'Kıbrıs Lirası kullanımı devam etseydi; değeri 11.38 TL olacaktı'

   Güney Kıbrıs 1 Ocak 2008 tarihinden itibaren Euro kullanmaya başlamıştı. Bu döneme geçiş süreci Avrupa Birliği şartlarında Euro’ya geçiş normlarına göre Optimum Para Alanı uygulaması ile mevcut paraları Kıbrıs Lirası’nın Avrupa Birliği üye ülkeleri içerisinde sabit, Avrupa birliği dışındaki ülkelerde ise esnek kur ile serbest dalgalanmaya bırakılmıştı.

   Bu süreç içerisinde belirli aralıklarda sabitlemeyi sağlamak için kurun dalgalanarak Kıbrıs Lirası ile Euro paritesi 1 KL=1,71 EURO olarak sağlanmış ve geçiş süreci tamamlanmıştı. Tabi ki bunları başarmak hiç de kolay değildi.

   Bu dalgalanmayı kontrol altında tutmak için makroekonomik politikaların dikkatli yönetilmesi gerekmekteydi. Bu da döviz kurlarının yükselmemesi, ülkedeki mevcut faizlerin artmaması, enflasyonun artmaması ve dengeli gitmesi, ekonomik büyümenin durmayıp devam etmesi, üretimin durmaması, ihracatın düşmemesi, kamu bütçesinin borç vermemesi ve cari açığın dengeli olması gibi konularda önlem alınarak bu politikalar ile geçiş süreçleri tamamlanmıştı.

   Bilindiği üzere 2013 yılı ilk yarısında Güney Kıbrıs’ta çok ciddi bankacılık krizi yaşanmış, bankalar günlerce kapalı kalmış, mevduat çekilişlerine kısıtlamalar getirilmiş ve vatandaşlar adeta paralarını çekebilmek adına banka kapılarında sabahlar duruma gelmişti. Bu döneme yakın zamanlarda Yunanistan’da paralel boy gösteren kriz Güney Kıbrıs’ın ekonomik ilişkilerinin hemen hemen tamamen entegre olması nedeniyle bu ülkeyi de vurmuştu.

   Güney Kıbrıs’ı krize götüren neden, en başta finansal sektörün GSYH’ye göre aşırı büyük oluşu iken ikinci neden bankacılık sektörünün aldığı önemli risklerdi: Rum bankalarının elinde 2011 yılına gelindiğinde 4.5 milyar Euroluk Yunan devlet tahvili vardı. Yunanistan 2011 yılında batmanın eşiğindeyken AB, IMF ve Avrupa Merkez Bankası ile bir kurtarma planı üzerinde anlaştı. Bu kapsamda Yunanistan’ın borçlarının bir kısmı silindi.    

Bu adım, ellerinde 4.5 milyar Euroluk Yunan devlet tahvili olan Güney Kıbrıs bankaları için bir felaket anlamına geliyordu. Tahviller geçersiz hale gelince Rum bankalarının varlıklarında bir gecede 4.5 milyar Euroluk delik açıldı. Bu durum GSYH’si 23 milyar dolar olan bir ülke için çok kaygı verici bir durumu oluşturmuştu.

   Daha sonraki geçen yıllar içerisinde Güney Kıbrıs ekonomisinin yüzde 12’sini oluşturan bankacılık ve finans sektörü tahsili gecikmiş alacaklar oranı 2014’den bu yana yüzde 60 düşüş göstermişti. Gelen yıllar içerisinde ise 28.5 milyar Euro’dan (yüzde 47,5) 11.1 milyar Euro Ekim 2018’de yüzde 24 civarı olmuştu.

   Bunları yapmak için çok çalışarak icra ve takip haciz işlemlerini iyi takip ederek borçların yapılandırılması, müşteriler için düşük faiz olanakları sağlanması, emlak fiyatlarındaki istikrar, mal takası yapılıp müşterinin ödeme gücüne göre özel ödeme planı yapılarak bankaların varlık şirketleri ile anlaşarak takipteki borçların devredilmesi ile yavaş yavaş toparlanmaya girmeleri ile süreç hale daha devam etmektedir.

   Tüm bu gelişmeler devam ederken Avrupa Birliği’nin en küçük 3’ncü ekonomisine sahip olan Güney Kıbrıs, Kıbrıs Lirası kullanımına hale daha devam etmiş olsaydı bugünkü değeri 11.38 TL bandı olarak karşılık görecekti.

* Kıbrıs Türk Ekonomisinin Dünü ve Bugünü kitabı bölümü (Bankacılık ve Finans’ın Dünü ve Bugünü)

https://www.centralbank.cy/

https://tr.coinmill.com/CYP_TRY.html ; https://www.mataf.net/tr/currency/converter-CYP-TRY?m1=1; https://fx-rate.net/getwidget_calculator ; ağırlıklı ortalamaları alınarak karşılık bandı hesaplanmıştır.

YORUM EKLE

banner96