artırılması, bence 13. Maaşların ödenmesinden daha acil ve önceliklidir. Ancak, 13. Maaşlar da mutlaka ödenmelidir. Ayrıca, Hükümetin yapmayı taahhüt ettiği 1.500 TL’lik ücret katkıları ve esnafa yapılacak hibe destekleri de süratle tamamlanmalıdır.
Pandemiden ve döviz krizinden dolayı ülke ekonomisi daralmıştır. Bu nedenle piyasamız ve çarşımız büyük sıkıntı içinde bulunmaktadır.
Turizm gelirleri, yüksek öğretim gelirleri ve Güney Kıbrıs tan gelişler neticesinde elde edilen gelirler, Pandemi ile birlikte oldukça azalmış durumdadır.
Bu gelirlerin azalması, piyasamızı daraltmış ve ekonominin çarklarının düzenli dönmesini yavaşlatmıştır. Bundan dolayı, yaklaşık 9 bin işletme çalışmaya ara vermiş, ülkede çalışmakta olan yerli ve yabancı on binlerce kişi işini kaybetmiştir.
Ülkemizde bulunan turist, öğrenci,  işçi ve güneyden gelişlerin azalması ve buna bağlı olarak tüketiminin de düşmesi ile, özel sektördeki birçok işletmenin ve esnafın satışı ve dolayısıyla geliri de düşmüştür.
Bunun yanında, binlerce kişinin işsiz kalması, çok sayıda insanın kısmi çalışmaya geçmesinden dolayı gelirinin azalması da, piyasaya nakit akışını oldukça azaltmıştır.
Bütün bu gelişmelerden dolayı, ekonominin daralması ve çarkların yeterince çalışmaması ülkede tüketimi ve ülkeye mal ithalatını da azaltmış, bundan devlet gelirleri de olumsuz etkilenmiştir.
Döviz artışından dolayı ve ithalattan alınan vergilerin dövizle fiyatlanması nedeniyle, ithalat vergilerinde nispeten artış sağlanmıştır. Ancak, bu da ülkede enflasyonu ve pahalılığı artırmış, dar gelirlilerin satın alma gücünü azaltmıştır.
Bu süreçte, ithalat da kur sabitlemesi yoluna gidilmediği ve birçok üründe KDV ve fiyat istikrar fonu indirimleri yapılmadığı için, dar gelirlerin geçimlerini sağlamaları günden güne zorlaşmıştır.
Öte yandan, KKTC’de asgari ücret 10 aydır değişmedi. En son, geçtiğimiz şubat ayında brüt 3 bin 820 TL, net olarak da 3 bin 323 TL olarak belirlenmişti.
Mevcut asgari ücret, şubat ayından bu yana, sterlin bazında yaklaşık 100 sterlin, yani 1000 TL den fazla erimiş durumdadır. Bu da bize asgari ücretle satın alınan mal ve hizmet miktarının oldukça azaldığını göstermektedir.
Yani asgari ücret, yaklaşık 3600 TL olan açlık sınırının altındadır ve sadece gıda harcamalarına bile yetmemektedir. Bu durum da, ülkedeki on binlerce kişi harcamalarını azaltmış demektir. 
Bu bağlamda, yeni hükümetin ilk görevlerinden biri asgari ücreti çok acil olarak artırma olmalıdır. Bunun yanında, Devlet, sağlayacağı kira, ücret, elektrik,  hibe ve sosyal güvenlik primi katkıları ile işletmeleri rahatlatmalı ve işçi çıkarmalarını önleyip, asgari ücret artışı yapmalarına yardımcı olmalıdır.
Bütün bu bilgiler ışığında, yazımın sonunda özellikle belirtmek istiyorum ki, Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan on binlerce çalışan ve kamudan emekli olanlar ile sosyal sigorta emeklileri yasal olarak kendilerine hak olarak verilen 13. Maaş ödeneğini beklemektedir.
Gönlümüzden geçen, özel sektörde çalışanların da 13.Maaş almasıdır. Ama ülkemizdeki şartlar maalesef bunu mümkün kılmamaktadır. Umarım, bir gün bu da gerçekleşir.
Birçok kişi, nasılsa 13. Maaş gelecek diye önceden harcama yapmış olabilir. Bunun yanında, birçok kişi de yapacağı harcamalarını erteleyip, 13.maaşı alacağı günü beklemiş olabilir. Netice itibarı ile, 13. Maaş ülkede dört gözle bekleniyor. Özel sektördeki Ekonomik Örgütler de 13. Maaşların ödenmesi gerektiğini söylemektedir.
Yurt dışına gidilemeyeceği ve Güneye geçip harcama yapılamayacağı için, 13. maaş bu yıl tamamen yurt içinde harcanacaktır. Bu bağlamda, ülkemiz özel sektörü, işletmeler ve esnaflar bu paranın bizim çarşımızda harcanmasını beklemektedir.
Yaklaşık 350 milyon TL tutarındaki 13. Maaşın ülke içinde harcanması, büyük sıkıntı yaşayan özel sektörün yüzünü güldürecek, dolaylı olarak da devlet, bu harcamalardan doğacak gelir elde edecektir. Bu çerçevede, yeni hükümetin 13. Maaşların ödenmesini yasal süresinde sağlaması gerekmektedir.
13. Maaşların zamanında ödenmemesi, hem hak sahibi çalışanları, hem özel sektördeki işletmeleri olumsuz etkileyecek, hem de yeni hükümetin hanesine olumsuz bir puan olarak yazılacaktır. Her şeye rağmen, borçlanarak veya Türkiye’ den ekonomik protokol gereği gelmesi beklenen yaklaşık 1.5 milyar TL’nin gelmesi ile, 13. Maaşların ödeneceğini düşünüyorum.

 

YORUM EKLE

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110

banner104