İşte, 1960’ta Kıbrıs’ta eğitimin gündemi

banner37

Kıbrıs’ta İngiliz yönetiminin son günleri, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluş arifesinde, Kıbrıslı Türklerin eğitimini yöneten Türk Maarif Encümeni’nin iki toplantısında aldığı kararların yer aldığı belgeler döneme ışık tutuyor

İşte, 1960’ta Kıbrıs’ta eğitimin gündemi
banner87

Emin AKKOR

ÖĞRETMEN KOLEJİ ÖNCELİKTEYDİ… 1960 yılında Kıbrıslı Türklerin eğitim konularındaki öncelikleri öğrencilerin kalacağı Lefkoşa’daki yurtlar, yurtlar kiralanması, yurt ücretleri, anaokul açılması, okul tamiratları, öğretmen koleji, meslek liselerinde sanat ve yapı bölümlerinin açılması, akşam okulu ve evli kadın öğretmenlerin durumu yer alıyordu.


EVLİLİK DIŞI ÇOCUK SAHİBİ OLAN ÖĞRETMEN TART… Türk Maarif Encümeni’nin 3 Ağustos tarihindeki toplantıda “ahlaki suçlu” görülen 2 öğretmenle ilgili kararlar yer alıyordu. Birinde ahlak dışı hareketlerinden dolayı öğretmenlikten atılan bir kişinin yaz dönemi maaşının ne olacağı gündemde yer almıştı. Diğer konu ise evlilik dışı çocuk sahibi olan bir kadın öğretmenin meslekten uzaklaştırılmasının yollarının arandığına dair bir karar üretilmişti.

Kıbrıs’ın İngiliz yönetimi döneminde eğitimi yöneten Türk Maarif Encümeni’nin sömürge döneminin son aylarında yaptığı iki toplantıda aldığı kararlar o dönemlerde eğitimin sorunları ve gündemi hakkında fikir vermektedir.


Türk Maarif Encümeni’nin 11 Mayıs 1960 tarihli toplantısında aldığı kararların yer aldığı ilk belgeye göre toplantıya müstakbel cemiyet meclisi başkanı sıfatıyla Rauf Denktaş, Hüsnü Feridun, Dr. Ali Fikret, Dr. Selçuk Sömek, Münife Yusuf, Aziz Altay, Ramadan Cemil ve Nebil Nabi katıldı.


11 Mayıs 1960’ta yapılan toplantıda alınan kararlar şöyle:


I. Mesleki ve Teknik Öğretim Konusunda:


A. Halen ortaokullarda mevcut izdihamı önlemek ve Teknik okulların özel sınıflarına talebe hazırlamak gayesiyle, Lefke Erkek San’at ve Lefkoşa Türk Yapı Enstitülerinde, San’at Orta ve Yapı Orta sınıflarının birincisinin 1960-61 ders yılı başında açılması uygun görülmüştür.


Teknik Orta Okulları bitirenler, Teknik Özel sınıflara veya liseye devam hakkına sahip olacaklardır.


a) Öğrenci sayısı: Lefke Erkek San’at ve Türk Yapı Enstitüsünün her birisi için – gerektiği takdirde imtihanla – 30 öğrenci alınması.


b) Yurt mes’elesi: Lefke de eski Ortaokul binasının boşaltılarak, Orta ve Teknik okul öğrencileri için bir öğrenci yurdu olarak kullanılması, Lefkoşa Yapı Enstitüsü için, okulun kendi binasından istifade edilmesi.


c) Ücretler: Teknik okullara daha çok rağbet gösterilmesini temin maksadıyla, okul ücretlerinin bu okullarda geçen yıl olduğu gibi bu yıl için de £6 olarak tespit edilmesi uygun görülmüştür.


B. Lefke ve Lefkoşa’daki Enstitülerin Özel Birinci sınıflarına parasız yatılı öğrenci alma imkânları incelenmiş ve – gerektiği takdirde imtihanla – seçilecek öğrencilere K.T.K. Federasyonunun £500’lık bağışı ile bu imkânın verilmesi uygun görülmüştür.


C. Limasol’da, T.C. Maarif Vekâleti uzmanlarının tavsiyesine ve 1959-60 ders yılında açılmış olan yemek – Dikiş derslerine gösterilen rağbete dayanarak, 1960-61 ders yılında müstakil bir Akşam Kız San’at Okulu açılması konusu ile ilgili olarak, yeni bina ve malzeme tedariki imkânları araştırılmış ve halen mevcut mali güçlükler ile Lise, Orta ve İlkokul öğrencilerinin de bu atölyelerden istifade etmeleri gerektiği göz önünde tutularak okullar bahçesinde mevcut Ev İdaresi binasının, gerektiği takdirde ilâveler yapılarak bu maksada ayrılması ve bu binada müstakil bir Akşam Kız San’at Enstitüsü açılmasının daha uygun olacağının T.C. Maarif Vekâleti Mesleki ve Teknik Öğretim Müsteşarlığına duyurulması kararlaştırılmıştır.


II. Müstakbel ekonomik durum gözden geçirilmiş ve elde mevcut bütün imkânlardan istifade edildiği halde yine ortaya çıkacak £200.000’lık açığın kapatılmasına zemin hazırlamak gayesiyle ve T.C. Hariciye Vekâletine duyurulmak üzere,


a) Genel mali durumu inceleyen,


b) 1960-61 ders yılında muhtemel öğrenci artışını ve hâlen yıkılma tehlikesi arz eden okul binalarının yenilenmesi mecburiyetini göz önünde tutarak, temini gereken inkişaf tahsisatını ve bu arada çift tedrisatın Kıbrıs için mahzurlarını belirten bir raporun Maarif Müdürlüğünce hazırlanarak K.T.K. Federasyonuna verilmesi uygun görülmüştür.


III. Rumlar için Türkçe İmtihanı yapılması konusunda, Rum Maarif Encümeni tarafından yapılan müracaat incelenmiş ve “mes’elenin tezekkür edilmekte olduğu ve bu yıl için böyle bir imtihan yapılmasına teknik bakımdan imkân görülmediği” hususunun Rum Maarif Encümenine bildirilmesi uygun görülmüştür.


IV. Evli Bayan Öğretmenlerin 1960-61 Ders yılından itibaren çalışma saatleri hakkında Türk Öğretmenler Birliğinden 10/5/1960 tarih ve 14/58 sayılı yazı ile yapılan müracaat incelenmiş ve bu gibi öğretmenlerden:


a) Öğretmen Koleji mezunu,


b) Ada üzerinde Maarif Müdürlüğünce uygun görülecek her hangi bir okulda her zaman için çalışmaya hazır olanların vazifelerine devamının temini için Maarif Müdürlüğünce gereğinin yapılması kararlaştırılmıştır.”

Gündem öğretmen koleji


Kıbrıs Cumhuriyeti kuruluşu arifesindeki son Türk Maarif encümeni toplantısında da bir takım kararlar üretilmişti. 3 Ağustos 1960 tarihindeki toplantıda Mustafa Raif, Dr. Selçuk Sömek, Dr. Ali Fikret, Aziz Altay ve

Münife Yusuf hazır bulundu.

Bu toplantıda alınan kararlar ise şöyle:


1. a) Öğretmen Kolejine alınacak birinci sınıf öğrencileri arasında evli olanların Öğrenci Yurtlarına kabul edilip edilmemesi mes’elesi incelenmiş ve her öğrenci Yurtta kalmak mecburiyetinde olduğuna göre hiç kimse için (evli veya bekâr) istisnai muamele yapılmaması.


b) Öğretmen koleji Öğrenci Yurdu olarak kullanılabilecek binaların temini maksadıyla, daha önceki toplantıda alınan karar mucibince gazetelere ilân verilmiş ve teklifname kabul edilmişti. Maarif Müdür Muavini Mustafa Raif, teklif edilen binalar hakkında izahat verdikten sonra en münasip binanın, erkekler için Fazıl Plümer’e ait apartman daireleri ile kızlar için Küçük Kaymaklı Yolu üzerinde A3, B3 bitişik binaları olduğuna karar verilmiş ve Maarif Müdürlüğüne yukarıda adı geçen bina sahipleri ile kira üzerinde bir anlaşmaya varması hususunda yetki verilmesi,


c) Öğretmen Koleji Öğrenci Yurtlarının ihtiyaçlarının temini için £1000’yı aşmamak üzere gereken masrafın yapılması hususunda Öğretmen Koleji Müdürlüğüne yetki verilmesi uygun görülmüştür.


Gündemin birinci maddesi incelenirken toplantıda hazır bulunan Öğretmen Koleji Müdür Muavini Akile Işın Kolejle ilgili soruları cevaplandırmış ve gereken izahatı vermiştir.


II. 1 Temmuz, 1959’da alınan Türk Maarif Encümeni kararı gereğince Orta Dereceli Okul hesaplarının teftişinin bir yıla mahsus olmak üzere, 1959-60 ders yılı zarfında Maarif Dairesi muhasibi Osman İsmail tarafından yapılması tasvip edilmişti, 1960-61 ders yılında da adı geçen teftişin, ayni şartlar altında Osman İsmail tarafından yapılması uygun görülmüştür.


III. İffete mugayir harekette bulunduğu suçuyla mahkemeye verilen fakat muhakeme sonunda beraat eden Öğretmen H. S.’nin durdurulduğu tarihten (11.4.1960) bu güne kadar olan maaşı ile yaz aylıklarının verilmesi uygun görülmüştür.


IV. Maarif hesabına İngiltere’de mimarlık tahsilini tamamlamış bulunan Gültekin Sultan’ın tahsiliyle mütenasip, Maarif Dairesinde bir mevki bulunmadığı cihetle daha başka dairelerde iş alabilmesi maksadıyla Hükümet nezdinde teşebbüse geçilmesine karar verilmiştir.


V. 1960-61 ders yılında, Maarif Dairesinin kontrolü altında açılması kararlaştırılan Anaokulu için gerekli eşya ve malzemenin temini ile bu maksada tahsis edilecek olan Yenicami Okulu’nun tamirine sarf edilmek üzere £1000’lık bir masraf yapılması uygun görülmüştür.


VI. Resmen evli olmadığı halde gayri meşru çocuk dünyaya getiren İlkokul öğretmenlerinden N. Z.’ye yaz aylıkları ile ikramiyesinin verilip verilmemesi hususu görüşülmüş ve bu hususla ilgili kanuni zeminin araştırılması maksadıyla Müddeiumumîlik nezdinde müracaatta bulunulması ve işten mümkünse tard edilmesi uygun görülmüştür.”

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER