banner6

Bu nasıl denetim!

banner37

Bu nasıl denetim!
banner150 banner151 banner143

Ahmet UÇAR

   Ülkemizde birçok alanda denetim eksikliği yaşanırken, Ticaret Dairesi tarafından gerçekleştirilen kontroller vatandaşın acısını dindirmiyor.

   Ticaret Dairesi, ülkedeki tüm ürünlerde olduğu gibi 1977 Mal ve Hizmet (Düzenleme ve Denetim) Yasası’na göre, “denetime tabii” olan ürünlerin de denetimini gerçekleştiriyor. Ancak “denetime tabii”  ürünler için fiyat denetlemesi yapılmazken, sadece alış ile satış arasındaki kâr marjına bakılıyor.

   1977 Mal ve Hizmet (Düzenleme ve Denetim) Yasası’nın 3. maddesi altında çıkarılan kısa ismiyle “Çeşitli Mallar Emirnamesi”nde şekerden pirince, yağdan makarnaya, alkollü içkilerden tütün ürünlerine, ayakkabıdan temizlik malzemelerine kadar birçok ürün bulunsa da bu ürünlerin sadece geçerlilik tarihleri ve kâr marjları kontrol ediliyor. Aynı karar, “Sebze ve Meyve Maddelerinin Denetimi Emirnamesi” ile “Ateş Ölçer Azami Kar Yüzdelikleri Emirnamesi”nde de geçerli.

   Ülkemizde son dönemlerde sıkça rastlanan akaryakıt krizi sonucu gündeme gelen stokçulukla ilgili denetimler ise sadece mesai saatlerini kapsıyor.

   “D Sınıfı Akaryakıt (LPG) Denetim Emirnamesi”, akaryakıt ve tüp gaz ürünlerinin fiyatlarının denetimini anlatıyor. Genellikle ürünlerin sadece kâr payı oranları ile geçerlilik tarihlerini kontrol eden Ticaret Dairesi, “stokçuluk” denetimini de mesai saatleri içerisinde yapabiliyor.

   İşleyiş şöyle, stokçulukla ilgili denetimler Alo 171 Tüketici Şikayet Hattı’na şikayet gelmesi veya bir ürünün piyasada bulunmaması durumunda gerçekleştiriliyor.

   Akaryakıt istasyonlarının mesai saatleri yasal zeminde saat 17.00’de sona eriyor ancak geceye kadar hizmet vermelerini sınırlayan herhangi bir kural yok. Akaryakıt istasyonlarının mesai bitiminden sonra satış yapma zorunluluğu bulunmadığı için saat 17.00’den sonra akaryakıt satışını durduran işletmelere herhangi bir yaptırım uygulanamıyor.

Yenen: Fiyat farklarına karışamayız, serbest piyasa var

  

   Ticaret Dairesi Müdürü Ali Yenen, Mağusa, Güzelyurt, Girne ve Lefkoşa’da şubelerinin bulunduğunu belirterek, bu şubelerdeki çalışanların her gün ürün denetimi yaptığını kaydetti.

   Yenen, denetime tabii malların geçerlilik tarihlerinin ve kâr marj oranlarının denetlendiğini, faturalarının incelendiğini dile getirerek, ancak diğer malların sadece tarihinin kontrol edildiğini, herhangi bir yaptırımlarının bulunmadığını ifade etti.

   Tüp gaz, akaryakıt gibi malların da denetime tabii olduğuna işaret eden Yenen, bu ürünlerin fiyatlarının da denetlendiğini ve azami fiyattan yukarıda satılamayacağını anlattı.

   Yenen, denetime tabii ürünlerin sadece kâr payına ve geçerlilik tarihine baktıklarını, akaryakıt, tüp gaz gibi ürünlerin ise fiyatlarının da denetlendiğini yineledi.

“Azami fiyat denetimi için kararname gerekiyor”

   Denetime tabii bir ürünün azami fiyatlarının denetlenebilmesi için kararname çıkarılması gerektiği üzerinde duran Yenen, bunun sadece tüp gaz ve akaryakıtta mevcut olduğunu, diğer denetime tabii ürünlerin kâr marj oranlarına ve geçerlilik tarihlerine bakıldığını; denetime tabii olmayan ürünler denetlense de bu ürünlere yaptırımda bulunulamadığını vurguladı.

   Ülkedeki her ürünü denetlediklerine ancak denetime tabii olmayan ürünlerin kâr marj oranlarını görmek için faturaları görme gibi bir yetkilerinin olmadığına dikkat çeken Yenen, bu durumda farklı mercilere uyarılarda bulunduklarını söyledi.  

“Alış ile satış arasındaki farkta normalin

dışında durum varsa, rapor yazıyoruz”

   Yenen, her hafta belirli yerlerden fiyat aldıklarını ve fatura talep ettiklerini söyleyerek, faturaya bakarak alış ile satış arasındaki farkta normal dışı bir durum tespit edilmesi sonucunda rapor yazdıklarını bildirdi.

   Yenen, “Siz bir markete gittiğinizde, market herhangi bir ürün olmasına rağmen size satmazsa – ki buna stokçuluk deriz- gereken cezai işlemleri başlatırız” şeklinde konuşarak, her gün nerelerin denetlendiğinin, hangi ürünlere el konduğunun, ne ceza yazıldığının ve nasıl imha edildiğinin raporlandığını açıkladı.

“Marketlerde farklı fiyatlara

satılan ürünlere yaptırım yok”

   Ticaret Dairesi olarak işletmelerinin ambarlarına direkt olarak giremediklerini ancak bir ürün piyasada bulunmadığında ya da ihbar geldiğinde devreye girdiklerini belirten Yenen, herhangi birisi Alo 171 Tüketici Şikayet Hattı’nı aradığında bu şikayetin değerlendirildiğini vurguladı.

   Yenen, “Diyelim ki piyasada süt yok. Marketlere giderim faturaları incelerim. Faturalarda ne kadar alış ve ne kadar satış olduğunu görürüm. Gerekirse daha sonra depoları kontrol ederim” diyerek, ancak denetimlerin çoğunun son kullanım tarihi üzerinden gerçekleştirildiğini kaydetti.

   Yakın zamanda stokçulukla ilgili bir tespitlerinin de olduğunu dile getiren Yenen, geçen günlerde bir işletmede 6 ürün bulunmasına rağmen sadece 1 ürünün satıldığını, gelen şikayet üzerine işletmeye yönelik işlem başlattıklarını açıkladı.

   Yenen, 2021’in Ağustos ayında zam geleceği gerekçesiyle müşterilere tüp satmayan bir işletmenin stokçuluk yaptığının tespit edildiğini anımsatarak, bu işletmeye 50 bin TL civarında ceza yazıldığını hatırlattı.

   Yenen, fiyat denetiminin her üründe yapılamadığını belirterek, bu nedenle marketlerde farklı fiyatlara satılan ürünlere yaptırım uygulayamadıklarını kaydetti.

   Serbest piyasa olduğu için kişilerin bunları istediği fiyata satabildiğini dile getiren Yenen, genellikle satılan ürünlerin fiyatına değil kullanım tarihlerine karışabildiklerine işaret etti.

“Akaryakıt istasyonları saat 17.00’den

sonra satışı durdurabilir”

   Akaryakıt istasyonlarının mesailerinin yasal olarak saat 17.00’de bittiğini ancak saat 17.00’den sonra da açık olabildiklerini söyleyen Yenen, bu mesai saatinden sonra açık olmasına rağmen akaryakıt vermeyen istasyonlara hiçbir yaptırım uygulanamayacağını anlattı.

   Yenen, mesai saatleri içerisinde yakıt olmasına rağmen müşteriye verilmemesi durumunda Ticaret Dairesi’nin gereken işlemleri yapabileceğine dikkat çekerek, ülkede yaşanan krizlerde söz konusu istasyonların yakıt vermeyi mesai saatlerinin dışında bıraktığı için herhangi bir işlemde bulunamadıklarını vurguladı.

   Stokçuluğa yönelik denetimlerin çok uygulanmaması nedeniyle 2022’de bu konuda pek bir tespitlerinin olmadığını ancak 2021’de 3 tespitin bulunduğunu belirten Yenen, üç tespitin ikisine ceza yazıldığını, birinin ev olması nedeniyle bir şey yapılamadığını kaydetti.

  

2 ayda 30 bin TL’den fazla para cezası kesildi

   Ticaret Dairesi tarafından 2022’nin Ocak ve Şubat aylarında yapılan iş yeri denetlemelerinde toplamda 30 bin 191 TL tutarında para cezası yazıldı.

   Ocakta yapılan denetimlerde Lefkoşa’da toplam 114;  Güzelyurt’ta toplam 82, Girne’de toplam 101,  Mağusa’da toplam 70 iş yeri denetlenirken; şubat ayında ise Lefkoşa’da 105, Güzelyurt’ta 87, Girne’de 85,  Mağusa’da 70 iş yeri kontrolden geçirildi.

   “Tarihi geçmiş mal satma” ve “Etiket fiyatıyla kasa fiyatının farklı olması” suçlarını işleyen işletmelere para cezası yazıldı.

   Yapılan denetimlerin ardından kesilen cezalara göz attığımızda ocak ayında Lefkoşa’da herhangi bir ceza görülmezken, Güzelyurt’ta 2 bin 191 TL, Girne’de 2 bin 100 TL, Mağusa’da  bin 400 TL olmak üzere toplamda 5 bin 691 TL tutarında ceza kesildi.

   Kesilen cezalara şubat bazında baktığımızda ise Lefkoşa’da 10 bin 500 TL, Girne’de 6 bin 300 TL, Mağusa’da 7 bin 700 TL olmak üzere toplamda 24 bin 500 TL göze çarpıyor.

   Bu cezaları genel olarak topladığımızda ise ocak ve şubat aylarıyla birlikte toplamda 30 bin 191 TL tutarında para cezası kesildiği karşımıza çıkıyor.

   Buna göre 2021’de stokçulukla ilgili 3 tespit yapılırken, işletmelerden birisine 51 bin TL civarında ceza yazıldı, diğer işletmeye yazılan ceza bilinmezken, üçüncü mekanın işletme olmadığı öğrenildi.

   Ticaret Dairesi’nin 2022’nin Ocak ve Şubat aylarında iş yerlerinde gerçekleştirdiği denetimlere bakıldığında   “Tarihi geçmiş mal satma” ve “Etiket fiyatıyla kasa fiyatının farklı olması” suçlarından dolayı toplamda 30 bin 191 TL ceza yazıldığı görülüyor.

   Ticaret Dairesi, ürünlerin üzerinde fiyat etiketlerinin bulunup bulunmadığına da bakıyor. Tüketicileri Koruma Yasası’nın 19. Maddesi’nin 1. Fıkrasında “Ticaret konusu olan ve perakende satışa arz edilen malın, ambalajının veya kabının üzerine, kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde o malla ilgili fiyat etiketi bulundurma zorunluluğu” ifadesi yer alıyor.

DENETİME TABİ MALLAR

  1. Şeker
  2. Pirinç
  3. Bisküvi ve çeşitleri
  4. Yağlar
  5. Tuz
  6. Çay
  7. Baklagiller
  8. Süt (pekleştirilmiş ve buharlandırılmış)
  9. Süt mamülleri
  10. Kanatlı hayvan, Kanatlı hayvan eti ve ürünleri
  11. Küçükbaş hayvan, Küçükbaş hayvan eti ve ürünleri
  12. Büyükbaş hayvan, Büyükbaş hayvan eti ve ürünleri
  13. Tahıllar ve hayvan yemleri
  14. Un ve un mamulleri ( ekmek, sandviç ekmeği, çörek ve diğerleri)
  15. Zeytin ve zeytin çeşitleri
  16. Konserveler (kutu balığı, Renga balığı ve kutu eti dahil)
  17. Kahve
  18. Neskafe ve kakao
  19. Çocuk mamaları ve süt tozları
  20. Temizlik eşyaları (sıvı ve toz deterjanlar, sabun, mop, süpürge, şampuan, diş macunu ve diğerleri)

  1. Kağıt mamulleri (tuvalet kağıdı, kitap defter, çizgili ve çizgisiz kağıtlar, kağit mendil, peçete, islak mendil ve diğerleri) ve plastik ambalaj malzemeleri
  2. Alkollü içkiler
  3. Saf alkol
  4. Sirke, sirke ruhu ve asetik asit çözeltisi
  5. Reçel ve marmelatlar
  6. Kompostolar
  7. Markana çeşitleri ve şehriye
  8. Makine yağları
  9. Her türlü araçlara ait yeni iç ve dış lastikler
  10. Demir (pik, platina, kültük, yuvarlak, profil, köşe bent, pilmeran ve diğerleri)
  11. Her türlü deniz ürünü (Kültür balıklar, Ahtaport, Sipya, karides, yengeç ve diğerleri)
  12. Sigara ve diğer tütün mamulleri
  13. Akaryakıt (benzin, gazyağı, fuel oil, motorin)
  14. Ayakkabı
  15. Sucuk, pastırma, sosis, salam
  16. Ananas
  17. Antep fıstığı
  18. Armut
  19. Asma yaprağı
  20. Avokado
  21. Ayva
  22. Badem
  23. Bamya
  24. Bezelye
  25. Biber
  26. Brokoli
  27. Ceviz
  28. Çilek
  29. Dereotu
  30. Domates
  31. Ejder meyvesi
  32. Elma
  33. Enginar
  34. Erik
  35. Fındık
  36. Fıstık
  37. Guava
  38. Havuç
  39. Hindistan cevizi
  40. Hurma
  41. Ispanak
  42. İncir
  43. Kabak
  44. Karpuz
  45. Kavun
  46. Kayısı
  47. Kereviz
  48. Kestane
  49. Kiraz
  50. Kivi
  51. Kolakas
  52. Golyandro
  53. Kulumbra
  54. Kuru soğan
  55. Limon
  56. Mandarin
  57. Mango
  58. Mantar
  59. Mantar
  60. Marul
  61. Maydanoz
  62. Molohiya
  63. Muz
  64. Nar
  65. Nektarin
  66. Pancar
  67. Papaya
  68. Patates
  69. Patlıcan
  70. Pazı
  71. Pırasa
  72. Portakal
  73. Roka
  74. Karnabahar
  75. Salatalık
  76. Sarı Fasulye
  77. Sarımsak
  78. Sarma lahanası
  79. Semiz Otu

100. Soğan

101. Şeftali

102. Şekerpare

103. Taze bakla

104. Taze börülce

105. Taze fasulye

106. Turp

107. Üzüm

108. Yenidünya

109. Yıldız meyvesi

110. Zerdali

YORUM EKLE
banner140
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110