Hellimin coğrafi tescil konusu hayatidir

Güney Kıbrıs ile 12 yıldır devam eden hellimin coğrafi tescil konusu yine gündeme geldi. Hellim bizim ve Güney Kıbrıs ın ortak geleneksel ürünüdür. Ancak, Rumlar 2008 de hellimin tescilini tek başına almak için Avrupa Birliği’ne başvurmuşlardı.

Bunun üzerine Kuzey’deki hellim üretici birlikleri,  Sanayi odası ve Ticaret Odası hellim üretiminin sadece Güney’de olmadığı konusunda Avrupa Birliği’ne itiraz etmişler ve o zamandan beri tescil süreci devam etmektedir.

Öte yandan, Kuzey Kıbrıs’ ta tescil yasası çıkarılarak hellim tescili yapıldı. Bu tescil belgesi ile Türkiye’de Türk Patent Enstitüsü’ne müracaat edilerek hellimin Türkiye’de de tescili alındı ve Türkiye’de hellim adıyla üretim yapılması engellendi. Böylece, Türkiye de birçok hellim üreten firma hellimi KKTC den almaya başladı. Bu önemli bir başarıdır.

Bizim ihracatımız içinde hellim satışı çok önemli bir yer tutuyor. Hellim ihracatımız toplam ihracatımızın yaklaşık yüzde 37 sine denk geliyor. Bu da rakamsal olarak yaklaşık 33 milyon dolar tutmaktadır.

Hellim üretiminde küçükbaş hayvan sütü oranının en az yüzde 20 olması gerektiği için, ülkede küçükbaş hayvan sayısını artırmamız gerekmektedir. Şu anda Kuzey’de küçükbaş hayvan sütü oranı yaklaşık yüzde 12, Güney’de ise yaklaşık yüzde 20 düzeyindedir. Bu bağlamda, Güney’deki üreticilere bonkör teşvikler verilirken, bizdeki üreticilere de rekabet edebilmeleri için, devlet destekleri artırılmalıdır.

Ülkemizde hellim üretimine baktığımız zaman, fabrikaların modern olması, soğuk zincir ve sütleri taşıyan tankerlerin standartlarının yüksek olması hellim kalitesi açısından Güney Kıbrıs’la rekabette çok başarılı olduğumuzu göstermektedir.

2015 yılında iki toplum lideri arasında sağlanan uzlaşma sonucunda, Kıbrıs’ta üretilen hellimin hijyen yönünden kontrolü tarafsız ve bağımsız bir otorite tarafından denetleneceğiydi. Ancak, gelen bilgilere göre, Güney Kıbrıs Liderliği, bu mutabakattan vazgeçerek, Kuzey’de üretilen hellimin Rum Tarım Bakanlığı’nın atayacağı, Güney’deki özel bir kuruluş tarafından denetlenmesini talep etmektedir. AB yetkililerinin de bu öneriyi desteklediği uzmanlar tarafından belirtiliyor.

Böyle bir denetimi ise, bizim taraf kabul etmemekte, AB Komisyonunun atayacağı akredite edilmiş bağımsız ve tarafsız bir mekanizma tarafından denetim yapılmasını siyasi ve işlevsel olarak daha doğru bulmaktadır. Zira, Güney Kıbrıs Tarım Bakanlığı’nın atayacağı şirket sayesinde, bizim hellim üretimi ile ilgili tüm bilgilerimiz onlarda olacak, onların bilgileri ise bizde olmayacaktır. Bu olay, bizim açımızdan, ticari rekabette büyük sıkıntı yaratacak bir durumdur.

Ayrıca, denetim yapacak tarafsız otoritenin Kuzey’deki muhatabının K. T. Ticaret odası olması gerekmektedir. Benzer olay, Yeşilhat Ticareti örneğinde de hâlihazırda uygulanmaktadır. Bunun yanında, bizim taraf, hellimin yeşilhat tüzüğü çerçevesine dâhil edilip, Güneye ve oradan da AB’ye satışının önünün açılmasını AB’den talep etmektedir. Ayrıca, coğrafi tescille birlikte, hellimin AB’ye ihracını mümkün kılacak yasal düzenleme eş zamanlı yürürlüğe girmelidir.

Gelen bilgilere göre, Rumlar hellim tescilini bu yılın sonuna kadar tamamlamak niyetindeydi. Bunun sebebi de, İngiltere AB’den çıkmadan önce, İngiltere pazarını ellerinde tutmak istemekteydiler. Çünkü İngiltere yılsonuna kadar resmen AB üyesidir.

İngiltere bizim için de önemli bir pazardır. Türk tarafı da tescilin önümüzdeki yıla kalması için, bu konuya tepki göstermiş, gerekli savunmayı yapmış, gelen bilgilere göre de, Rumlar da bu taleplerinden vazgeçmişlerdir.

Sonuç olarak, hellim tescili ile ilgili devam eden çalışmadaki son durum hakkında, AB yetkilileri tarafından 17 Ocak’ta bizim tarafın yetkililerine bilgi verilecektir. Hellimin coğrafi tescili konusunda başarılı olmak için bu konudaki tüm paydaşların uyum içinde ve koordineli bir şekilde ortak mücadele vermeleri gerekmektedir.

Bu konuda, gerekirse yurt dışından da teknik ve hukuki destek alınmalı ve geç kalınmadan yoğun çaba gösterilerek, izlenecek yol haritası son dakikaya kalmadan çok önceden belirlenmelidir. Hellimin coğrafi tescilinde ülkemiz ve ekonomimizin zarar görmesine fırsat verilmemelidir.

YORUM EKLE

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110

banner104