banner6

Sağlık ve lezzet kaynağı “zeytinyağı”

banner37

Sağlık ve lezzet kaynağı “zeytinyağı”
banner151

Ali ÖZÇİL


Zeytin ağacı dört mevsim güneşte parlayan yeşil yapraklı, tane yüklü dalları ve eşsiz yağıyla, huzur, bereket, uzun ömür ve barışın simgesidir. İrade ve uğraş karşılığı bir nimet olan zeytin, ağacıyla, yağıyla, dünyaya bir bakış, bir yaşam bicimi ve Akdeniz uygarlığının ayrılmaz bir parçasıdır. Zeytin özgün mutfağımızda ve sağlığımıza büyük katkılar sağlıyor. Günlük hayatımızda çok tükettiğimiz bir gıda. Zeytinsiz bir sabah kahvaltısı düşünülemez. Yağlanmış, limonlanmış çakısdez, siyah, yeşil zeytin ve zeytinli bidda. Ramazan ayında zeytin daha ön plandadır. Orucun zeytinle açılması sevap olduğundan zeytinin kutsallığı ortaya çıkıyor. Zeytinin bütün kutsal kitaplarda da sözü edilir. Havva ile cennetten yeryüzüne kovulan Adem öleceğini hisseder ve Tanrıdan kendisini ve tüm insanlığı bağışlamasını dilemeye karar verir. Bu amaçla oğlu Şit’i cennet bahçesine gönderir. Bahçenin bekçiliğini yapan Melek Şit’in duası üzerine “Bilgi Ağacından” aldığı üç tohumu ona verir ve öldükten sonra babasının ağzına koyup öyle gömülmesini söyler. Ve Adem ölür. Ademi ağzında yeşeren ve kök salan üç tohumdan Akdeniz ikliminin simgesi olan üç ağaç filizi verir. Zeytin, Sedir ve Selvi. Bu tanrının gazabının sona erdiğinin müjdesidir. Efsaneye göre böyle başlamış zeytinin öyküsü ve Nuh’un gemisine gelen bir haberle devam etmiştir. Tufan durduğu zaman Nuh peygamber suların çekilip çekilmediğini anlamak için geminin penceresinden bir güvercin salar. Geriye dönen güvercin suların çekilmediğinin işaretidir. Hz. Nuh yedi gün sonra güvercini tekrar salar. Bu kez kuş gagasında bir zeytin dalıyla gemiye döner. Böylece gemideki canlılara karanın yakınlarda olduğunu müjdeleyerek artık kaybolmaya başlayan yaşam umutlarının yeniden canlanmasını sağlar. O günden bu yana güvercin ümidin ve barışın, tufanın yok edici gücüne karşı direnen zeytin ağacı da ölümsüzlüğünün simgesi olmuştur. Zeytinyağı;Uygarlığın insanlara ilk armağanlarından birisidir. Tarihte “Altın Sıvı” olarak adlandırılan zeytinyağının insan sağlığında büyük önemi vardır. Zeytinyağı üzerinde yürütülen bilimsel araştırmalarda katı ve sıvı yağlar arasında en kolay hazmedilen yağ olduğu ortaya konulmuştur. Akdeniz mutfağının en güzel lezzetlerini ön plana çıkaran, mutfağımızın vazgeçilmez öğeleri arasında yer alan, yemeklere, salatalara lezzeti ve aromayı katan altın sıvıdır. Kullanım alanı geniş olan Zeytinyağı, özellikle farklı lezzetlere ulaşmak isteyenlerin ilk tercihidir. Sağlıklı yemeğin birinci şartı Zeytinyağıdır.

Sebze de sağlıklı yemeğin önceliklerindendir. İkisinin bir araya gelmesinden ortaya çıkan yemeğe ise doyum olmaz. İşte Türk mutfağının zeytinyağlı yemekleri; sebzeler ve dolmalar. Hemen her sebzenin zeytinyağlı bir türü vardır. Taze fasulye, bakla, enginar, patlıcan, pırasa, kereviz ve yer elması zeytinyağlı olarak mutfağımızın gözdelerindendir. Daha birçok sebzenin de zeytinyağlısı yapılabilir. Buna adamızda mevsimine göre çıkan ot çeşitlerini de ekleyebiliriz. Zeytinyağlı yemek yapımında bazı temel ilkler vardır. Bunların başında, zeytinyağının, soğanın, sebzelerin, tencereye çiğden konması gerekir. Sebzenin tadına daha iyi ortaya çıkarmak için bir miktar şeker eklenir. Tencerenin kapağı kapalı olarak kısık ateşte pişirilir. Piştikten sonra bütün zeytinyağlılar için geçerli önemli bir kural vardır. Zeytinyağlı piştiği kabın içinde kapağı açılmadan soğuyuncaya kadar bekletilir. Çünkü parlak kalmasını sağlar. Soğuduktan sonra istenirse başka bir kaba aktarılır. Zeytinyağlı dolmalarda ise sebze, pirinç, baharat ve elbette zeytinyağının muhteşem birleşimi görülür. Patlıcan, kabak, biber, soğan, domates, enginar, pazı, yaprak sarma, zeytinyağlı dolmalar arasında yer alır. Mevsiminde kabak çiçeğinin de dolmasının tadına doyum olmaz. Dolmalarda en önemli öğe dolma içidir. Bu harç hem pişmiş hem de çiğ olabilir. Soğanı ne kadar bol olursa lezzeti o kadar artar. Bu harçlarda fıstık ve üzüm isteğe göre kullanılır. Zeytinyağlı sebzelerde olduğu gibi bir miktar şeker de konularak pişirilir. Eskiden patlıcan dolmasının bir özelliği varmış. Dolma ele alındığı zaman zeytinyağları bilekten aşağıya akmalıymış. Bugün olduğu gibi o zamanlarda da zeytinyağının içine hiçbir katkı maddesi girmezmiş. Onun için hazırlanan yemekler bol zeytinyağı kullanıldığından çok lezzetli olurmuş. Yine Türk mutfağından özgü zeytinyağlı bir yemek olan İmambayıldı… Hikayeye göre imam efendi eşinin özenle hazırladığı bol zeytinyağının içinde yüzen patlıcanları görünce “eyvah hanım ne yaptın! Mahvolduk” diyerek sofranın başında düşüp bayılmış ve o günden beri bu yemeğin adı İmambayıldı olarak kalmış. Başka bir hikayeye göre; genç kız yaşadığı köyün imamı ile evlenmiş. İmam düğün hediyesi olarak on iki küp içinde zeytinyağlı getirmiş. Gelin her gün patlıcanlı birbirinden lezzetli yemekler yapmış ve hepsinde de zeytinyağlı kullanılmış. Düğünden on bir gün sonra zeytinyağının bittiğini öğrenen imam düşüp bayılmış ve bu çok lezzetli zeytinyağlı yemeğin isim babası olmuş. Bugünlerde zeytin sütünün adından söz ediliyor. Kaz dağlarında çıkarılan ve damla damla akıtılma yolu ile yapılan adı “zeytin sütü” olan zeytinyağı gözyaşına benzetiliyor. Yemeklerin yanı sıra cilt ve saç bakımında da kullanılıyor. Zeytinyağı ile üretilen sabunlarda eskiden beri kullanılmaya devam ediliyor. Ülkemizde zeytinyağı; salatalarda, haşlanmış sebze ve baklagillerde de çok kullanılır ve sevilir.

Zeytinyağlı pilavları da unutmamak gerekir, işte bu Akdeniz insanının damak tadıdır. Zeytinyağının nimetlerinden faydalanalım, hem sağlık hem de lezzetten vazgeçmeyerek, mutfağımızdan ve sofralarımızdan bu mucizevi yağı eksik etmeyelim.

 

Maraş Yaprak Tarhana Çorbası

Porsiyon: 4

Malzemeler:

200 gr Maraş tarhanası

4 bardak su

1 adet tavuk suyu

4 dal taze nane

2 yemek kaşığı zeytinyağı

1 tutam tuz

1 tutam karabiber


Yapılışı: Maraş tarhanası ıslatılıp su ile kaynamaya bırakılır. Tuz, karabiber ve tavuk suyu eklenerek pişirilir. Diğer yandan tavaya zeytinyağı konarak taze nane ile çevrilerek çorbanın üzerine dökülür ve sıcak servis yapılır.

YORUM EKLE
banner140
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75

banner110

banner104