banner6

Fahiş fiyatları önlemek için yasayı uygulayın

banner37

KKTC’de her şey ateş pahası. Zam furyasıyla birlikte her türlü mal ve hizmet fiyatları başını aldı gidiyor. Vatandaşlar, fahiş fiyatlar karşısında ne yapacağını bilmezken, piyasayı denetleyen de yok. Ekonomist Göksel Saydam, Mal ve Hizmetler (Düzenleme ve Denetim) Yasası’nın bu amaçla çıkarıldığını ancak uygulanmadığını söyledi

Fahiş fiyatları önlemek için yasayı uygulayın
banner99

Eniz ORAKCIOĞLU

KKTC ekonomisi, pandemi, dövizin yükselmesi, Türk Lirası’nın değer kaybı gibi nedenlerle günden güne kötüye giderken, vatandaşlar da her geçen gün artan hayat pahalılığı karşısına karnını doyurabilmek için akla karayı seçiyor.

Ülkemizde, mal ve hizmet fiyatları başını almış giderken, zamların da ardı arkası kesilmiyor. Alım gücü sürekli düşen vatandaşlar, mutfak alışverişlerini dahi kıstıkça kısıyor.

Fahiş fiyatlara yetişemeyen vatandaşlar, evlerine aldıkları gıda ve genel tüketim maddelerinin gramajını düşürerek, ürünleri kiloyla değil, taneyle almaya başladı.

Konuyla ilgili KIBRIS’a konuşan ekonomist Göksel Saydam, fiyat düzenlemeleri için Mal ve Hizmetler (Düzenleme ve Denetim) Yasası’nın uygulanması ve piyasanın denetlenmesi gerektiğinin altını çizdi.

Saydam, hayat pahalılığın artmasını önlemek için devletin, “kasaya para girsin” diye sabitlemediği gümrük vergisi veya düşürmediği KDV’yi sabitleyip düşürmesi gerektiğini söyledi.

  Ekonomiyi düzeltmek için üretimin artırılarak akaryakıt, elektrik gibi maliyet girdilerinin düşürülmesi gerektiğini de ifade eden Saydam, “Bu ülkede ithalat, ihracattan kat kat fazla, arada uçurumlar var” dedi.

“Dünya fırsatçılığın önüne yasalarla geçiyor”

Ekonomist Göksel Saydam, dünyada, hatta komşumuz Güney Kıbrıs da dahil olmak üzere olağanüstü durumlarda mal stokçuluğunun ve fırsatçılığın önüne geçmek için yasalar ve uygulamalar olduğundan söz ederek, savaş ve deprem gibi büyük felaketlerde bu yasaların uygulandığını kaydetti.

Saydam, devletlerin, olağanüstü durumlarda, mal ve ürün stoklayan, fırsatçılık yaparak hizmetleri pahalılaştıran kişi ve işletmeler için gerekli önlemleri aldığına işaret ederek, ülkemizde de bu gibi durumlar için yasa olduğunu, fakat uygulanmadığını kaydetti.

1977’de çıkarılan 21/1977 sayılı Mal ve Hizmetler (Düzenleme ve Denetim) Yasası’nın, mal ve hizmetlerin düzenlenmesiyle ilgili maddeler içerdiğini, fiyat ve piyasanın serbest olmadığını belirten Saydam, serbest ticaretin her şey yolunda gittiği dönemler için ve ürün çeşitliliği ile kalitesine bakılarak uygulanabileceğini vurguladı.

Ülkemizde bugün hiçbir şeyin yolunda olmadığına dikkat çeken Saydam, serbest ticaretin uygulanabilmesi için uygun şartların bulunmadığına vurgu yaptı.

Saydam, işyerlerinin malı piyasadan eksilterek, fiyat artırdıklarını ve ambarları doldurduklarını savunarak, malı piyasaya az az sürerek stokçuluk yaptıklarını kaydetti; mevcut yasanın ise bu durumu yasakladığını belirtti.

“Yasa, Bakanlar Kurulu’na denetim hakkı verir”

Mal ve Hizmetler (Düzenleme ve Denetim) Yasası’nın, fiyatı sabit tutması veya düzenlemesi için Bakanlar Kurulu’na yetki verdiğini anımsatan Saydam, yasanın, halkın hayatını idame ettirebilmesi için de mal ve hizmet fiyatlarının denetimini Bakanlar Kurulu’na verdiğini kaydetti.

Saydam, şöyle konuştu:

“Özellikle temel gıda, ilaç, hijyen ürünleri ve eğitimde kullanılan mallar gibi alanlarda fahiş fiyatlar uygulanamaz. Bu kalemler lüks değildir, olmamalıdır.

Aynı şekilde ulaşım, doktor gibi zaruri hizmetlerde de fahiş fiyat uygulanmasının önüne denetimlerle geçilmelidir.

Ticaret Dairesi ve Ekonomi Bakanlığı’nın ekiplerini kurarak fiyat denetimini sağlamalı, faturaları kontrol ederek, gümrük, nakliye ve diğer maliyetler hesaplanarak, çok fazla kâr içermeyen fiyatlar belirlenmelidir.”

Bu sistemin Osmanlı döneminden bugüne uygulandığına dikkat çeken Saydam, o dönemde uygulamaya “Narh” dendiğini anımsattı.

Saydam, Osmanlı döneminde bile “Narh” yöntemi ile fiyatların sabitlendiğinin altını çizerek, yüzde 35-40 kar veya yukarısına izin verilmediğini belirtti.

Saydam, beyaz eşya veya elektrikli eşyalarda “Narh” uygulamasının bugüne kadar olmadığını ifade ederek, bu alanda çok fazla marka olduğunu ve birçok bütçeye göre fiyat olduğunu, devletin, çok yüksek fiyatlara mal satıldığını tespit etmesi halinde müdahale hakkı olduğunu kaydetti.

“Rekabet Kurulu, haksız rekabeti önlemeli”

Ülkemizde birkaç yıl önce Rekabet Yasası altında Rekabet Kurulu’nun oluşturulduğuna dikkat çeken Saydam, “Oluşturulan kurul, bugüne dek sadece ihaleye giren ve kaybedenlerin hakkını görüşüp karara bağlamıştır. Ama kurulun diğer bir görevi de bir sektörde birden çok işletmenin bir araya gelerek belirlediği tek ve fahiş fiyatı da görüşerek karar vermektir. Sektörlerde maliyetler değişebilmekte ve ürünün kalitesi de değişebilmektedir” dedi.

Öte yandan Rekabet Kurulu’nun önlemesi gereken bir diğer konunun da haksız rekabet olduğunu belirten Saydam, aynı sektörden 2 firmadan mali gücü iyi olanın bir süreliğine ürün fiyatını aşağıya çekerek diğer firmanın iflasına sebep olmasının önüne geçilmesi gerektiğini kaydetti.

“Yasa uygulanmalı ve denetim olmalı”

Saydam, ekonomiyi düzeltmenin çok önemli olduğunun altını çizerek, ülkemizde hayat pahalılığı diye bir kavram olduğunu ve piyasadaki pahalılığın ve dövizin durumunun maliyetlere yansıması ile oluştuğunu anlattı.

Saydam, hayat pahalılığının artmasını önlemek için devletin “kasaya para girsin” diye sabitlemediği gümrük vergisi veya düşürmediği KDV’yi sabitleyip düşürmesi gerektiğini söyledi.

“Hayat pahalılığı başını aldı gidiyor” diyen Saydam, bu yılın toplam hayat pahalılığını yüzde 19 ile 20’yi bulacağını kaydetti.

Öte yandan ekonomiyi düzeltmek için üretimin artırılarak akaryakıt, elektrik gibi maliyet girdilerinin düşürülmesi gerektiğini ifade eden Saydam, “Bu ülkede ithalat, ihracattan kat kat fazla, arada uçurumlar var” dedi.

Saydam, fahiş fiyatların, pahalılığın önüne geçmek için diğer önemli bir noktanın da devletin, Mal ve Hizmetler (Düzenleme ve Denetim) Yasası’nı yürürlüğe koyarak, gerekli denetimler yapması olduğuna dikkat çekti.

Ekonomi Bakanı Erhan Arıklı’nın fiyatlarla ilgili “serbest ekonomi var” açıklamalarını yorumlayan Saydam, Türkiye’nin 3 gün önce fiyat kontrolü yapmak ve fırsatçılığın önüne geçmek için başlattığı market denetimlere işaret etti.

banner134

“Siyasi rant ve kişisel çıkar beklentisi silinmediği sürece bu ülkede mevcut yasaların uygulanması mümkün değil” diyerek, Hal Yasası’nın da hem kaliteli ürün için, hem de fiyat dengesi için önemli olduğunu ve yürürlüğe girmesi gerektiğini kaydetti.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner111

banner34

banner75

banner88

banner110

banner104