1960’ta, 30 öğrenciye 1 öğretmen düşüyordu

banner37

1959-1960 Eğitim öğretim yılına girerken okullar, öğretmenler ve öğrencilerin durumu ve eğitimdeki eksikliklerin yer aldığı rapor o dönemin eğitim gündemiyle ilgili ipuçları veriyor

banner87
1960’ta, 30 öğrenciye 1 öğretmen düşüyordu
banner99

Emin AKKOR

690 ÖĞRETMENE 21 BİN ÖĞRENCİ… İngiliz sömürge yönetiminin son yılına girerken adadaki 450 kadar İlkokul öğretmeninin görev aldığı 225 ilkokul da, 16 bine yakın ilkokul öğrencisi mevcuttur. Tali (ortaokul) 222 olduğu; Türkiye’den beklenmekte olan 18 öğretmenle öğretmen sayısı 240’a yükselirken adadaki Türkiyeli öğretmen sayısı 98 olmuştu. Tüm tali okullarda yaklaşık 5 bin öğrenci eğitim görüyordu.

Kıbrıs’ta İngiliz sömürge yönetiminin son eğitim yılına girerken, hazırlanan bir raporda o dönemdeki okulların analizi ve eğitimin acil sorunlarının listelendiği bir rapor hazırlandı.


Hazırlanan raporda adadaki tüm Türk okullarıyla ilgili bilgi verilirken, hangi okulun ne özelliği olduğu yönetimi ve gelir kalemlerinin ne olduğu belirtilirken öğretmen ve öğrenci sayıları da yer aldı. Rapora göre 450 kadar İlkokul öğretmeninin görev aldığı 225 ilkokul da 16 bine yakın ilkokul öğrencisi mevcuttur.


KKTC Milli Arşivi’nde Kıbrıs Türk Kurumları Federasyonu dosyaları arasında yer alan raporun özet metni şöyle:


“Büyük kasabalarda ve bilhassa Lefkoşa’da birçok hususi “Ana okulları” mevcut olmakla beraber bunların hiç birinin durumu, gerek öğretmenlerin kalitesi gerekse bina durumu bakımından tatminkâr değildir. Bilhassa Lefkoşa’daki İngiliz, Fransız ve Amerikan ana okullarının normal zamanlarda birçok Türk çocuğunu kendilerine çektikleri hatırlandığı takdirde örnek bir ana okulun cemaatimiz için ne kadar elzem olduğu anlaşılabilir.


Muhakkak surette hususi değil, resmi (yani Federasyon, Evkaf veya Türk Maarif İdaresinin himaye ve kontrolünde) bir müessese olması gereken bu “Örnek Ana Okulu”na bağlı olarak, anneleri çalışan veya herhangi bir başka mecburiyet dolayısıyla gündüzün evinde kalamayan çocuklara sabahleyin 7’den akşam 6’ya kadar gereken bakım ve alakayı gösterebilecek bir nevi “kreş”te ilave edilebilir.


Halen adada 225 ilkokul, 450 kadar İlkokul öğretmeni, 16,000’e yakın ilkokul öğrencisi mevcuttur. Her okulun hükümet tarafından tayin edilen bir komisyonu mevcut olup bu okulların mali ihtiyaçları, köylüden toplanan Maarif vergisi ve beher çocuk için hükümetin verdiği senevi 25 şilinlik tahsisatın yekününden temin olunmaktadır. Okul binası masrafı tamamen köylünün verdiği vergiyle kapatılmakta ve böylece okul inşası köylü için ağır bir yük olmaktadır.

Tali Okullar 4 kategoride


Kıbrıslı Tali Okulları idari esaslar itibariyle dört kategoriye ayrılırlar.


1. Amme yardımı gören okullar: Hükümet tarafından tayin edilen Komisyonlar tarafından idare olunurlar. Öğretmen maaşlarını Hükümet vermekte, öğrencilerden toplanan duhuliye ise okulların çeşitli masrafını karşılamak üzere komisyonlara bırakılmaktadır. Bu kategorideki Türk Tali Okulları: Lefkoşa Celal Bayar Lisesi ve Adnan Menderes Kız Lisesi, Limasol 19 Mayıs Koleji, Baf Türk Koleji, Lârnaka Bekir Paşa Ortaokulu, Lefke Gazi Ortaokulu, Poli Hürriyet Ortaokulu, Luricina Ortaokulu ve Girne Anafartalar Ortaokuludur.


2. Senelik bir miktar yardım alan okullar: Bunlar da Hükümet tarafından tayin edilen bir Komisyon tarafından idare olunurlar. Bu okullara, hükümet, tedrisatını uygun gördüğü müddetçe senelik muayyen bir miktar para yardımı yapar. Öğretmenler tamamen Komisyon emrinde olup maaşları komisyon tarafından ödenir; yani bu okullardaki öğretmenlerin hükümet memuriyeti ile hiçbir alakaları yoktur.


Bu kategorideki Türk Tali Okulları: Mağusa Komisyonuna bağlı olan Namık Kemal Lisesi, Konedra Orta Okulu ve Galatya Ortaokuludur. Bu üç okul için Hükümet, Magosa Komisyonuna senede £1119’lık bir para yardımı yapmaktadır.


banner9
3. Serbest Okullar: Bunların hükümetle hemen hiçbir idari alakaları yoktur. Yalnız böyle bir okulun açılabilmesi için hükümete karşı mes’uliyet taşıyacak bir komisyonun kendiliğinden teşekkül etmesi gerekir. Bu kategorideki Türk Tali Okulu: Atatürk Enstitüsüdür.


4. Hükümet Okulları: Doğrudan doğruya, her bakımdan Hükümet tarafından idare olunan okullardır. Bu kategoriye Türk ve Rum Öğretmen Kolejleri, Lefkoşa İngiliz Kız ve Erkek okulları, Lefkoşa Teknik Enstitüsü, Lefkoşa, Lefke, Limasol Teknik Okulları; Pergamadaki Türk, Omorfo’daki Rum köycülük okulları; Lapta İslah okulu dahildir.


Yukarıda gösterilen dört kategorideki okulların hepsi de Maarif Dairesi Müfettişlerinin teftişine tabidir. Ayrıca öğretmenlik yapmak isteyen her şahıs Maarif Müdürüne müracaatla evsaf ve ehliyetine istinaden “Öğretim İzni” ister ve bunu temin etmedikçe de Ada dahilinde hiçbir okulda öğretmenlik yapamaz.


Tâli Okullar Müfettişliğinin 14 Türk Tâli Okulu için; Baş Müfettiş (Türkçe ve Felsefe), Fen dersleri Müfettişi, İngilizce – Coğrafya Müfettişi ve Matematik Müfettişinden müteşekkil 5 kişilik bir kadrosu vardır. Edebiyat ve Ticaret dersleri Müfettişlikleri münhalıdır. Bunların durumu da ilkokul müfettişliklerinden farksızdır. Hiçbir salâhiyetleri yoktur; tavsiyelerine öğretmenler isterse kulak asmakta yani misyonerler gibi çalışmakta “suya sabuna dokunmamaya” gayret etmektedirler. Bütün bu durum İngiliz Hükümetinin herhangi bir cemaate “Kültürümüze müdahale ediliyor” dedirtmemek gayretinden hasıl olmaktadır. Maarifin Cemaatin kontrolüne verileceği bu günlerde, ya bu kadro daha müessir bir hale getirilmeli veya cemaatin bütçesine vereceği ağırlığın önüne geçmek için, tensikata tabi tutularak Türkiye’den uygun fasılalarla misafir Vekâlet müfettişlerinin adaya gelerek teftiş ve rapor işini halletmeleri temin edilmelidir.

Tâli Okullarda Öğretmen ve Öğrenci sayısı:

Adı:  Öğretmen Kadrosu  Öğrenci Sayısı

1. Celâl Bayar Lisesi  35  945

2. Adnan Menderes Kız Lisesi  25 (2’si misafir)  611

3. Namık Kemal Lisesi  26  573

4. Limasol Türk Koleji  17  408

5. Baf Türk Koleji  17  378

6. Atatürk Enstitüsü


 a) Ortaokul  15  234


 b) Kız Enstitüsü  8
 30


 c) Akşam kursları  16  120

7. Girne Anafartalar Ortaokulu  8 (3’ü misafir)  97

8. Poli Hürriyet Ortaokulu  7 (1’i misafir)  165

9. Lefke, Gazi Ortaokulu  13 (3’ü misafir)  274

10. Lârnaka, Bekirpaşa Ortaokulu  10 (3’ü misafir)  240

11. Luricina Ortaokulu  9 (3’ü misafir)  95

12. Galatya Ortaokulu  5 (1’i misafir)  88

13. Konedra Ortaokulu  8 (2’si misafir)  152

14. Pergama Ziraat Ortaokulu  7 (3’ü misafir)  40

  -4450

Diğer okullarda  -550

  5000


Halen bu okullara Teknik okullarla, Öğretmen Koleji ve İngiliz okulları ilâve edildiği zaman adadaki Türk Tâli Okul Öğretmenlerinin tam kadrosunun 222 olduğu; bunun halen 28’inin eksik bulunduğu mamafih bu günlerde Türkiye’den beklenmekte olan 18 öğretmenle bu eksikliğin mühim bir kısmının kapatılabileceği; bu son geleceklerle adadaki Türkiyeli öğretmen sayısının 98 olacağı tespit olunmuştur.


1958-59 ders yılından itibaren Pergama Köycülük Okulu, Pergama Ziraat Ortaokulu haline getirilmiştir.


Esas gaye bu okulu 6 yıllık bir Ziraat Koleji haline getirmekse de halen bunun yapılacağına dair bir emare mevcut değildir.

Güncelleme Tarihi: 22 Eylül 2019, 11:37
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner107

banner96