Her 100 çalışandan 5'i kaçak

banner37

Ülkede, bir türlü önüne geçilemeyen kaçak işçi ve kaçak istihdam sorunu yüzünden işçiler “köle” gibi çalıştırılıyor, gençler işsiz kalıyor, sektörler içinde haksız rekabet ortamı oluşuyor ve devlet, mali zarara uğratılıyor. DPÖ, bu gerçeği rakamlarla ortaya koydu. KKTC’de, 132 bin 411 istihdamın 6 bin 742’sinin kayıtsız olduğu saptandı

Her 100 çalışandan 5'i kaçak
banner90

Ceren ÖZBİL

   Tüm dünyada olduğu gibi Kuzey Kıbrıs’ta da kanayan bir yara olan kaçak işçi ve kayıt dışı istihdam sorununun bir türlü önüne geçilemiyor.

   Devlet Planlama Örgütü’nün (DPÖ) 2018’de yaptığı bir ankete göre, ülkede 132 bin 411 istihdamın 6 bin 742’si kayıtsız, yani kaçak. Bu da KKTC’deki kayıt dışı istihdam oranının yüzde 5 gibi yüksek bir orana denk düştüğünü gösteriyor. Bir başka deyişle, ülkede, her 100 çalışanın 5’i kaçak.

   Kaçak işçi ve kaçak istihdam sorununun önüne geçilemediği yetmemiş gibi, sorun, gün geçtikçe daha ciddi bir hâl aldı. Hatta kaçak işçi sorununa kaçak çalıştırılan öğrenci sorunu da eklendi. 

   Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 2018 yılı içerisinde yayınladığı rapora göre, kayıt dışılık yüzünden küresel düzeyde 2 milyar insan, düzgün çalışma koşullarına uygun bir şekilde çalıştırılmıyor.

   Ayrıca Devlet Planlama Örgütü’nün (DPÖ) 2018 Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre de, Kuzey Kıbrıs’ta 132 bin 411 istihdamın 6 bin 742’si kayıtsız, yani kaçak.

   DPÖ’nün 2018 verilerine göre, toplam istihdam, 132 bin 411 kişi olarak gerçekleşti. Yine aynı anketin sonucuna göre, KKTC genelinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışan 6 bin 742 kişi var.

   Konuyla ilgili KIBRIS Gazetesi’ne konuşan DPÖ Müsteşarı Ödül Muhtaroğlu, anket hakkında, ekonomist Göksel Saydam ile Dev-İş Başkanı Hasan Felek de kayıt dışı istihdam ve kaçak işçiliğin ülkeye ve işçiye verdiği zarar hakkında bilgi verdi.

   DPÖ Müsteşarı Ödül Muhtaroğlu, bu sonuçları her yıl 3 bin 500 ile 4 bin arası hanede anket yaparak bulduklarını anlattı.

   Ekonomist Göksel Saydam ise kayıt dışı işçilik gibi sorunları çözmek için önemli olanın denetlemek olduğunu kaydetti.

   Dev-İş Başkanı Hasan Felek de kayıt dışı işçiliğin sadece ülkeye kaçak olarak gelip çalışan kişilerden ibaret olmadığına dikkati çekti.

Muhtaroğlu: Yapılan anketler doğrultusunda çıkan sonuç

   DPÖ Müsteşarı Ödül Muhtaroğlu, bu sonuçları her yıl 3 bin 500 ile 4 bin arası hanede anket yaparak bulduklarını anlattı.

   Muhtaroğlu, “Belli bir örnekleme sistemi ile çalışıyoruz. Her yıl 3 bin 500 ile 4 bin arası hanede anket yapıyoruz. Sorularımızı soruyoruz ve çıkan sonuçlar doğrultusunda da gerekli raporları hazırlayıp, paylaşıyoruz” dedi.

Saydam: Hem devlet, hem sosyal

hayat, hem de diğer işverenler için sorun

   Ekonomist Göksel Saydam, kayıtsız çalışmanın her türlü kayıt dışılığı teşvik ettiğini söyledi ve bunun, hem ülke, hem iş rekabeti, hem de sosyal yaşam şekli için tehlikeli olduğunu anlattı.

   Bir işverenin kayıt dışı işçi çalıştırması durumunda gelir ve giderinin hesaplanamadığını ifade eden Saydam, ayrıca yine bu işverenin, çalışanın sosyal sigorta ve ihtiyat sandığını ödememesi nedeniyle aynı alanda kayıtsız işçi çalıştırmayıp, vergisini düzenli ödeyen işverene göre daha avantajlı duruma geldiğini belirtti.

   Saydam, bu durumdan da hem devletin, hem de işi dürüstçe yapan diğer işverenlerin zararlı çıktığının altını çizdi.

   Göksel Saydam, ayrıca ülkeye kayıtsız olarak gelen birinin, her türlü kayıtsızlığa da açık olduğuna vurgu yaparak, ülkedeki sosyal yaşam için de tehlikeli olduğunu belirtti.

“Giriş- çıkışlar kontrol altında olmalı”

   Saydam, ülkeye yurt dışından giriş yapılabilecek toplam üç liman olduğuna dikkati çekti ve bunların denetlenmesinin de zor olmadığını kaydetti.

   Ülkeye gelen birinin “tatil için mi”, “ziyaret için mi”, yoksa “çalışmak için mi” geldiğinin sorgulanması gerektiğini ifade eden Göksel Saydam, bunun çok rahat tespit edilebileceğini söyledi. 

“Yüzde 5, yüksek bir oran”

   Kayıt dışı istihdam oranının yüzde 5 olmasının yüksek bir oran olduğunu ifade eden Saydam, şöyle konuştu:

   “Denetlenmesi kolay bir ülkeyiz… Bu nedenle bu ülkede bu oranda kayıt dışı istihdam olması çok fazladır. Hiçbir ülkede kayıt dışı istihdam oranı yüzde 0 değildir. Ancak yüzde 1 ya da 2’dir. İngiltere’de de hem işsizlik maaşı alıp, hem gece Fish&Cips gibi işletmelerde çalışanlar vardır”.

“Önemli olan denetlemek”

banner9
   Kayıt dışı işçilik gibi sorunları çözmek için önemli olanın denetlemek olduğunu kaydeden Saydam, yasa yapmanın tek başına yeterli olmadığının altını çizdi.

   Saydam, denetim olmadıktan sonra yapılan yasaların da bir anlamı kalmadığını söyledi ve “Ölçme, tartma ve denetim bir arada yürümeli” dedi.

Felek: Ülkeye turist ya da öğrenci

olarak gelip, kaçak çalışanlar da var

   Dev-İş Başkanı Hasan Felek, kayıt dışı işçiliğin sadece ülkeye kaçak olarak gelip çalışan kişilerden ibaret olmadığını anlattı ve gerek ülkeye turist, gerekse de öğrenci olarak gelen kişilerin de kaçak işçi olarak çalıştırıldığını belirtti.

   Ne yazık ki ülkede bu konuyla ilgili ciddi bir istatistik bulunmadığını ifade eden Felek, küçük bir ülke olduğumuzu ve bunun denetiminin çok kolay yapılabileceğini söyledi.

“Kurumlar arasında işbirliği yapılmalı”

   Kayıt dışı işçiliğin önüne geçilmesi için kurumlar arası işbirliği yapılması gerektiğini kaydeden Felek, muhtarların, bakanlıkların bu konuda birlikte ve istişare halinde çalışması gerektiğinin altını çizdi.

   Felek ayrıca, ülkeye yurt dışından ekmek parası için gelen işçilerin gerek kayıtlı, gerek kayıtsız olsun emeklerinin sömürüldüğüne de dikkati çekti ve bu kişilerin ucuz iş gücü olarak görülüp, gerek dil sorunu, gerekse de yabancı bir ülkede olup haklarını bilmemeleri nedeniyle haklarını arayamadığını anlattı.

   Hasan Felek, “Bu insanlar karın tokluğuna 16 saat çalıştırılıyor ve haklarını bilmiyorlar. Ülkede çalışma haklarını anlatan İngilizce bir broşür bile bulunmuyor. Kayıt dışı işçiler köle olarak görülüyor” ifadelerini kullandı.

DPÖ’nün 2018, 2017, 2016, 2015 ve 2014 yıllarında yaptığı anketlerin kayıt dışı istihdamla ilgili bölümleri:

2018 istihdam edilenlerin kayıtlılık durumu

   2018 Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre istihdam edilenlerin yüzde 86,3’ü yaptığı işten dolayı Sosyal Sigortalar Dairesi’ne, yüzde 8,3’ü Emekli Fonu’na, yüzde 0,3’ü de diğer Sosyal Güvenlik kurumlarına kayıtlı olarak çalışmaktadır.

   İstihdam edilenlerin, KKTC genelinde yüzde 5,1’i, ilçe merkezlerinde yüzde 4,9’u, bucak ve köylerde ise yüzde 5,4’ü herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışmaktadır.

   Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların yüzde 68,1’ini erkekler oluşturmaktadır. KKTC genelinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışan 6 742 kişinin, yüzde 50,6’sı (3 412 kişi) merkezlerde bulunmaktadır.

2017 istihdam edilenlerin kayıtlılık durumu

   Ekim 2017 Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre istihdam edilenlerin yüzde 82,5’i yaptığı işten dolayı Sosyal Sigortalar Dairesi’ne, yüzde 10,2’si Emekli Fonu’na, yüzde 0,7’si de diğer Sosyal Güvenlik kurumlarına kayıtlı olarak çalışmaktadır.

   İstihdam edilenlerin, KKTC genelinde yüzde 6,6’sı, ilçe merkezlerinde yüzde 6,1’i, bucak ve köylerde ise yüzde 7,3’ü herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışmaktadır.

   Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların yüzde 64,1’ini erkekler oluşturmaktadır. KKTC genelinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışan 7 997 kişinin, yüzde 52,2’si (3 825 kişi) merkezlerde bulunmaktadır.

2016 istihdam edilenlerin kayıtlılık durumu

   İstihdam Edilenlerin Kayıtlılık Durumu Ekim 2016 Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre istihdam edilenlerin yüzde 84,8’i yaptığı işten dolayı Sosyal Sigortalar Dairesi’ne, yüzde 8,8’i Emekli Fonu’na, yüzde 0,9’u de diğer Sosyal Güvenlik kurumlarına kayıtlı olarak çalışmaktadır.

   İstihdam edilenlerin, KKTC genelinde yüzde 5,4’ü, ilçe merkezlerinde yüzde 5,0’ı, bucak ve köylerde ise yüzde 6,0’ı herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışmaktadır.

   Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların yüzde 65’ini erkekler oluşturmaktadır. KKTC genelinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışan 6 427 kişinin, yüzde 53,9’u (3 463 kişi) merkezlerde bulunmaktadır.

2015 istihdam edilenlerin kayıtlılık durumu

   Ekim 2015 Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre istihdam edilenlerin yüzde 80,4’ü yaptığı işten dolayı Sosyal Sigortalar Dairesi’ne, yüzde 12,5’i Emekli Fonu’na, yüzde 0,3’ü de diğer Sosyal Güvenlik kurumlarına kayıtlı olarak çalışmaktadır.

   İstihdam edilenlerin, KKTC genelinde yüzde 6,8’i, ilçe merkezlerinde yüzde 5,2’si, bucak ve köylerde ise yüzde 8,8’i herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışmaktadır. Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların yüzde 56,6’sını erkekler oluşturmaktadır. KKTC genelinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışan 7 650 kişinin, yüzde 56,1’i (4 290 kişi) bucak ve köylerde bulunmaktadır.

2014 istihdam edilenlerin kayıtlılık durumu

   Ekim 2014 Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre istihdam edilenlerin yüzde 80,5’i yaptığı işten dolayı Sosyal Sigortalar Dairesi’ne, yüzde 12,6’sı Emekli Fonu’na, yüzde 0,3’ü de diğer Sosyal Güvenlik kurumlarına kayıtlı olarak çalışmaktadır. İstihdam edilenlerin, KKTC genelinde yüzde 6,6’sı, ilçe merkezlerinde yüzde 6,3’ü, bucak ve köylerde ise yüzde 7,’i herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışmaktadır.   

   Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların yüzde 58,7’sini erkekler oluşturmaktadır. KKTC genelinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışan 6 845 kişinin, yüzde 47,9’u (3 277 kişi) bucak ve köylerde bulunmaktadır.

Güncelleme Tarihi: 20 Mayıs 2019, 08:46
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner107

banner96

banner108