Gıdalarda izlenebilirlik sistem

Gelişmiş ülkelerde gıdanın üretiminden tüketimine (çiftlikten sofraya) kadar olan zincirde olabilecek çeşitli risklerin yönetilmesi için günün ihtiyaçlarına yönelik geliştirilen Gıda Emniyeti, Gıda Güvenliği ve Gıda Güvenilirliği uygulamaları yaygın olarak sistem dahilinde uygulanmaktadır.

İzlenebilirlik sistemleri birincil üretimden tüketime tedarik zinciri boyunca gıdanın bulunduğu yerler, geçirdiği işlemler, koşullar ve benzeri tüm geçmiş bilgilerinin elde edilmesini sağlayan sistemlerdir.

İzlenebilirlik sistemlerinde temel amaç gıda güvenliğinin sağlanmasında etkili bir araç olarak kullanabilmeleridir. Herhangi bir sorun oluştuğunda düşük maliyetle hızlı bilgi toplamayı dolayısıyla sorunun kaynağı ve nedenini saptamak ve geri toplama işlemi için de dağıtım kanallarını mümkün olduğunca çabuk biçimde saptamak kritik öneme sahiptir.

Böyle bir ihtiyacı geleneksel kâğıt tabanlı yöntemler ve sistemlerle gidermek çok güç olup çok da uzun sürebilmektedir. Bazı durumlarda sorunun ortaya çıkışı ile toplama arasındaki süre aylarca sürebilmektedir.

Bu nedenle bilgi ve iletişim teknolojilerine dayanan izlenebilirlik sistemlerine gereksinim doğmaktadır. İzlenebilirlik sistemlerin kalbinde ürünlerin tanınması için yapılan kimliklendirme yer alır.

Kimliklendirme, girdi ve çıktıların eşsiz numaralarla ilişkilendirilerek etiketlenmesidir.

Etiketleme, genelde ürün ambalajları veya yığınlarına iliştirilen kâğıt etiketlerle çeşitli barkod standartlarına uygun şekilde yapılmaktadır.

Bu işlemler sırasında sistemle bütünleşik otomatik ambalajlama-etiketleme araçları kullanılmalıdır. Henüz maliyeti nedeniyle yaygın kullanım öncesi aşamada olan RFID teknolojisi ürün kimliklendirme ve izlemede büyük kolaylıklar ve önemli avantajlar sağlamaktadır.

İzlenebilirlik sistemleri tesisinde diğer önemli bir konu ise tedarik zincirindeki farklı bilişim sistemleri arasında veri paylaşmanın sağlanabilmesi ya da birlikte çalışabilirliğin uygulanabilmesidir. Bu amaçla sistemler arasında XML(hem insanlar hem bilgi işlem sistemleri tarafından kolayca okunabilecek dokümanlar oluşturmaya yarayan bir işaretleme dilidir) tabanlı veri değişimini sağlayacak standartlarla çalışmak, izlenebilirlik sistemlerinin bağlantılığını sağladığı gibi tedarik zinciri boyunca veri kayıt işlemlerini de otomatikleştirmektedir. Böylece veri kayıt ve veri işleme maliyetleri de düşmektedir.

Bu bağlamda, büyük hacimli bir izlenebilirlik sistemin büyük veri depolama ve işleme bileşenlerine sahip olacak şekilde tasarlanmaları da önem taşımaktadır.

Son yıllarda bazı ülkelerde, örneğin AB ve Japonya, tüketici yönelimli izlenebilirlik sistemlerinin geliştirildiği görülmektedir. Bu tür sistemler yasal zorunluluk gereğince değil ancak kurumsal imajı geliştirmek ve sorumluluk yaklaşımlarıyla kurulmaktadır.

Tüketici açısından gıda etiği ve etik izlenebilirlik, ya da coğrafi izlenebilirlik bilgiye dayalı gıda seçimi gibi uygulamalar, tüketicinin ticari kayıtlar hariç gıdanın geçmişiyle ilişkili olan bilgileri izleyebilmesidir.

Günümüzde izlenebilirlik sistemlerinde tüketici gereksinmeleri ve algılarını da dikkate alan uygulamaların sayısı gün geçtikçe artış göstermektedir.

Gelecekte etiket okuyucu tabanlı, ülkesel ve küresel ölçekte birlikte çalışabilirlik niteliğine sahip sistemlerin artacağı, büyük veri işlemenin önemli olacağı ve hatta zorunluluk haline gelecektir.
 

YORUM EKLE