Gelirler bütçesinde dikkat çeken bazı hususlar

2021 yılı devlet bütçesi ile ilgili 2 tane yazı yazmıştım. Bu yazılarda, bütçenin temel göstergelerini ana hatları ile irdelemiş ve icracı Bakanlıkların bütçelerini değerlendirmiştim.
Bütçenin finansmanını oluşturan gelirler kısmına da baktığımız zaman, aşağıdaki tabloyu görmekteyiz.
Bütçe hacmine göre, 2021 yılı Mahalli gelirleri yaklaşık 5.64 milyar TL olarak öngörülmüştür. 2020 yılında ise mahalli gelirler 5.61 milyar TL idi. (Tadil bütçede ise 5.90 milyar idi) 2021’de de kanaatimce, Mahalli gelirlerin, aşı uygulaması ile virüs tehdidinin azalması ve ekonomideki toparlanma ile birlikte öngörülenin çok üstünde gerçekleşmesini bekliyorum.
Geçen seneye göre mahalli gelirlerdeki yüzde 0.53 artış yetersiz görülmektedir. Fiyat istikrar fonu ve diğer fon gelirlerinin de yaklaşık 1.12 milyar TL gerçekleşeceği öngörülmüştür. Bu fon gelirlerinin de, pandemi etkisinin azalması ile artacağını düşünüyorum.
2021 Bütçe gelirleri içinde yer alan TC yardımları, yatırımlar (alt yapı) için 600 milyon, savunma harcamaları içinde 750 milyon olacak şekilde toplam 1.350 milyon TL olarak öngörülmüştür. Geçen yıl bu rakamlar, yatırımlar için 310 milyon, savunma için 650 milyon olmak üzere toplam 960 milyon TL olarak öngörülmüştü. Geçen yıla göre TC yardımlarında yüzde 40 artış görülmektedir.
Bütçe gelirleri içinde bulunan diğer bir kalem olan TC kredileri ise 1.150 milyon TL olarak öngörülmektedir. Geçen yıl bu rakam 440 milyon TL olarak öngörülmüştü. Geçen yıla göre TC kredilerinde yüzde 161 artış görülmektedir.
Kamu maliyesine, cari harcamalar için TC’nin yapmış olduğu katkı geçmiş yıllara göre giderek artmaktadır. Bu yıl, toplamda 2.5 milyar TL olan T.C yardım ve kredileri, bütçe toplamının yaklaşık yüzde 25’ni oluşturmaktadır. Geçtiğimiz yıllarda bu rakam, yaklaşık yüzde 15 düzeylerindeydi. Bunun en önemli sebebi, pandemi nedeniyle yerel gelirlerdeki azalış, genel giderler ve özellikle sağlık giderlerinin oldukça yükselmesi olmuştur. Yatırımlar ve reel sektöre de bu dönemde ihtiyacı olan katkılar mutlaka yapılmalıdır.
Özellikle, belirtmek istiyorum ki, bu yılki bütçenin özellikle mahalli gelirlerinin, geleneksel bütçe hazırlama muhafazalığı içinde yapılmış olmasıdır. Kısaca, gelirler kalemleri asgari, minimum düzeyde öngörülmekte, giderler kalemleri daha bonkör kurgulanmaktadır. Nitekim, 2020 bütçesinde 5.61 milyar TL öngörülen mahalli gelirlerin yaklaşık 6.5 milyar TL gerçekleşmesi beklenmektedir.
Yıl sonu geldiğinde de, gelirler bütçesi öngörülenden daha fazla gerçekleştiği için, bütçe açıkları düşmekte, hatta bütçe fazlalıkları oluşmaktadır. Bu gelişmeleri son yıllarda oldukça gördük ve yaşadık.
Şimdi sizlere, dikkatimi çeken, gelirler içindeki bazı spesifik kalemlerden bu köşenin sınırları içinde bahsetmek istiyorum.
Özel plakalı taşıtlardan alınan vergi, geçen yıla göre yaklaşık yüzde 60 artarken, motorlu taşıtlar vergisinin yaklaşık yüzde 20 düşmesinin gerekçesi açıklamaya muhtaçtır diye düşünüyorum. Üstelikte, araç satışları uzun zamandan beri uygulanan indirimli KDV oranı nedeniyle çok da kötü seyretmemektedir.
İthalattan alınan gümrük vergisi yaklaşık yüzde 20, rıhtım vergisi yüzde 25 artarken, yine ithalattan alınan katma değer vergisinin geçen yıla göre 35 milyon TL düşük öngörülmesi dikkat çekmekte ve açıklamaya ihtiyaç duymaktadır.
Mahkeme harçlarının, geçen yıla göre yaklaşık yüzde 70 oranında düşmesinin gerekçesinin mutlaka açıklanması gerekmektedir. Mahkeme dava ve işlem sayılarında düşüş mü beklenmektedir?
Şirket ve ortaklıklar kayıt harçlarında, geçen yıla göre yaklaşık yüzde 260 oranında artış olması, pandemi ve ekonomik kriz ortamında yeni şirketler kurulması beklentisini mi göstermektedir?
Sabit görüntülü radar sistemi cezalarında geçen yıla göre, yüzde 25 azalma görülmesi, sürücülerin kurallara daha fazla uyacakları veya radar sistemlerindeki kameralarda azalma olacağı beklentisinden mi kaynaklanmaktadır? Asgari ücret artacakken ve kameralar çoğalırken bu nasıl olacaktır?
Yukarıda değindiğim konular dışında, daha birçok kalemde düşüş ve yükselişler mevcuttur. Ancak, köşe yazısının sınırları aşıldığı için burada yazamıyorum. Zaten, bütçe görüşmeleri de pandemi ve kapanma dolayısıyla hem bütçe komitesinde hem de Meclis genel kurulunda oldukça kısaltıldığı için bu yıl çok detaylı analizler yapılamamıştır.
Son tahlilde, umarım, pandeminin etkisi önümüzdeki aylarda, aşılanmayla birlikte azalır, bütçe gelirleri artar, sağlık ve diğer ekonomik giderlerle birlikte bütçe giderleri ve açığı azalır, ekonomi tekrardan canlanır ve 2021 bütçesi bize yeterli olur.
Bütçenin pandeminin etkisinin azalması ile birlikte, esas hedefler olan,  üretime, istihdam artışına ve ekonomik büyümeye yönelik organize olması ve dizaynedilmesi şarttır.

 

YORUM EKLE

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110

banner104