banner6

Euro’ya geçmek imkânsız!

banner37

Ülkede Kıbrıs Lirası’ndan Türk Lirası’na geçildiği 1975’te Maliye Müdürü görevini yapan emekli Büyükelçi Peker Turgud, TL’nin sürekli eridiği şu günlerde stabil para birimine geçilmesi yönündeki söylemlere, yılların tecrübesiyle yanıt verdi:

Euro’ya geçmek imkânsız!
banner150 banner150 banner151 banner143

Ceren ÖZBİL

Türk Lirası’nın döviz karşısındaki hızlı değer kaybı, ülkede, “Euro’ya geçilmesi ya da Kıbrıs Lirası’na geri dönülmesi” tartışmalarını da beraberinde getirdi.

Ekonomistlerin bazıları Euro’ya ya da Kıbrıs Lirası’na geçilmesinin mümkün olduğunu savunurken, bazıları da mümkün olmadığını söylüyor.

Ülkede Kıbrıs Lirası’ndan Türk Lirası’na geçildiği dönemde Maliye Müdürü görevinde bulunan emekli Büyükelçi Peker Turgud, KIBRIS’a, “O dönemde neden TL’ye geçildiğini anlattı ve şu anda Euro’ya geçilmesinin mümkün olup, olmadığını değerlendirdi.

Kıbrıs Lirası’ndan Türk Lirası’na geçişteki amacın Türkiye’nin yardımlarının ülkeye daha rahat ulaşabilmesi olduğunu kaydeden Turgud,  “20 Temmuz 1974’e kadar Türkiye, zaman zaman Rumların kontrolündeki Kıbrıs Merkez Bankası üzerinden bize döviz gönderiyordu. Biz onun karşılığını İş Bankası vasıtası ile Rumların kontrolündeki Kıbrıs Merkez Bankası’ndan Kıbrıs Lirası olarak alıp, yardımları vatandaşa ulaştırıyorduk. 20  Temmuz Harekâtı’ndan sonra bu şekilde devam etmesi söz konusu değildi. Tek çözüm Türk Lirası’nın piyasaya sürülmesiydi” dedi.

Turgud, ayrıca şu anda tedavüldeki para birimi olarak Euro’ya geçilmesinin imkansız olduğunu, muhasebe para birimi olarak Euro’ya geçişin de ciddi sıkıntılara ve döviz kazancı olmayan şirketlerin iflasına neden olacağını söyledi. 

“Türkiye’nin yardımlarının daha kolay ulaşması için TL’ye geçildi”

Emekli Büyükelçi Peker Turgud, Kıbrıs Lirası’ndan Türk Lirası’na geçişin 1975 Ağustos ayında olduğunu söyledi.

Turgud, o dönemde Rüstem Tatar’ın Maliye ve Bütçe İşlerinden Sorumlu Kurul Üyesi olduğunu ve kendisinin de Maliye Müdürü sıfatı ile hazinenin başında olduğunu anımsattı.

Peker Turgud, şöyle konuştu:

“20 Temmuz Harekâtı’nın ardından maaş ödemeleri kapıya dayandı.

Hem maaş ödemeleri, hem de satın almalar söz konusuydu. Ayrıca sivil ve askeri ihtiyaçlar söz konusuydu.

Bunlar için de para lazımdı. Kıbrıs Lirası, güneyde kalmış durumdaydı.

O tarihe kadar Türkiye, zaman zaman Rumların kontrolündeki Kıbrıs Merkez Bankası üzerinden bize döviz gönderiyordu. Biz onun karşılığını İş Bankası vasıtası ile Rumların kontrolündeki Kıbrıs Merkez Bankası’ndan Kıbrıs Lirası olarak alıp, yardımları vatandaşa ulaştırıyorduk.

20 Temmuz Harekâtı’ndan sonra bu şekilde devam etmesi söz konusu değildi.

Tek çözüm Türk Lirası’nın piyasaya sürülmesiydi.

Tedavül aracı olarak da Türk Lirası’nın kullanılması gündeme geldi. Bu şekilde Türkiye’nin yardımları da daha kolay ulaşabilecekti.

Sonuç olarak o günün şartlarına göre tüm Kıbrıs Lirası olarak görülen para birimleri TL’ye çevrildi. 

Bankaların araştırması sonucu 1 Kıbrıs Lirası 38 Türk Lirası’na eşitti. Bu şekilde biz memur maaşlarını; 1 Kıbrıs Lirası’nı 40 Türk Lirası’na eşit olarak hesaplayarak, Türk Lirası’na çevirdik ve ödeme yaptık.

O tarihten itibaren Türk Lirası kullanmaya başladık.

Bunun yanında Türkiye ile Kıbrıs arası ticarette de Türk Lirası döviz işlemi görüldü. Yani Türkiye’den ithalat yapan firmalarımız Türk Lirası üzerinden fiyat alıp, Türk Lirası üzerinden ödeyerek ithal yaptılar. İhracatta aynı şekilde yine Türk Lirası üzerinden yapıldı. Ancak bu, zaman içinde, bu prensip ortadan kalktı, yani dövize çevrildi”.

“Para Kambiyo ve Dış Ticaret Komitesi diye bir komite kuruldu”

Turgud, o dönemde, ülkede bu işleri yürütmek üzere Para Kambiyo ve Dış Ticaret Komitesi diye bir komite kurulduğundan söz etti ve bu komitenin de bütün parasal, kambiyo ve dış ticaret işlerini organize ettiğini ifade etti.

Bu komisyonun başında da uzun süre kendisinin yer aldığını belirten Peker Turgud, “O dönemde TL’ye dönüşten başka bir seçenek yoktu” dedi.

Turgud, ülkenin bir geliri olmadığını ve Türkiye’den gelen yardımlarla ayakta duran bir ekonomi olduğunu söyledi.

O dönemde burada istihdam yaratmak amacıyla KİT’ler kurulduğunu belirten Peker Turgud, bunlar arasında da Sanayi Holding ve Kıbrıs Türk Hava Yolları’nın yer aldığını kaydetti.

“Sistem yıllar içerisinde bozuldu”

Peker Turgud, yıllar içerisinde sistemin bozulduğunu ve ev kiralarının, banka borçlarının döviz üzerinden olmaya başladığını belirtti. Sistem içerisinde kalsaydı bunların yaşanmamış olacağını söyleyen Turgud, şöyle devam etti:

“Hiç döviz geliri olmayan bir adama bankalardan dövizle kredi verildi.

Şimdi hiç döviz geliri olmayan biri, bu borcu nasıl ödeyecek? Sistem bir bütündür. Bütünü bozarsanız sistem bozulur.

Döviz karşılığı ihracat yapan bir firmaya döviz kredisi verebilirsiniz. Çünkü geliri de dövizdir. Ancak dövizle işi olmayan bir adama biz dövizle kredi verdik. Onun alma nedeni de faizinin düşük olmasıdır. Ancak zaman içerisinde kur değişiyor ve zarar artıyor.

Ciddi olarak bu para politikaları ele alınsa, mutlaka çözümü vardır. Ancak hiçbir meselenin çözümü olmadı”.

“Akaryakıtta yaşanan olay bir skandal”

Peker Turgud, akaryakıtta yaşanan olayın da tam bir skandal olduğunu söyledi ve akaryakıtta da KİT’i bozduğumuzu belirtti.

Akaryakıtın devlet elindeyken özele devredildiğinden söz eden Turgud, bunu yöneten insanların da otomatik olarak özele geçtiğini ifade etti.

Turgud, “Oradaki soru işaretlerini tekrardan gündeme getirmenin bir anlamı yok bugün” dedi. 

“Euro’ya geçilirse bütçe açığı nasıl kapanacak”

Peker Turgud, Türk Lirası’ndan Euro’ya geçilmesi söylemlerine de değindi ve bunu savunanlara “bütçe açığı nasıl kapatılacak”, “Euro’ya geçildiği anda kamu harcamaları için bütçeden doğan açık nereden kapanacak” ve “gerekli Euro nereden sağlanacak” diye sorular yöneltti.

Eğer bu konuda Euro’nun bulunabileceği ve oluşacak bütçe açığının kapatılabileceği bir formül sunulabilirse bunun kabul edilebileceğini kaydeden Turgud, şunları anlattı:

“Burada karıştırılan iki nokta var.

Muhasebe birimi olarak Euro’ya geçmek başkadır, tedavüldeki para birimi olarak Euro’ya geçmek başkadır.

Herkes Euro’ya geçelim derken, sanılıyor ki tedavüldeki para birimi olarak Euro’ya geçilecek. Eğer muhasebe birimi olarak Euro’ya geçilecekse de bu mümkündür. Her şeyi Euro üzerinden yaparız.

Ancak orada da örneğin bir şirket yılsonuna geldi, kârını hesapladı ve 5 bin Euro kâr etti. O gün onu öderse, tedavüldeki para Euro olmadığına göre, TL olduğuna göre 5 bin Euro’nun karşılığı TL’yi vergi olarak ödeyecektir.

Ancak vergisini 4 ay sonra ödeyecekse, 4 ay sonra kur kaçsa o kurdan ödeyecek. Bunu da hesaba katlamaları lazım…

Yani Euro olarak kazancı olmayan şirketlerin de iflası beraberinde gelecek.

Maaşları da Euro olarak belirlerseniz her ay ödenecek rakam artacak. Peki rakam arttı, kaynak nereden bulunacak. Yani TL nereden bulunacak?” diye sordu.

“TL’nin döviz karşısındaki değer kaybını hissetmemek için birtakım önlemler alınabilir”

Türk Lirası’nın döviz karşısındaki değer kaybını daha az hissetmek için birtakım tedbirleri ülkeyi iyi yöneterek almamız gerektiğini kaydeden Peker Turgud, şunları kaydetti:

“Seçim yatırımları için bütçeden harcama yaparak bu işin sonunu getiremeyiz.

Güney, nüfus olarak bizim 4 katımız.

O tarafta kamu görevlilerinin sayısı 11 bin kusur, bizde 16 binin üzerinde… Bu acınacak bir haldir. 

Yani kötü yönetimle ülkeyi ne hale getirdik.

Bu çok yanlış bir politikadır ve bu, bugün de devam ediyor.

Bu ülkede sanırım 1977’de üçlü kararname yasası çıktı. Bununla yüzlerce kişi, bugün, müşavir diye oturuyor ve devletten tam maaş alıyor. Ayrıca göreve gelenler de hiç ehliyete göre değil”.

“Dünya üzerinde olmayan bir para birimi nasıl kullanılabilir”

Peker Turgud, ayrıca son dönemlerde Kıbrıs Lirası’na geçilmesi yönünde de bazı açıklamalar gördüğünü söyledi ve dünya yüzünde olmayan bir para birimine nasıl geçilebileceğini sordu.

Artık ortada Kıbrıs Lirası diye bir para birimi olmadığından söz eden Turgud, Avrupa Birliği’ne girilmesiyle Kıbrıs Lirası’nın terk edildiğini ve Euro’nun kullanılmaya başlandığını söyledi.

banner343
YORUM EKLE
banner140
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110